Өсімдік спораларын таратудағы элатерлер – ылғалға сезімтал жасушалар. Жылқықұйрықтарда спораға жалғасқан лента тәрізді мүшелер, емес, мүктерде перистомалар бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Элатер – гигроскопиялық қасиетке ие клетка (немесе клеткаға бекітілген құрылым), сондықтан қоршаған ортаның ылғалдылығы өзгере қалғанда пішіні өзгеріп отырады. Элатерлер түрлі формада кездеседі, бірақ олар әрқашан өсімдік спораларымен байланысты болады. Тұқымдары жоқ көптеген өсімдіктерде олар спораларды жаңа орынға таратуға көмектеседі. Қырыққабатта элатерлер болмайды, бірақ ылғалдылықтың немесе ылғалдың өзгеруіне байланысты пішінін өзгертетін перистомалары болады, осы арқылы споралардың біртіндеп таралуына жағдай жасалады.
An elater is a cell (or structure attached to a cell) that is hygroscopic, and therefore will change shape in response to changes in moisture in the environment. Elaters come in a variety of forms, but are always associated with plant spores. In many plants that do not have seeds, they function in dispersing the spores to a new location. Mosses do not have elaters, but peristomes which change shape with changes in humidity or moisture to allow for a gradual release of spores.
Жылқының құйрығын ұшқыштар
Ат құйрықтарында элатерлер – спораларға бекітілген төрт лента тәрізді мүшелер. Бұл мүшелер спора қабырғасының сыртқы спиральді қабатынан дамиды. Пісіп жеткен кезде төрт жолақ ішкі қабырғадан ажырап, тек спораның бір нүктесінде ғана біріккен күйінде қалады. Ылғалды жағдайда элатерлер спораның үстіне тығыз оралады. Ылғалды жағдайда споралар беттік кернеудің әсерінен бір-біріне және жақын жердегі беттерге жабысады. Құрғақ жағдайда споралар бір-біріне жабыспайды және оңайрақ таралады. Осы кезде элатерлер бұралып, спорадан сыртқа қарай созылып, ауа ағымдарын ұстайды. Олардың тек құрғақ жағдайда ғана созылуы споралардың сәтті таралу мүмкіндігін арттырады.
In the horsetails, elaters are four ribbon like appendages attached to the spores. These appendages develop from an outer spiral layer of the spore wall. At maturity, the four strips peel away from the inner wall, except at a single point on the spore where all four strips are attached. Under moist conditions, the elaters curl tightly around the spore. The wet spores tend to stick to each other and to nearby surfaces because of surface tension. When conditions are dry, the spores no longer stick to each other and are more easily dispersed. At that time, the elaters uncoil to extend out from the spore and will catch air currents. The fact that they are extended only when conditions are dry means that successful spore dispersal is more likely.
Қант құрттары
Бауыр жасушалары, сонымен қатар гепатопсида деп те аталады [мысалы, Riccia, Marchantia], спорофитте споралармен бірге дамитын элатерлер жасушалары болып табылады. Олар толық жасушалар, әдетте піскен кезде ылғалға сезімтал спираль тәрізді қалыңдаулары болады. Көптеген бауыр жасушаларында элатерлер бос, бірақ кейбір жапырақты түрлерде (мысалы, Frullania) бірнеше элатерлер спорангиумның (спора қапшығының) ішкі бетіне бекітіліп қалады.
In the liverworts also known as hepaticopsida [example Riccia,Marchantia], elaters are cells that develop in the sporophyte alongside the spores. They are complete cells, usually with helical thickenings at maturity that respond to moisture content. In most liverworts, the elaters are unattached, but in some leafy species (such as Frullania) a few elaters will remain attached to the inside of the sporangium (spore capsule).
Қосқанша тұқымдас псевдоэлаторлар
Қырғалы құрттарда элатерлер – споралармен қатар спорофитте дамитын клеткалардың тармақталған топтары. Олар толық жасушалар, көбінесе спираль тәрізді қалыңдаулары болмайды (Dendrocerotaceae отбасынан басқа).
In the hornworts, elaters are branched clusters of cells that develop in the sporophyte alongside the spores. They are complete cells, usually without helical thickenings (except in the Dendrocerotaceae).