Кіріспе

Химиялық номенклатурадағы сандық көбейтушілер

Сан көбейтуші Сан көбейтуші 1 моно 30 триаконта 2 ди 31 гентриаконта 3 три 32 дотриаконта 4 тетра 33 тритриаконта 5 пента 34 тетратриаконта 6 гекса 40 тетраконта 7 гепта 50 пентаконта 8 окта 60 гексаконта 9 нона 70 гептаконта 10 дека 80 октаконта 11 ундека 90 нонаконта 12 додека 100 гекта 13 тридека 200 дикта 14 тетрадека 300 трикта 15 пентадека 400 тетракта 16 гексадека 500 пентакта 17 гептадека 600 гексакта 18 октадека 700 гептакта 19 нонадека 800 октакта 20 икоса 900 нонакта 21 геникоса 1000 килия 22 докоса 2000 дилия 23 трикоса 3000 трилия 24 тетракоса 4000 тетралия 25 пентакоса 5000 пенталия 26 гексакоса 6000 гексалия 27 гептакоса 7000 гепталия 28 октакоса 8000 окталия 29 нонакоса 9000 ноналия

IUPAC номенклатурасындағы сандық көбейтуші (немесе көбейтуші қосымша) молекуладағы белгілі бір нүктеге қанша атом немесе функционалдық топтар тіркелгенін көрсетеді. Қосымшалар латын және грек тілдерінен алынған.

Екі сан

Құрама жұрнақтарда екі саны do арқылы белгіленеді, бірақ ол 20 (icosa), 200 (dicta) немесе 2000 (dilia) сандарының құрамына кіргенде басқаша болады.

Икоза- қарсы

IUPAC этимологиялық негіздемелер бойынша жиырма санына сәйкес келетін қосымша үшін "икоза" деген жазуды ұсынады. Дегенмен, Химиялық рефераттар қызметі мен Бейльштейн дерекқоры екеуі де "eicosa" деген балама жазуды қолданады.

Басқа сандық префикс түрлері

IUPAC органикалық химия номенклатурасында сандық префикстердің тағы екі түрі кездеседі.

Құрама немесе күрделі белгілердің сандық атаулары

Құрама немесе күрделі (күрделі) ерекшеліктерді көбейту үшін сандық префикстер негізгі сандық префикске "kis" қосу арқылы жасалады, бірақ 2 және 3 сандарынан басқа, олар тиісінше "bis" және "tris" болып табылады. Сан көбейтілгіш: 2 bis, 3 tris, 4 tetrakis. Мысал ретінде ДДТ-ның IUPAC атауын келтіруге болады.

Бірдей бірліктердің жиынтығын атау үшін көбейту префикстері

Сан көбейтуші 5 quinque 6 sexi 7 septi 8 octi 9 novi 10 deci 11–9999 Негізгі сандық префикстегі "a" әрпі "i" әрпімен ауыстырылады және/немесе "deka" сөзі "deci" сөзімен ауыстырылады. Мысалы, бифенил немесе терфенил.

Этимология

"Моно" грек тілінен, monos сөзінен ("жеке") алынған. "un" = 1 және "nona" = 9 латын тілінен алынған. Қалғандары грек сандарынан туындаған. 100 және одан жоғары сандар бұрыс грекше болып табылады. Ежелгі грек тілінде гектон = 100, диакосиой = 200, триакосиой = 300, және т.б. Егер 200 және 900 сандары химияда қолданылса, олар 22-ден 29-ға дейінгі сандармен шатастырылуы мүмкін. Хилиой = 1000, дискилой = 2000, трискилой = 3000 және т.б. 13-тен 19-ға дейінгі сандар бірлік санын білдіретін грек сөзімен басталып, содан кейін "και" (грек тілінде "және" деген мағынада) және "δέκα" (грек тілінде "он" деген мағынада) сөздерімен жалғасады. Мысалы, трейскайдека, трейскайдекафобиядағыдай.