Кіріспе

Пердидо-Кей – Флорида штатының Эскамбия округіне қарасты, Пенсакола, Флорида және Алабама штатының Оранж-Бич қалалары арасында орналасқан корпорацияланбаған ауыл. Бұл ауыл Солтүстік-Батыс Флорида мен Оңтүстік-Шығыс Алабамадағы Пердидо-Кей атымен аталып, сол аралда орналасқан. "Пердидо" сөзі испан және португал тілдерінде "жоғалған" деген мағынаны білдіреді. Флорида бөлігіндегі Gulf Islands National Seashore ұлттық жағажай паркі аралдың шығыс жағын, сондай-ақ Флоридадағы басқа да аралдарды қамтиды. Көптеген жерлерде ені небары бірнеше жүз метр болатын Пердидо-Кей, Пенсаколадан Оранж-Бич маңындағы Пердидо Пасс көпіріне дейін шамамен 26 шақырымға созылады.

Тарих

XVII ғасырдың басында испан және француз зерттеушілері Жаңа дүниедегі байлықты елестетіп, Мексика шығанағының солтүстік жағалауын отарлай бастады. Мексиканың Вера-Круз қаласынан шыққан испан экспедициясы Пэнсакола шығанағындағы Санта-Роза аралына қоныстанды, ол жергілікті халықтың атымен, кейін Пенсакола тайпасы деп белгілі болған елдің құрметіне аталды. Пэнсакола "сақалды адамдардың ауылы" деген мағынаны білдіреді. Француздар Маубила (Мобиль) маңында жағалауда қоныс құрды. Олар осы аймақта бәсекелестік күресін жүргізіп жатты. Екі елдің зерттеушілері де Пенсаколаның батысында үлкен, құпия су кеңістігі бар екенін естіген, бірақ оның кіреберісін таба алмады. 1693 жылы Испания үкіметі белгілі картограф және ғалым Карлос де Сигуенса-и-Гонгораны осы кіреберістің орнын анықтауға жіберді. Ол шығанақтың аузын тапқаннан кейін де, кеме жүзуге қолайлы, жеткілікті тереңдікте су жолын таба алмады. Аңыз бойынша, Сигуенса терең ішкі суларға қарайтын жолды қайта іздеп жүргенде, кемесі бағытынан жаңылып кеткен. Кемені өз тайпасымен бірге Беар-Пойнт жанында орналасқан үнді басшысы байқаған. Басшы су жағасында келе жатып, Карлос де Сигуенса-и-Гонгораның желкенін түйіп жатқанын көреді. Ол Сигуенса мен оның серіктерін Мексика шығанағынан тыныш шығанаққа дейін терең су арнасымен жетектеуді ұсынды. Іздеу тобы ақыры осы ізделіп жүрген шығанақты табады және оны Пердидо деп атайды, испан тілінде бұл "жоғалған" немесе "жасырылған" деген мағынаны білдіреді. Ертедегі карталар көрсеткендей, сол кезде бұл шығанақ қазіргі Алабама мен Флорида арасындағы мемлекеттік шекарада немесе оған жақын жерде орналасқан. Ұрагандар мен басқа да табиғи және адамның әрекеттері нәтижесінде шығанақтың орны бірнеше рет өзгеріп, қазіргі Оранж-Бич, Алабама штатында, Флорида шекарасынан шамамен 5 шақырым қашықтықта қалды.

Бөлектеу

Пенсакола жағажайлары бір кезде 'тек ақтар үшін' болған, ал қазіргі Gulf Islands National Seashore Пенсакола маңындағы афроамерикалықтарға қолайлы жағажайлардың бірі еді. Армияның жеке сарбазы Розамонд Джонсон, кіші, 1950 жылдың 26 шілдесінде Корея соғысында қаза тапқан Эскамбия округының тұрғыны болды. Ол екі жараланған сарбазды қауіпсіз жерге жеткізіп, үшіншісімен қайтып келе жатқанда қаза тапты. Ол 15 жасында әскерге қосылып, 17 жасында қайтыс болды. Ол өлімнен кейін 1950 жылдың 21 тамызында "Пурпур Жүрек" орденімен марапатталды, және бірнеше ардагерлер тобы Джонсонның қосымша әскери наградаларға лайық емеуі мүмкін екенін анықтау үшін жұмыс істеп жатыр. Біріккен әскердің алғашқы күндерінде қара нәсілді сарбаздардың еңбегі назардан тыс қалған жағдайлар жиі кездесетін. Джонсон қайтыс болған кезде Пенсакола жағажайлары нәсілдік бөлініске ұшыраған; Перс шығанағының жағалауы қара нәсілділер үшін танымал орын болды. Корея соғысынан кейін округке тиесілі демалыс аймағы Sunset Riding Club, Inc. ұсынысы бойынша қаза тапқан батырының құрметіне қайта аталды. Клуб 1950 жылы округтен "түсті терілі азаматтар" үшін шомылу, жағажай және демалыс құрылыстарын пайдалану үшін жерді жалға алған. 1956 жылы жалға алу шарты тоқтатылса да, Розамонд Джонсон жағажайы деген атау сақталды. Бұл аймақ 1973 жылдың 8 мамырында Gulf Islands National Seashore құрамына енді. Джонсонның құрметіне 1996 жылдың 10 маусымында Джонсон жағажайында тұрақты ескерткіш орнатылды. Қонақ ретінде Пенсаколадан зейнеткер генерал-майор Майк Фергюсон және Кәмелетке толмаған жастағы әскери қызмет ардагерлері салтанатты шараны өткізді.

География

Пердидо шығанағында бір кезде құмды түбінен шамамен 300 табиғи бұлақ атқылап шыққан деседі. Лилиан көпірінің салынысы басталғанда, инженерлер табиғи бұлақтың жұмсақ арнасын бойлап, тіреулердің беткейге батып кеткенін көріп, үлкен алаңдады. Олар тіреулердің шөгуіне жол бермес үшін, оларды нығайтуға арналған бөгеттер салуға мәжбүр болды. 1933 жылы Пердидо-Кей аралға айналды. Оған дейін бұл аймақ Пенсаколаның батысындағы шағын жартыарал болатын. Оны үстінен секіріп өтуге болатын тар шатқал кесіп өтті, кейде ол аллигаторларға толы болатын. 1933 жылы бұл шатқал жақсартылып, кеңейтіліп, Ішкі су жолының (Intracoastal Waterway) бөлігіне айналды. Пенсаколаны Мобиль шығанағымен және Перс шығанағының Ішкі су жолымен (ICW) байланыстыратын Ішкі су жолының құрылысы 1931 жылы Ұлы депрессия кезінде басталды. Пенсакола, Үлкен лагуна (Гранде-лагуна деп те аталады), Пердидо шығанағы және Мобиль шығанағын байланыстыратын қазба жұмыстары 1933 жылы аяқталды. Қазір Пердидо-Кей аралының ұзындығы шамамен 16 миль (26 км), оның 60% -ы (9,5 миль) федералдық немесе мемлекеттік парктерінде қорғалған. 2020 жылдың 22 қыркүйегінде Салли дауылы бұрын дамылмаған және бөлек жатқан аралдың бір бөлігін үш кіші аралға бөлді.

Қоршаған орта

Экологтар мен табиғатты жақсы көретіндер Пердидо-Кейге шақырымдаған қорғалған жағажай даласына бару үшін келеді; Наварра жағажай теңіз паркі және шығанақ аралдарының ұлттық теңіз жағалауымен бірге, қорғалған жағалаулар Пенсакола шығанағы аймағының және Солтүстік-Батыс Флориданың ерекше белгісі болып табылады. Шақырымдаған сақталған жерлер жаяу серуендеуге, каякингке және құстарды бақылауға пайдаланылады. Дельфиндерді көруге арналған экскурсиялар мен желкенді саяхаттар, сондай-ақ шығанақта ай жарығымен круиздер ұсынылады. Пердидо-Кейдегі екі мемлекеттік саябақ пен Ұлттық теңіз жағалауындағы кеңістік жабайы табиғатта сұр түлкілер мен көк қанатындарды көруге мүмкіндік береді. Жергілікті фирмалар бағытталған турларды ұсынады, ал Big Lagoon және Johnson Beach табиғат жолдары жеке қыдыруға мүмкіндік береді.

Жабайы табиғат

Пердидо-Кейде құрып бара жатқан Пердидо-Кей жағажайлық тышқаны мекендейді. Бұл кішкентай ақ және сұр тышқанның салмағы 13-16 грамм, ол Солтүстік Мексика шығанағының жағалауындағы ақ кварцты құммен үйлеседі. Пердидо-Кей жағажайлық тышқаны негізінен теңіз сұлы мен көк шөп тұқымдарымен қоректенеді, бірақ кейде жәндіктерді де жейді. Пердидо-Кей жағажайлық тышқаны 1985 жылы құрып бара жатқан түрлер тізіміне енгізілді. Ортаның дамуға байланысты жоғалуы түрлердің азаюына себеп болатын басты фактор саналады. Дауылдар да тышқандарға зиян келтірді. 1990 жылдардың ортасында Эрин және Опал дауылдары Пердидо-Кейді қиратып, жағажай тышқандарының санына қауіп тудырды. Дауылдан кейін 40-тан аз тышқан қалды, бірақ олар жақсы қалпына келді, қазіргі кезде олардың саны 500-ге жуық деп есептеледі. Халық саны өсіп жатқандай көрінеді, бірақ Пердидо-Кей жағажайлық тышқаны адамның әрекетінен туындаған ортаның жоғалуы мен нашарлауы салдарынан құрып бара жатқан түрлер тізімінен шығуы екіталай. Басқа түрлер де ақ құмды маусымдық мекен ретінде немесе теңізге қайтқанға дейін ұя салу үшін тартымды деп санайды. Мұндай екі қонақ – құсқұйрық және теңіз тасбақасы. Теңіз тасбақасы да Пердидо-Кейге келген құрып бара жатқан түр. Мамыр және қыркүйек аралығында логгерхед, лейдербак, ридли және жасыл теңіз тасбақалары 100-ден астам жұмыртқа салады. Шамамен екі айдан кейін, егер ұя желге ұшып кетпесе, қатты желмен жабылмаса немесе жыртқыштар немесе жағажайға келген адамдар бұзбаса, балапандар шығады. Аспандағы ең жарық нүктеге, әдетте су үстіндегі көкжиекке бағытталған балапандар теңізге қарай жүгіреді. Аралдардың дамуына байланысты дүкендердің, қонақүйлердің және кәсіпорындардың шамдары (жарық ластануын қараңыз) теңізге қарай жолды шатастырып, қауіпті етеді. Балапандардың өмірге сүру көрсеткіші өте төмен. Балапандардың 1%-дан азы ғана бірінші жылын аман өтеді және Пердидо-Кейге оралып, циклді қайта бастауға жетеді. Қара шаңқан, қанағаттар, қарабас және пеликан сияқты жағалау құстары аралда демалады, ұя салады немесе жағадан тамақтанады. Тропикте тұратын және Солтүстік Америкаға көбейіп, Пердидо-Кейде тамақтануға және демалуға тоқтайтын шырша және кедр сияқты неоторпикалық құстар да осы жерге келеді. Оңтүстік Америкаға көшіп бара жатқан монарх көбелектері Пердидо-Кейдің құмды төбелерінде өсетін теңіз сұлында паналап, тоқтайды.

Жергілікті жерлер

Пердидо-Кейдің оңтүстігінде ақ құмды жағажайлары мен кейде мөлдір көгілдір сулары бар Мексика шығанағы орналасқан. Пердидо-Кейдің солтүстігінде Олд-Ривер және Интракостл су жолы (ICW) жатыр. Олд-Ривердің солтүстігінде жеке меншік Оно аралы бар. Оно аралының солтүстігінде, Интракостл су жолы (ICW) арқылы бөлінген Иннеррити Пойнт (Флорида штаты) және Иннеррити аралы деген шағын аймақ орналасқан. Бұл шағын, жеке, қақпасы бар аймақта көбінесе жеке үйлер орналасқан, кіреберісінде бірнеше қалалық үйлер бар. Осы су жолдарының барлығына қайықпен жетуге болады. Олар Оранж-Бичтегі Алабама бұғазы арқылы немесе Пенсакола бұғазының негізгі порты арқылы Мексика шығанағына шығады. Бұл су жолдары: Олд-Ривер, Интракостл су жолы (ICW), Пердидо шығанағы, Пенсакола шығанағы, Эскамбия шығанағы, Қара су өзені, Пердидо өзені, Стайкс өзені, сондай-ақ қайықпен жүзуге қолайлы көптеген арналар, байостар және көлдер. Ішкі су жолдары бұл аймақта болған дауылдар мен ғипаяларға қарсы тарихи түрде қорғаныш қызметін атқарды. Бұл аймақта жағалау бойында көптеген үйлер салынған.

Gulf Islands National Seashore / Rosamond Johnson Beach (Ұлттық парк қызметі)

Пердидо-Кейдің шығыс жағында орналасқан, саяжай таңғы сағат 5-тен кешкі сағат 8-ге дейін ашық. Мұнда пикникке арналған жабық орындар, дәретханалар, душ және маусымдық құтқарушылар бар. Форт МакРи орны Джонсон жағалауының шығыс ұшында орналасқан, және оған тек қайықпен немесе жаяу жолмен жетуге болады. Саунд жағында, тұзды батпақтан өтіп, теңіз ормандығы арқылы созылатын жарты мильдік жетекшіліксіз табиғат жолы бар. Табиғат жолы мүгедектер коляскасымен жүруге қолайлы. (Ескерту: Табиғат жолы 2020 жылдың қыркүйегінен бастап «Салли» даулынан келген зақымдарға байланысты жабық. Қайта ашу күні әзірге белгіленбеген). Осы аймақтағы орта құршаған орта тез қауіпті және жайсыз болуы мүмкін. Ақ құмды жағажайлардан шағылысқан күшті күн сәулесі келушілерді уақытша соқыр қылуы мүмкін. Лэнгли Пойнт және Редфиш Пойнт аймақтарында жылдың белгілі бір мезгілдерінде, әсіресе кешкі уақытта, масалар және басқа да қыстыратын жәндіктер кездеседі. Джонсон жағалауының Мексика шығанағына қараған бөлігіндегі құм жұмсақ және жүруге қиын. Түнде желдің күші зор болуы мүмкін, шатырларды құлатып, бекітілмеген заттарды шашыратып жіберуі мүмкін. Түнде, тіпті жаздың ортасында да температура жайсыз салқын деңгейге дейін төмендеуі мүмкін. Келушілерге паркте орналасқан толқын туралы ескертулерге назар салу ұсынылады. Екі қызыл ту – судың жұртшылыққа жабық екенін білдіреді. Күлгін ту – акулалар немесе медузалар сияқты қауіпті теңіз жануарларының бар екенін көрсетеді. Құмның жылжуына байланысты, әсіресе тропикалық дауылдардан кейін, кері ағыстар жиі кездеседі. Кішкентай балалары бар келушілерге құтқарушының қадағалауымен басты павильон аумағында болу ұсынылады. Құтқарушылар әдетте жыл сайын Естелік күнінен бастап Еңбек күніне дейін жұмыс істейді.

Үлкен лагуна мемлекеттік демалыс аймағы

Бұл аймақ "Үлкен лагуна" деп аталатын су қоймасының шекарасында орналасқандықтан осылай аталды. Таулы жерлер паркі 1978 жылы ашылды. Cookie Trail жолын Скауттар қыздары күтіп ұстайды. Табиғи ортаға көптеген құстар мен жануарлар кіреді: сұр түлкілер, егершелер, скунстар, опоссумдар, ақ жусан құстары және басқа да су құстары, сондай-ақ түрлі құстар. Паркте 75-тен астам кемпинг орны бар; жабынмен қамтамасыз етілген бес демалыс аймағы, 500 орындық амфитеатр; қайық пандусы және кеме тұратын орын; ағаш жолдар мен табиғат жолдары; сонымен қатар Үлкен лагунаның, парктің және Ішкі су жолы арқылы Гальф аралдарының ұлттық жағалауының панорамалық көрінісін ұсынатын бақылау мұнарасы бар. Ол 12301 Gulf Beach Highway, Pensacola мекенжайында, Perdido Key қауымдастығының солтүстігінде орналасқан.

Пердидо Ключ штатының демалыс аймағы

Пердидо Киі мемлекеттік демалыс аймағы, құрлықты жел мен қауіпті толқындардан қорғайтын және жағалау құстары мен басқа да жағалау жануарларына тіршілік ету ортасын ұсынатын кедергі аралды қамтиды. Тұзды суда балық аулауға лицензия талап етіледі. Ішінде тірі организмдер бар қабықшаларды өз күйінде қалдыру керек. Кең, ақ құмды жағажайлар мен теңіз бидайымен жабылған төбелер Флориданың қарқынды дамып келе жатқан Панхандл аймағындағы табиғи оазис құрайды. Пикникке арналған жайлар Пердидо Киінің солтүстік шекарасын құрайтын Ескі өзен мен шығанақтың арасында орналасқан.