Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саяси партия
Political party
Курдистан социал-демократиялық партиясы (қысқаша KSDP) – Курдистан аймағындағы саяси партия. Ол Ирактың Күрдістан Социалистік партиясы (КСП І) ретінде құрылды. 1981 жылдан кейін бірінші басшы Салех Юсефи болды. 1979–1985 жылдары ол қысқа ғұмырлы Курдистан Біріккен Социалистік партиясының (ХСЖК) құрамына кірді, оған Күрдістанның Социалистік қозғалысы, сондай-ақ Оңтүстік Күрдістан қозғалысының екі тармағы кірді және ол Курдистан Еңбекшілер партиясын құрды. KSDP партиясы одақта екі лагерьге бөлінді: Ресул Мамендтің ғылыми социалистік фракциясы және Салех Юсефи мен Махмуд Османның әлеуметтік-демократиялық фракциясы. 1992 жылғы Күрдістан аймағының парламенттік сайлауына дейін ол Күрд Социалистік партиясымен (PASOK) сайлауалды одақ құрды. Тамыз айында Курдистан Халықтық Демократиялық партиясы одаққа қосылды, ал үшеуі Курдистан Біртұтас партиясын (KUP) құрды. Ресул Маменд басқаратын фракция одаққа қосылудан бас тартты және 1992 жылдың желтоқсанында Құрдистанның Патриоттық Одағына қосылды, онда Маменд Саяси Бюроның мүшесі ретінде қабылданды. 1993 жылдың тамызында KUP Күрдістан Демократиялық партиясына қосылды. Бір айдан кейін Мұхаммед Хажи Махмуд басқаратын фракция ҚДП-дан бөлініп шығып, КСП І-ді қайта құрды. Келесі жылы ол «Күрдістан социалистік демократиялық партиясы» болып қайта аталды. 2013 жылғы Күрдістан аймағының парламенттік сайлауында партия 12 501 дауыс (0,6%) жинады және Күрдістан Ұлттық Ассамблеясында бір мандат жеңіп алды. 2024 жылғы Күрдістан аймағының парламенттік сайлауы үшін партия Күрдістан Коммунистік партиясы – Ирак және Курдистан Еңбекшілер партиясымен бірге сайлау альянсына қосылды. Одақ «Курдистан аймағының коалициясы» деп аталады.
The Kurdistan Social Democratic Party (, abbreviated as KSDP) is a political party in Kurdistan Region. It was founded as Kurdistan Socialist Party Iraq (, KSP I). The first leader was Saleh Yousefi after 1981. 1979 1985, it was part of the short lived alliance Kurdistan United Socialist Party (HSYK), which had included the Socialist Movement of Kurdistan as well as the two splinters of the South Kurdistan Movement and which birthed the Kurdistan Toilers' Party. The KSDP component in the alliance was split into two camps, the scientific socialist faction around Resul Mamend and the social democratic faction around Saleh Yousefi and Mahmoud Othman. Prior to the 1992 Kurdistan Region parliamentary election, it created an electoral alliance with the Kurdish Socialist Party (PASOK). In August, the Kurdistan Popular Democratic Party joined the alliance, and the three founded the Kurdistan Unity Party (KUP). A faction led by Resul Mamend refused to join the alliance and instead joined the Patriotic Union of Kurdistan in December 1992, where Mamend was included as member of the Political Bureau. The KUP joined the Kurdistan Democratic Party in August 1993. A mere month later, a faction under Mohammed Haji Mahmoud broke away from the KDP again, re establishing the KSP I. The following year, it was renamed to Kurdistan Socialist Democratic Party (; ). In the 2013 Kurdistan Region parliamentary election the party got 12,501 votes (0.6%) and it won one seat in the Kurdistan National Assembly. For the 2024 Kurdistan Region parliamentary election, the party joined an electoral alliance together with the Kurdistan Communist Party – Iraq and the Kurdistan Toilers' Party. The alliance is called the Kurdistan Region Coalition.
Жарымәскери бөлім
Курдстанның Социалистік Демократиялық партиясының партия басшысы Мұхаммед Хажи Махмудтың тікелей бағынысындағы Пешмерга әскерлерінің жарымәскери қанаты бар, оның әскери лақабы "Кака Хама". Партия күштері Ирак азамат соғысында Ирак және Левант Ислам мемлекетіне (ИИМ) қарсы, көбінесе Киркук облысының оңтүстігінде шайқасты. Олар 2016 жылғы Мосул шабуылына да қатысты. ИИМ-ге қарсы шайқаста қаза тапқан партия саяқтарының арасында Мұхаммед Хажи Махмудтың ұлы Ата да болды.
The Kurdistan Socialist Democratic Party also has a paramilitary wing of Peshmerga soldiers under the direct command of party leader Mohammed Haji Mahmoud, whose nom de guerre is "Kaka Hama". The party's forces have fought in the Iraqi Civil War against the Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL), mostly in the region south of Kirkuk. They also took part in the Mosul offensive (2016). Among the party fighters killed in combat against ISIL was Mohammed Haji Mahmood's son Atta.
Ішкі қақтығыс
Партия басшысы Мұхаммед Хажи Махмуд пен оның інісі Эбдулла Хажи Махмуд арасында бәсекелестік күшейіп келеді. Эбдулла бұрын Күрдістан аймақтық парламентінің депутаты болған және қазіргі уақытта "Шехидтер мен Анфал министрі" лауазымын атқарады. 2023 жылғы наурызда өткен партия съезінен кейін партиядағы ықпалын жоғалтты, онда Мұхаммедтің ұлы Рәбин оны қоғамдық байланыстар бөлімінде алмастырып, көптеген қызметкерлерді өзінің жақтастарымен ауыстырды. 2024 жылғы қаңтардың соңында бәсекелестік қайта жанданып, Силеманидегі Бахтияри спорт клубының президенті қызметіне кімнің ұлы тағайындалатыны туралы дауға ұласты. Жағдай шиеленісіп, оқ атысты. 14 ақпанда Эбдулланың жақын серігі болған Селах Элидің орнына Мұхаммедтің жақтасы Хусен Хелифе пешмәрға мәселелерінің жетекшісі болып тағайындалды. Шиеленіс кезінде Элидің ұлы оқ атқан деген хабар бар, соның салдарынан қауіпсіздік күштері араласты. 5 наурызда Мұхаммед Хажи Махмуд басқарған жиналыс Эбдулланы партияның тең төрағасы лауазымынан және партия мүшелігінен шеттету туралы шешім қабылдады, сондай-ақ партияға тиесілі мүлікті қайтаруды талап етті. Эбдулла бұл шешімге қарсы шығып, мұндай шешімді тек партияның толық құрамды съезі ғана қабылдай алатынын мәлімдеді. "Переграф" ақпарат агенттігінің хабарлауынша, бауырластар арасындағы жанжал екі жылдан бері жалғасып келеді.
There has been a developing rivalry between party leader Mohammed Haji Mahmoud and his brother Ebdulla Haji Mahmoud. Ebdulla was first a MP in the Kurdistan Region Parliament and is currently the "Minister of Martyrs and Anfal". He lost some influence in the party after a party congress in March 2023, where Mohammed's son Rêbîn replaced him in the office for public relations and replaced a lot of the staff with associates of him. In late January 2024, the rivalry reemerged over a dispute whose son would become president of the Baxtiyarî Sports Club in Silêmanî. The situation escalated and shots were exchanged. On February 14, Selah Elî, who was a close associate of Ebdulla was replaced with Husên Xelîfe as leader of Peshmerga affairs, an associate of Mohammed. During the tensions, Elîs son reportedly opened fire, which led security forces to intervene. On the 5th of March, an assembly led by Mohammed Haji Mahmoud decided to strip Ebdulla of the seat of the co chair as well of his party membership, calling on him to give back properties owned by the party. Ebdulla rejected the decision, arguing that only a proper party congress could make such a decision. According to the news network Peregraf, the conflict between the brothers had been going on for two years.