Кіріспе

Шиван Первер (23 желтоқсан 1955 жылы İsmail Aygün болып туған) – күрд ақыны, жазушы, музыка мұғалімі, әнші. Первер 1976 жылы музыкасының күрд ұлтшылдығы мен саяси мазмұнына байланысты Түркиядан қашып кетіп, 2013 жылдың 16 қарашасында Диярбақырға оралғанға дейін 37 жыл бойы үздіксіз жер аударылуда өмір сүрді. Ол бүгінге дейін жер аударылуда өмір сүруде. Первер сондай-ақ музыка саласында бірнеше құрметті докторлық дәрежесіне ие.

Туу және ерте өмір

Шиван (құрд тілінде "қойшы" дегенді білдіреді) Первер 1955 жылдың 23 желтоқсанында Шанлыурфаның Вираншехир қаласында Исмаил Айгун ретінде дүниеге келді. Ол өте ерте жасынан күрд музыкасына бейімделді, бұл оны музыкалық карьерасын құруға және бүгінгі күрд музыкасында жоғары бағаланатын күрд тілінде шығармалар жазуға жетеледі.

Өмірбаян

25 жыл бойы Первердің әндері Ирак, Сирия және Түркияда тыйым салынды, себебі олар күрд тілінде орындалды және көбінесе Таяу Шығыстағы, әсіресе Түркиядағы күрд халқына жасалған қысымды көрсететін. Оның музыкасының кассеталары тұтқындалу немесе өлім қаупіне қарамастан, қолдан-қолға берілді. Шиван 1972 жылы Анкара университетінде ирак үкіметіне қарсы күрдтердің наразылықтары кезінде танымал болды. Оның үйде жазылған таспалары шекарадан жасырын түрде өткізіліп, мыңдаған адам оның тікелей өнер көрсетуін көруге келді. Өзінің және отбасының қауіпсіздігі үшін қорқып, сондай-ақ түрік билігі оны тұтқындауды талап еткеннен кейін, ол Түркиядан қашып, 1976 жылы Германияға қоныс аударды. Германияда Первер дәстүрлі күрд әндерінен тұратын алғашқы ресми альбомын жазды. 1991 жылы Первер Крис де Бург, Мадонна, Род Стюарт және басқа да халықаралық әртістермен бірге "Simple Truth" Live Aid концертінде өнер көрсетті. Концерттен түскен қаражат Ирак Күрдістанындағы шығанақ соғысынан қашқан босқындарға көмектесуге жұмсалды және аймақ үшін маңызды гуманитарлық бастамалардың бірі саналды. 1999 жылы ол Абдулла Өжаланның шақыруымен Римде оның және Махмуд Баксидің қасында болды. Первердің музыкасы ПКК-ға (Өжалан басқарған Күрдстан жұмысшы партиясы) зор әсер етті, өйткені оның әндері көбінесе күрд тілінде "жұмысшы" деген мағына беретін "каркер" туралы болды. 2013 жылы ол 1976 жылы Германияға кеткеннен кейін алғаш рет Түркияға келді. Ол Режеп Тайип Ердоғанмен кездескен Масуд Барзанидің шақыруымен келді. Онда ол Ибрагим Татлисеспен бірге Диярбакирде 300 жұптың қалыңдық тойында ән шырқады, бұл шараны екі саясаткер басқарды. Оның оралуы күрдтер тарапынан әртүрлі сезімдермен қабылданды. Кейбіреулер оны тыңдауға қуанды, ал енді біреулері жергілікті сайлаулардан бұрын Ердоғанды қолдау үшін емес, күрд-түрік бейбіт процесіне үлес қосу үшін оралуын қалады.