Кіріспе

Геометрияда орбифолдтық белгілеу (немесе орбифолдтық қолтаңба) – математик Уильям Терстон ойлап тапқан және Джон Конвей тарапынан қолданылған, тұрақты қисықтығы бар екі өлшемді кеңістіктердегі симметрия топтарының түрлерін көрсететін жүйе. Бұл белгілеудің артықшылығы – топтардың көптеген қасиеттерін көрсететіндей етіп, осы топтарды сипаттау мүмкіндігінде: атап айтқанда, Уильям Терстонның қарастырылып отырған топқа бөлінген еуклидтік кеңістіктен алынған орбифолды сипаттауында. Осы белгілеу арқылы бейнеленетін топтарға сферадағы нүктелік топтар, еуклидтік жазықтықтың фриздік және обойлық топтары, сондай-ақ гиперболалық жазықтықтағы олардың аналогтары жатады.

Жақсы орбиталық бүгілулер

Орбифолдтық символ жақсы деп аталады, егер ол келесілердің бірі болмаса: p, pq, *p, *pq, мұнда p, q ≥ 2 және p ≠ q.

Хиралдылық және ахиралдылық

Егер объектінің симметрия тобында ешқандай шағылыс болмаса, онда ол хиралды деп аталады; әйтпесе, ол ахиралды деп аталады. Сәйкес орбиталь хиралды жағдайда бағдарланады, ал ахиралды жағдайда бағдарланбайды.

Екі өлшемді топтар

Трансляциялық симметриясы жоқ 2D объектінің симметриясы, симметрияны қоспайтын немесе бұзбайтын үшінші өлшемді объектіге қосу арқылы 3D симметрия түрімен сипатталуы мүмкін. Мысалы, 2D кескін үшін, біз сол кескін бір жағында бейнеленген картон бөлігін қарастыра аламыз; картонның пішіні симметрияны бұзбауы керек, немесе оны шексіз деп елестетуге болады. Осылайша n• және *n• пайда болады. Нүкте (•) белгісі бір және екі өлшемді топтарға тұрақты нүктенің бар екенін көрсету үшін қосылады. (Үш өлшемде бұл топтар n-еселік диагональді орбитада кездеседі және nn және *nn түрінде бейнеленеді.) Сол сияқты, 1D кескінді картон бетіне көлденең салуға болады, кескіннің өсіне қатысты қосымша симметрияны болдырмау үшін, мысалы, кескіннің астына көлденең сызық салу арқылы. Осылайша, бір өлшемдегі дискретті симметрия топтары *•, *1•, ∞• және *∞• болып табылады. Симметрияны сипаттау үшін 1D немесе 2D объектіден 3D объектіні құрудың тағы бір жолы – объектінің декарттық көбейтіндісін тиісінше асимметриялық 2D немесе 1D объектімен алу.