Раила Одинга: Кения премьер-министрі және оппозиция жетекшісі

Раила Одинга – кенийлік саясаткер, 2008-2013 жж. премьер-министр болған. 5 рет президенттікке үміткер болды, сайлауда жеңіліске ұшырады.

25 мин оқу

100%

Дереккөз: Raila Odinga — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Кенияның 2008-2013 жылдар аралығындағы премьер-министрі Раила Амоло Одинга (7 қаңтар 1945 жылы туған) – Кенияның 2008-2013 жылдар аралығындағы премьер-министрі. 1992-2013 жылдары Лангата сайлау округінің депутаты болды және 2013 жылдан бері Кенияның оппозиция көшбасшысы болып табылады. Ол Azimio la Umoja–One Kenya Coalition партиясының басшысы. Одинга Кения президенті лауазымына бес рет үміткер болды, бірақ ешқайсысы да сәтті болған жоқ. Әр сайлауда ол сайлау алаяқтығы болғанын мәлімдеді. 1997 жылы Ұлттық даму партиясының (ҰДП) кандидат ретінде үшінші орынды иеленді. 2007 жылы Оранж Демократиялық Қозғалысы (ОДК) атынан президенттікке қайта үміткерлік етіп, Муаи Кибакиден жеңілді. 2013, 2017 және 2022 жылдары Одинга реформалар мен демократия коалициясы (CORD), Ұлттық Супер Альянс (NASA) және Azimio la Umoja атынан кандидат ретінде екінші орын алды. Жеңіліске ұшырағаннан кейін, ол Кения Жоғарғы Сотына сайланған президент Уильям Рутоға қарсы шағым түсірді. Сот оның пайдасына шешім қабылдамады, ал Одинга оның шешімін құрметтеуге уәде берді. 2024 жылдың ақпан айында ол Африка Одағы Комиссиясының төрағасы лауазымына үміткерлігін жариялады.

Кения колониясы

Раила Одинга 1945 жылдың 7 қаңтарында Нянза провинциясының Кисуму ауданындағы Масено қаласындағы Англикан шіркеуі миссионерлік қоғамының ауруханасында Мэри Джума Одинга мен Джарамоги Огинга Одинга отбасында дүниеге келді. Оның әкесі президент Джомо Кениата кезінде Кенияның тұңғыш вице-президенті болды. Ол Луо этностық тобының мүшесі. Ол Кисуму одақтық бастауыш мектебінде, Бондодағы Маранда бастауыш мектебінде және Маранда орта мектебінде 1962 жылға дейін оқыды, содан кейін әкесі оны Германияға жіберді.

Шығыс Германия

Келесі екі жылды ол шетелдік студенттерді неміс тілінде оқытатын Гердер институтында өткізді, ол Шығыс Германиядағы Лейпциг университетінің филология факультетінің құрамында болды. 1965 жылы ол ГДР-дегі Магдебург Техникалық жоғары мектебіне (қазіргі Отто фон Герике Магдебург университетінің бөлігі) оқуға стипендия алды. 1970 жылы ол дәнекерлеу саласында біліктілік куәлігін алды. Суық соғыс кезінде Кениядан келген студент ретінде ол "Шарли" бекеті арқылы Батыс Берлинге бару мүмкіндігіне ие болды. Батыс Берлинге барғанда, ол Шығыс Берлинде табылмайтын заттарды контрабандалық жолмен алып өтіп, Шығыс Германиядағы достарына жеткізетін.

Бизнес және кәсіпкерлік

Одинга 1970 жылы Кенияға оралды және 1971 жылы Кенияда сұйық мұнай газы баллондарын өндіретін жалғыз компания – Standard Processing Equipment Construction & Erection Ltd (кейіннен Шығыс Африка Спектрі деп аталды) құрды.

Мемлекеттік қызметтегі мансап

1974 жылы Одинга Кения Стандарттау бюросының топтық стандарттар жөніндегі менеджері болып тағайындалды. Осы қызметте 4 жыл қызмет еткен соң, 1978 жылы директордың орынбасары болып жоғарылатылды, ол 1982 жылы ұсталғанға дейін осы лауазымда болды.

1982 жылы Кениядағы төңкеріс әрекеті

1982 жылғы 1 тамызда таңғы сағат 3-те Кения әуе күштерінің Жоғарғы сарбазы Хизкия Очука басшылығымен сарбаздар тобы сол кездегі президент Даниэль Арап Мои үкіметін құлатуға әрекеттенді. Президент Моиді құлатуға жасалған сәтсіз тырастың артынан, ол Кенияның қауіпсіздік құрылымын қайта ұйымдастырып, оны өзіне адал адамдармен толықтырды, содан кейін парламентте төтенше жағдайлардағы өкілеттік беру туралы заң қабылдануын қамтамасыз етті және провинциялық басқаруды президент кеңсесіне бағындырды. Одинга 1982 жылғы төңкерістің басты ұйымдастырушыларының бірі деп айыпталып, тұтқындалды және мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айып тағылды. Алты жылдан кейін, 1988 жылдың ақпан айында ол босатылды, бірақ сол жылдың тамызында қайта тұтқындалып, 1989 жылдың маусымында қайта босатылды.

Ұстауға алу

Кения үкіметі адам құқықтарын үздірімсіз бұзаған кезеңде, Одинга жеті айға үй қамауына алынды. Бұл 1982 жылы президент Даниэль Арап Моиға қарсы сәтсіз төңкеріс жасауға тырысқандармен бірге оның және оның қайтыс болған әкесі Огинга Одинганың қатысы бар екенін көрсететін дәлелдерге негізделген. Төңкеріс кезінде жүздеген кениялық азамат және мыңдаған көтерілісші сарбаздар қаза тапты. Сондай-ақ бірнеше шетелдік азаматтар да қаза тапты. Кейін Одингаға мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айып тағылып, алты жылға сотсыз қамауға алынды. 14 жыл өткен соң, 2006 жылдың шілдесінде, көрінеу түрде Одинганың келісімімен жарық көрген өмірбаянында, ол бұрын мойындағаннан гөрі төңкеріске көбірек қатысқандығы көрсетілді. Оның жарияланғанынан кейін, Кения парламентінің бірнеше депутаты Одинганы тұтқындап, айыптауды талап етті, бірақ қылмыстық іс жүргізу мерзімі өткен еді және өмірбаянындағы ақпарат оның өзінің ашық мойындауы болып есептелмеді. Оның басынан өткен ең ауыр оқиғалардың бірі – 1984 жылы анасының қайтыс болуы еді, бірақ түрме күзетшілері оған оның өлімі туралы екі айдан кейін хабарлады. 1988 жылдың 6 ақпанында босатылған ол, 1988 жылдың қыркүйегінде демократия және адам құқықтары үшін күресі үшін қайтадан тұтқындалды, осы кезде ел нашар басқару мен жеке партия билігінің зұлымдығына батып бара жатқан еді. Көппартиялық демократиялық Кения сол кезде заң бойынша бір партиялық мемлекет болатын. Авторитарлық үкіметпен болған кездесулері оның айналасында құпиялылық аурасын тудырды және осы себепті оның саяси жақтастары оны "Агвамбо" (луо тілінде "Сырлы" немесе "Болжауға келмейтін"), немесе "Жаком" (төраға) деп атады. Одинга 1989 жылдың 12 маусымында босатылды, бірақ 1990 жылдың 5 шілдесінде Кеннет Матиба және бұрынғы Найроби мэрі Чарльз Рубиямен бірге қайтадан қамауға алынды, екеуі де көппартиялық жүйе мен адам құқықтарын қорғаушылар еді. Одинга 1991 жылдың 21 маусымында ақыры босатылды, ал қазан айында ол елден Норвегияға қашып кетті, себебі Кения үкіметі оны өлтіруге тырысып жатыр деген уақыттар болды, бірақ бұл әрекеттері сәтсіз аяқталды.

In an era of unrelenting human rights abuse by the Kenyan government, Odinga was placed under house arrest for seven months after evidence seemed to implicate him along with his late father Oginga Odinga for collaborating with the plotters of a failed coup attempt against President Daniel Arap Moi in 1982. Hundreds of Kenyan civilians and thousands of rebel soldiers died in the coup. Several foreigners also died. Odinga was later charged with treason and detained without trial for six years. A biography released 14 years later in July 2006, apparently with Odinga's approval, indicated that Odinga was far more involved in the attempted coup than he had previously admitted. After its publication, some Members of Parliament in Kenya called for Odinga to be arrested and charged, but the statute of limitations had already passed and the information contained in the biography did not amount to an open confession on his part. Among some of his most painful experiences was when his mother died in 1984 but the prison wardens took two months to inform him of her death. He was released on 6 February 1988 only to be rearrested in September 1988 for his pro democracy and human rights agitation at a time when the country continued to descend deep into the throes of poor governance and the despotism of single party rule. multi party democracy Kenya, was then, by law, a one party state. His encounters with the authoritarian government generated an aura of intrigue about him and it was probably due to this that his political followers christened him "Agwambo", Luo for "The Mystery" or "Unpredictable", or "Jakom", meaning chairman. Odinga was released on 12 June 1989, only to be incarcerated again on 5 July 1990, together with Kenneth Matiba, and former Nairobi mayor Charles Rubia, both multiparty system and human rights crusaders. Odinga was finally released on 21 June 1991, and in October he fled the country to Norway amid indications that the increasingly corrupt Kenyan government was attempting to assassinate him without success.

Көппартиялық саясат

Одинга Норвегияға кеткен кезде Кенияда көппартиялық демократияның қайта оралуын талап ететін қозғалыс – Демократияны қалпына келтіру форумы (FORD) жаңадан құрылған болатын. 1992 жылдың ақпан айында Одинга FORD-қа қайта оралып, сол кезде оның әкесі Жаромоги Огинга Одинга басқарды. Ол партияның жалпы мақсаттар комитетінің вице-төрағасы болып сайланды. 1992 жылғы жалпы сайлауға дейінгі айларда FORD, Одинганың әкесі Жаромоги Огинга Одинга басқарған FORD Кения және Кеннет Матиба басқарған FORD Asili деп екіге бөлінді. Одинга Форд Кенияның сайлау жөніндегі директордың орынбасары болды. Одинга бұрын КАНУ-дан Филипп Лики иеленген Лангата сайлау округінің парламенттік мандатын жеңіп алды. Одинга Кенияда Кеннет Матибадан кейін көппартиялық демократияның екінші қайраткері атанды. 1994 жылдың қаңтарында Жаромоги Огинга Одинга қайтыс болғаннан кейін Майкл Вамалва Киджана Форд Кенияның төрағасы болды. Сайлаулар даулы ахуалда өтті, содан кейін Одинга FORD Кениядан Ұлттық даму партиясына (NDP) қосылу үшін отставкаға кетті.

Парламент мүшесі

1997 жылғы жалпы сайлауда президенттік лауазымға алғаш рет үміткер ретінде Одинга президент Мои мен Демократиялық партияның үміткері Муаи Кибакиден кейін үшінші орын алды. Бірақ ол Лангата округінің депутаты лауазымын сақтап қалды. Көптеген адамдар Одинганың KANU арқылы және Моидің қолдауымен президенттік лауазымға жол ашамын деген үмітте болғанын түсінді. 2002 жылы Моидің Одинга мен партиядағы басқа да үміткерлерді ренжітетін шешімімен, Кенияның бірінші президенті Джомо Кениаттаның ұлы, бірақ саясатта салыстырмалы түрде жаңа адам болған Ухуру Кениаттаны ізбасары етіп тағайындады. Мои Одинга мен басқалардан Ухуруды қолдауды сұрады. Бұл партияның көптеген адал жақтастары үшін қарапайым емес болып көрінді, олар партияны құруға одан аз үлес қосқан жаңа адамға жол беруді сұрап отырғандай сезінді. Одинга және KANU-дың басқа да мүшелері, соның ішінде Калонзо Мусока, Джордж Сайтоти және Джозеф Камото, бұл қадамға қарсы шығып, 38 жастағы Ухурудың саяси тәжірибесі жеткіліксіз және басқаруға қажетті көшбасшылық қасиеттерінің болмағанын айтты. Мои өз ұстанымын сақтап, ел басшылығын жас буынға беру қажет екенін мәлімдеді. Партия ішіндегі наразылық күшейді, тіпті Моидің автократ ретіндегі беделіне қарамастан, кейбір мүшелер оған ашық қарсылық білдірді. Осы кезде KANU-дан наразы болған мүшелер құрамындағы «Радуга» қозғалысы құрылды. Одинга бастаған жаппай шығу партиядан көптеген белгілі тұлғалардың кетуіне әкелді. Мои өзі таңдаған ізбасарымен және сайлауда үмітсіздік тудырған, құрсақ бос партиямен жалғыз қалды. «Радуга» қозғалысы Либералды-демократиялық партияға (ЛДП) қосылды, ол кейіннен оппозициялық Мваи Кибакидің Кенияның Ұлттық Альянс партиясымен (НАК) және басқа бірнеше партиялардың коалициясымен бірігіп, Ұлттық «Радуга» коалициясын (НАРК) құрды.

Ұлттық Көкжұлдыздық Коалиция (NARC)

Оппозицияның "супер-альянсы" бұрынғыдай ортақ үміткерді қолдау үшін біріге алмай, үкіметке жеңісті оңай сыйлап береді деген қауаппен, Одинга "Кибаки тоша" деп мәлімдеді, суахили тілінде "Кибаки жеткілікті" деген мағынаны білдіреді, бұл Кибакиге қолдау көрсету болды. Осылайша үміткерлік мәселесі шешілді және NARC Моидің ізбасары Ухуру Кениаттаны жеңді. Оппозиция сайлауда 67% дауыс алып, Моиге үлкен жеңіліс сыйлады. Одинга Кибаки үшін бүкіл ел бойынша науқанды жүргізді, ал Кибаки Найробиге қайтып келе жатқанда Мачакос қиылысынан 40 шақырым (25 миль) қашықтықта болған апат салдарынан жарақат алып, төсекке жатты.

NARC-тың меморандумы

Президент Кибаки билікке келген кезде сайлау алдындағы өзара түсіністік туралы меморандумға қайшы келіп, Одинганы жаңа үкіметте премьер-министр етіп тағайындамады. (Кения конституциясында премьер-министр лауазымы болған жоқ); сондай-ақ, келісімге сәйкес LDP (Одинга фракциясы) министрлік портфельдерінің жартысын да бермеді. Оның орнына ол өзінің NAK партиясының үкіметтегі беделін нығайтуға және арттыруға тырысты, тіпті оппозициялық партиялардың (KANU және FORD) депутаттарын да кабинетке тағайындады. Бұл "сатқындық" ретінде қабылданып, уақыт өте келе ашық наразылыққа және кабинетте жарылысқа әкелді. Даудың негізгі мәселесі ел үшін ұсынылған жаңа конституция болды, ол сайлау науқанында Кибакидің NAK және Одинганың LDP партияларын біріктірген маңызды мәселе еді. Аталған конституция президенттік билікті шектеу жолдарымен, Мои және алғашқы президент Джомо Кениаттаның режимінде болған автократиялық биліктің салдарынан туған биліктің теріс пайдаланылуы мен есеп беруге жатпайтын басшылықты тоқтатуды көздеді.

2005 жылғы референдум

Билікке келген соң Кибаки үкіметі Конституциялық комитет құрды, ол сайлау алдындағы жобаға керісінше, президенттік билікті күшейтіп, аймақтық үкіметтерді әлсірететін конституция жобасын ұсынды. Одинга бұған қарсы шығып, ЛДП-дағы министр әріптестерімен бірге референдумда «жоқ» деп дауыс беру үшін күшті науқан жүргізді, президент пен оның жақтастарына қарсы тұрды. 2005 жылғы 21 қарашада құжат референдумға салынғанда, үкімет 57 пайызға 43 пайыз есебімен жеңіліске ұшырады. Кибаки үшін ұятты жағдай, 8 провинцияның тек біреуі (оның тайпасы – кикуюлар басым болатын Орталық провинция) құжатқа «иә» деп дауыс берді, бұл оның тайпасын Кенияның қалған бөлігінен оқшаулап, науқанының этникалық сипатта болғанын көрсетті. Президент Кибаки қатты күйзеліске ұшырап, көңілі толмады және 2005 жылғы 23 қарашада бүкіл кабинетті қызметтен босатып жіберді. Екі аптадан кейін жаңадан құрылған үкіметте Одинга мен ЛДП тобының барлығы қалып қойды.

Оранжевый Демократиялық Қозғалыс (ОДК)

Одинга жаңа оппозициялық күш, «Қызыл апельсин демократиялық қозғалысын» (ҚАДҚ) құруға жетекшілік етті. Конституциялық референдумда «жоқ» деп дауыс беруді білдіретін символ – қызыл апельсин болды. 2006 жылдың қаңтар айында Одинга полицияға өміріне қауіп төніп тұрғанын, өмірге қол сұғу қаупі болғанын мәлімдеді.

Халық президенті ретінде ант беруі конституцияға қайшы

2017 жылғы сайлауда Ухуру Кениаттаға ұтылып, қайта сайлауды бойкоттаған Одинга өзін "халық президенті" деп жариялап ант берді. Антты Мигуна Мигуна қабылдады, ол елден қуылды, ал Одинга ешқандай жазаға тартылмады. Кейін ол қолда келісіп, үкіметтік шешімдерге қатыса бастады.

Қол алысу

2018 жылдың наурыз айында Райла мен Ухуру 2017 жылғы жалпы сайлаудан кейін саяси жағдайды басыңқылау мақсатында саяси қол алысу рәсімін өткізді. Бұл қол алысу нәтижесінде Уильям Руто Ухуру Кениямен бірге құрған үкіметте ықпалдан тыс қалды, ал Раила Одинга Кения Республикасының де-факто вице-президенті лауазымына көтерілді. Осы қол алысудың нәтижесінде "Көпірлерді құру" бастамасы (BBI) дүниеге келді.

Көпірлер құру бастамасы

2018 жылдың наурызында Одинга мен президент Кениятта арасындағы келісімге сәйкес, екеуі кениялықтардың пікірін жинап, оның нәтижелерін баяндау үшін бірлескен жұмыс тобы құрды. Елді аралап, кеңесу жиындарын өткізгеннен кейін, топ есепті жинап, 2019 жылдың 26 қарашасында Президент Кениаттаға Найробидегі Мемлекеттік резиденцияда тапсырды, ал ертесі күні Кенияның Бомас орталығында оны көпшілікке таныстырды. Кениятта мен Одинганың елде бейбітшілік пен бірлік орнатуға жасаған әрекеттері жергілікті және халықаралық деңгейде көптеген көшбасшылар тарапынан мақтауға ие болды, сондай-ақ олар 2020 жылдың ақпанында АҚШ-тың Вашингтон қаласында өткен Ұлттық дұға таңғы асы және халықаралық түскі асқа шақырылды. 2022 жылы Кенияның Жоғарғы соты ББИ конституцияға қайшы екенін мәлімдеген бұрынғы сот шешімін қолдады.

Африка одағының өкілі

Одинга 2018 жылы Африка одағы комиссиясының инфрақұрылымды дамыту жөніндегі арнаулы өкілі болып тағайындалды. Ол 2023 жылдың 23 ақпанында, жаппай наразылық шаралары арқылы жақтастарын зорлық-зомбылыққа қоқан-қорқытып үгіттегеннен кейін, қызметтен алынды.

Президент сайлауына бесінші рет қатысу туралы хабарландыру

2021 жылдың 10 желтоқсанында Одинга президент Кенияттамен жасасқан кенеттенгі бітімінен кейін бірнеше айға созылған күмәнді аяқтап, президенттікке тағы бір рет, бесінші мәрте үміткер болады екенін жариялады. Бұл жариялауды ол Найробидегі Касарани стадионында өткен «Azimio La Umoja» конвенциясын ашқан кезде жасады, бұл конвенция оның Мемлекеттік резиденцияға жолы болатын шара еді.

Есімдіктер

Одинга саяси мансабында бірнеше лақап атқа ие болды. Олар: "Тинга", "Хаммер", "Баба", "Яком" және "Агвамбо".

2007 жылғы президенттік сайлау

2007 жылдың 12 шілдесінде Кибакидің қайта сайлану үміті күшейген кезде Одинга үкіметтің оппозициялық бекіністердегі сайлаушылардан жеке куәліктерін жасырып, сайлауды Кибакинің пайдасына бұрмалауға тырысып жатқанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ, 30 жаңа сайлау округін құрудың 2007 жылғы желтоқсандағы парламент сайлауында үкіметтің жеңіске жету үшін жасаған алаяқтық әрекеті екенін айтты. 2007 жылдың тамызында Одинганың өзі құрған «Қызыл демократиялық қозғалыс – Кения» партиясы екіге бөлінді. Одинга «Қызыл демократиялық қозғалыс» (ҚДҚ) партиясының төрағасы болды, ал екінші фракция – ҚДҚ К партиясын Одингадан айырылған Калонзо Мусюка басқарды. 2007 жылдың 1 қыркүйегінде ҚДҚ Найробидегі Мои халықаралық спорт орталығында өткен Ұлттық делегаттар конференциясында Одинганы президенттікке кандидат етіп сайлады. Одинга 2656 дауыс алды, ал маңызды дауыс жинаған басқа кандидаттар – Мусалия Мудавади (391 дауыс) және Уильям Руто (368 дауыс) болды. Бұрын Нажиб Балала өзінің кандидатурасын қайтарып алып, Одинганы қолдаған еді. Жеңілген кандидаттар кейін Одинганы қолдады, ал Мудавади оның вице-президенттікке үміткері болып тағайындалды. Одинга президенттік науқанын 2007 жылдың 6 қазанында Найробидегі Ухуру саябағында бастады. Бірақ 27 желтоқсанда өткен президент сайлауынан кейін, сайлау комиссиясы 2007 жылдың 30 желтоқсанында Кибакиді жеңімпаз деп жариялады, ол Одингадан шамамен 232 000 дауысқа басымдық танытты, соның салдарынан Одинганың президенттікке үміткерлігі сәтсіз аяқталды. Джеффри Сакс (Колумбия университетінің экономика профессоры және Жер институтының директоры, сондай-ақ БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысының арнайы кеңесшісі) сайлаудан кейінгі дағдарысқа қатысты АҚШ-тың тәсілін сынап, дауыстарды тәуелсіз қайта санауды ұсынды. Одинга мен ҚДҚ басшылары бұл шешімге қарсы шықты, Джеймс Оренго мен Аньянг’ Ньонго халықты жаппай наразылыққа шақырды. Елде зорлық-зомбылық орын алды. Үкімет наразылықты басу үшін полиция мен жартылай әскери күштерді жөнелтті. Екі айға созылған тәртіпсіздіктердің салдарынан шамамен 1000 адам қаза тауып, 250 000-ға жуық адам қоныс аударды. 2008 жылдың ақпанында Одинга мен Кибаки билікті бөлісу және премьер-министр лауазымын құру туралы келісімге келді. Бұл келісімді БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан жеңілдетіп берді. Одинга 2008 жылдың 17 сәуірінде үкіметтік кабинетпен бірге премьер-министр болып ант берді. Премьер-министр лауазымын тәуелсіздік алғаннан кейін 1963 және 1964 жылдар аралығында Джомо Кениатта соңғы рет атқарған. Осылайша, Одинга Кения тарихында осы лауазымды иеленген екінші адам болды.

On 12 July 2007, with Kibaki's reelection bid drawing close, Odinga alleged that the government was withholding identity cards from voters in opposition strongholds with the intention to skew the election in favour of Kibaki. He also claimed that the intended creation of 30 new constituencies was a means by the government to fraudulently engineer victory in the December 2007 parliamentary election. In August 2007, the Odinga's own Orange Democratic Movement Kenya suffered a setback when it split into two, with Odinga becoming head of the Orange Democratic Movement (ODM) while the other faction, the ODM K, was headed by Kalonzo Musyoka who parted ways with Odinga. On 1 September 2007, the ODM elected Odinga as its presidential candidate in a National Delegates Conference held at the Moi International Sports Centre in Nairobi. Odinga received 2,656 votes; the only other candidates who received significant numbers of votes were Musalia Mudavadi with 391 and William Ruto with 368. Earlier, Najib Balala had withdrawn his candidature and endorsed Odinga. The defeated candidates expressed their support for Odinga afterwards, and Mudavadi was named as his running mate. Odinga then launched his presidential campaign in Uhuru Park in Nairobi on 6 October 2007. Odinga's bid for the presidency however failed when after the 27 December presidential election, the Electoral Commission declared Kibaki the winner on 30 December 2007, placing him ahead of Odinga by about 232,000 votes. Jeffrey Sachs (Professor of Economics and Director of the Earth Institute at Columbia University, and Special Advisor to former UN Secretary General) faulted the United States' approach to the post election crisis and recommended an independent recount of the vote. Odinga and ODM leaders rallied against the decision with James Orengo and Anyang' Nyong'o calling for mass action. Violence broke out in the country. The government's response was heavy handed as it deployed police and paramilitary units to counter public protests. Following two months of unrest, which led to the death of about 1,000 people and displacement of about 250,000, a deal between Odinga and Kibaki, which provided for power sharing and the creation of the post of Prime Minister, was signed in February 2008; it was brokered by former UN Secretary General Kofi Annan. Odinga was sworn in as Prime Minister, along with the power sharing Cabinet, on 17 April 2008. The post of Prime Minister was last held by Jomo Kenyatta between 1963 and 1964 following independence. Odinga is thus the second person in Kenya's history to hold the position.

2013 жылғы президенттік сайлау

Келесі президент сайлауы 2013 жылғы наурыз айында өтті, онда Кибаки билікті тапсыруы керек болды. Одинганың басты қарсыластары – Ухуру Кениатта мен Уильям Рутоның жағдайы белгісіз болды, олар 2007 жылғы сайлаудағы зорлық-зомбылыққа қатысқандары үшін Гаагадағы Халықаралық қылмыстық сотта (ХҚС) айыпталып отырды. Сот ісі әлі аяқталмағанмен, «Жубиле» партиясы оларды президенттікке кандидат ретінде тікелей ұсынды, Ухуру президенттікке, ал Руто вице-президенттікке кандидат болды. Көптеген адамдар олардың мұндай ауыр қылмыстардан тазаланбастан лауазымға таласуына лайық емес деп ойлады, ал кейбіреулері қарсыластары оларды жарыстан шығарып, жеңіске жету үшін жағдайды әділетсіз пайдалануға тырысып жатыр деген пікірде болды. 2012 жылғы қазан айында Synovate жүргізген сауалнамада Одинганың қолдау деңгейі Ухуру мен Рутодан жоғары, 45 пайызды құрады. Одинганың «Құрметті демократиялық қозғалысы» (ODM) партиясы Калонзо Мусюканың «Уипер» партиясымен және Мозес Ветангуланың «Форд Кения» (FK) партиясымен бірігіп, «Реформалар мен демократия коалициясы» (CORD) құрды. Олар президенттік сайлауға Одинганы президенттікке, ал Калонзоны вице-президенттікке кандидат ретінде ұсынды. Олардың қарсыластары «Жубиле» коалициясы болды (Ухуру Кениаттаның «Ұлттық альянс» – TNA, Уильям Рутоның «Біріккен Республикалық партиясы» – URP, Чарти Нгилудың «Ұлттық Көкжұлдыз коалициясы» – NARC және Нажиб Балаланың «Республикалық конгресс» – RC). Бірқатар батыс елдері Ухуру мен Рутоның кандидатурасын қолдамады, себебі олардың ХҚС-дегі ісі мен адамзатқа қарсы қылмыс жасады деген айыптар бар еді. БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан алаңдаушылығын білдірді, сондай-ақ Африка істері жөніндегі АҚШ Мемлекеттік хатшысының бұрынғы көмекшісі Джонни Карсон Ухуру Кениатта мен Уильям Рутоның сайлануына қарсы ескертті. Ол «Таңдаудың салдары болады» деп, Ухуру басқаратын үкімет кезінде АҚШ пен Кения арасындағы қарым-қатынастың болашағына сілтеме жасады. Одинга 2013 жылғы 4 наурызда өткен сайлауда президенттікке қатысып, 12 221 053 жарамды дауыспен 5 340 546 дауыс (43,70%) жинады. Жеңіске жеткен Ухуру Кениатта 6 173 433 дауыс (50,51%) жинады. Бұл көрсеткіш 50% плюс 1 дауыс шегінен жоғары болғандықтан, ол бірінші турда жеңіске жетті, екінші турдың қажеті болмады. Тәуелсіз сайлау комиссиясы (ТСК) 9 наурызда сағат 14:44-те Ухуру Кениаттаны президенттікке сайланған деп ресми жариялады. Ухуру Кенияның төртінші президенті болып тағайындалды. Алайда, сайлау нәтижесі жарияланғаннан кейін Одинга баспасөз мәслихатында сайлауда биометриялық дауыс берушілерді тіркеу (BVR) құралдары, EVID (электрондық дауыс берушіні анықтау жүйесі немесе «сайлау тізімі»), RTS (дауыс беру нәтижелерін беру жүйесі немесе «санау жүйесі») және RPS (дауыс беру нәтижелерін ұсыну жүйесі) көптеген кемшіліктерге тап болғанын айтты. Ол қолмен санаудың күдікті екенін және оған Кенияның ең жоғарғы сотында сайлау нәтижесіне шағымданудан басқа жол қалмағанын мәлімдеді. Сотқа жүгінуге дайындалып, Одинга және оның адвокаттары Джордж Ораро, Мутула Килонзо және Джеймс Оренго Барселонадан келген менеджмент кеңесшісі Радж Пал Сеннаға 2013 жылғы Кениядағы жалпы сайлауда қолданылған технологияны сараптауға тапсырыс берді. Осы кезде ТСК телеарналар мен БАҚ арқылы «технологиялық қиындықтар», серверлердің жүктеме артуы және деректер базасының құлауы туралы мәлімдеме жасады. Кенияның бас судьясы доктор Вилли Мутунга 11 наурыздағы дүйсенбіде Жоғарғы Соттың толық құрылғанын және Кения Конституциясында белгіленгендей 14 күн ішінде шешім шығаруға дайын екенін мәлімдеді. Сот отырысы кезінде Бас судья Вилли Мутунга Конституцияға сәйкес «жаңа дәлелдеме» болып табылатын 900 беттен тұратын Одинганың екінші ант арызын қабылдамады. Содан кейін 2013 жылғы 30 наурызда Жоғарғы Сот арызды қабылдамай тастады. Жоғарғы Сот Ухуруды келесі президент деп жариялаған соң, IEBC соңғы сандар мен пайыздарды есептеуде жарамсыз/бұзылған дауыстарды есепке алмауы керек екенін мәлімдеді. Бас судья Вилли Мутунга сондай-ақ EACC (Этика және сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссия) және DPP (Бас прокуратура) BVR, EVID, RTS және RPS жүйелеріне қатысты IEBC-ге қатысты қылмыстық тергеу жүргізуін тапсырды. Жоғарғы сот оның шағымын қабылдамағаннан кейін Одинга 2013 жылғы 9 сәуірде Ухуру Кениаттаның инаугурациясына қатысудан қашу үшін Оңтүстік Африкаға ұшып кетті, ол Найробидегі Касаранидегі Мои спорт кешенінде өтті. Инаугурация рәсімі оның премьер-министрлік лауазымының аяқталуын білдірді. Маңызды жаңалық: толық тергеу нәтижелері OpCo есебі ретінде www.kenyalegal.com сайтында жарияланды және KTN журналистері Джон Наму мен Мохаммед Алидің «50+1 – Ішкі әңгіме» атты деректі фильміне әсер етті. Бұл деректі фильм сайлау алаяқтығының тарихын және сот жүйесіндегі сыбайлас жемқорлық тарихын зерттейді, онда Одинга соттың техникалық дәлелдерді зерделемеуінің салдарынан сайлау процесінің күшін жоятын және IEBC-ге сенімсіздік тудыратын әдейі әрекет немесе жіберілген қате болуы мүмкін екенін мәлімдейді.

The next presidential election in which Odinga was to run was the 2013 March poll, involving Kibaki's handover of power. Uncertainty loomed over Odinga's main rivals, Uhuru Kenyatta and William Ruto, who had both been indicted by the ICC of the Hague for their alleged role in the 2007 election violence. Despite their pending case, the duo had been nominated by the Jubilee party with Uhuru as presidential candidate and Ruto as running mate. Many felt they were unfit to run for office before clearing their names from such serious crimes while others felt that their opponents were trying to unfairly exploit the situation by eliminating them from the race and pave the way for their easy victory. A Synovate survey released in October 2012 found Odinga to enjoy a leading 45 percent approval rate against Uhuru and Ruto. Odinga's party, Orange Democratic Movement (ODM) joined Kalonzo Musyoka's Wiper Party and Moses Wetangula's Ford Kenya (FK) in a CORD coalition (Coalition for Reforms and Democracy) for the presidential race with Odinga as the presidential candidate and Kalonzo as his running mate to face Jubilee's coalition ( Uhuru Kenyatta's (The National Alliance – TNA), William Ruto's (United Republican Party – URP), Charity Ngilu's (National Rainbow Coalition – NARC) and Najib Balala's (Republican Congress – RC)). A number of western countries were not in favour of the Uhuru and Ruto candidacy in view of their pending ICC cases and association with crimes against humanity. Former UN Secretary General Koffi Annan voiced his reservations, as did former US Assistant Secretary of State for African Affairs Johnnie Carson who cautioned against the election of Uhuru Kenyatta and William Ruto. He was notably quoted as saying that "Choices have consequences", referring to the fate of US Kenyan relations, with a Uhuru administration. Odinga ran for president in the elections held on 4 March 2013 and garnered 5,340,546 votes (43.70%) out of the 12,221,053 valid votes cast. The winner, Uhuru Kenyatta garnered 6,173,433 votes (50.51%). As this was above the 50% plus 1 vote threshold, Uhuru won it on the first round without requiring a run off between the top two candidates. The Independent Electoral and Boundaries Commission (IEBC) therefore officially declared Uhuru Kenyatta the president elect on Saturday 9 March at 2:44 pm. Uhuru was set to take office as Kenya's 4th president. However, in a press conference shortly after the results were announced, Odinga said that the election had been marred by massive failures of the Biometric Voter Registration(BVR) kits, EVID (electronic voter identification or "Pollbooks"), RTS (results transmission system or "tallying system") and the RPS (results presentation or "transmissions system"). He claimed that the manual tallying was suspect leaving him no choice but to The Kenya Presidential Election Petition 2013 contest the result in Kenya's highest court, The Supreme Court. In anticipation of the legal challenge, Odinga and his lawyers George Oraro, Mutula Kilonzo, and James Orengo, secretly instructed Raj Pal Senna, a Management Consultant from Barcelona to carry out a forensic investigation of the technology used in the Kenyan General Election 2013, during which the IEBC made claims on TV and media that there were "technological challenges", that servers overloaded and that the database crashed. Kenya's chief justice Dr. Willy Mutunga announced on Monday, 11 March that the Supreme Court was fully formed and ready to deliver its judgements within 14 days as stipulated by the constitution of Kenya. During the Petition hearing, Chief Justice Willy Mutunga made a finding rejecting the second affidavit of Odinga which comprised 900 pages, on the basis that it amounted to "new evidence" which is not permitted under the Constitution. Subsequently, the Supreme Court issued a ruling dismissing the petition on 30 March 2013. The Supreme Court while declaring Uhuru the next president also declared that the IEBC should not have included the invalid/spoilt votes in the calculation of the final figures and percentages. Chief Justice Willy Mutunga also directed that the EACC (Ethics and Anti Corruption Commission) and the DPP (Director of Public Prosecutions) carry out a criminal investigation of the IEBC in relation to the BVR, EVID, RTS and RPS. After the supreme court dismissed his petition Odinga flew to South Africa to avoid attending the Inauguration of Uhuru Kenyatta, held on 9 April 2013 at Moi Sports Complex at Kasarani, Nairobi. The swearing in ceremony marked the end of his premiership. In an important development, the full investigation findings were published as the OpCo Report on the website www. kenya legal. com and inspired the documentary "50+1 – The Inside Story" by KTN journalists John Namu and Mohammed Ali. This documentary examines the history of election fraud and the history of corruption in the Judiciary, and in which Odinga claims that it cannot be ruled out that it was a deliberate act or omission by the Court not to subject the technical evidence to scrutiny because the outcome would invalidate the entire election process and discredit the IEBC.

Сайлауды бұрмалау туралы шағымдар

Одинга адвокаттары Джеймс Оренго, Отиенде Амолло және Клиффорд Очиг арқылы оның басты бәсекелесі Ухуру Кениатамен байланысы бар күштер IEBC (Кенияның сайлау органы) серверіне бұзып кірді және дерекқорын өзгертіп жіберді деп мәлімдеді. Ол IEBC жариялаған нәтижелердің жалған екенін, себебі олар оның және Ухурудың дауыстары арасында 11% айырмашылықты сақтауға арналған компьютерлік алгоритм арқылы манипуляцияланғанын айтты. Осылайша, ол дауыстардың адамдар берген нақты дауыстар емес, жасанды мәнді шығаратын компьютерлік формуланың нәтижесі екенін дәлелдеді. Оның сөзінше, IEBC жүйесіне жасалған бұл бұзушылық президенттік сайлаудың нәтижесіне ғана емес, сондай-ақ депутаттар, сенаторлар, губернаторлар және әйелдер өкілдеріне берілген дауыстарды қамтитын бүкіл сайлауға әсер етті. Ол бұл оқиғаны "Кения тарихындағы ең ірі дауыс ұрлығы" деп атады. Кейін, дауыстар саналып жатқанда және ел соңғы нәтижелерді күтіп тұрғанда, Одинга оның командасы IEBC-дегі құпия дереккөзден алған мәліметке сәйкес, сервердегі нәтижелер оның Ухурудан 8 миллион дауыспен алда екенін көрсеткенін хабарлады, ал Ухурудың 7 миллион дауысы болған. Осыған байланысты ол өзін Кенияның бесінші президенті деп жариялауды талап етті. Бірақ IEBC Одинганың талабын қабылдамады, санау толыққаннан кейін ғана жеңімпазды жариялауға болатынын және тәуелсіз орган ретінде кандидаттардың біреуін нәтижелерді жариялауға мәжбүрлей алмайтынын мәлімдеді. IEBC ақырында Ухуруды жеңімпаз деп жариялады, ол Одинганың 6,7 миллион дауысына қарсы 8,2 миллион дауыс жинады. Нәтижелер NASA үшін үлкен шығынға әкелді, ал Jubilee NASA-ның дәстүрлі бекіністеріне еніп кірді. NASA нәтижелерді мойындаудан бас тартты. Ухурудың жеңісі жарияланғаннан кейін елдің оппозициялық бекіністері саналатын бірнеше аймақта зорлық-зомбылық орын алғаны хабарланды. Алайда, бұл зорлық-зомбылық 2007 жылғы сайлаудан кейін болғандай ауқымды болған жоқ және эпизодтық сипатта болды. Одинга да, президент Кениата да халықты сабырлы болуға шақырды.

Odinga, through his lawyers James Orengo, Otiende Amollo and Clifford Ochieng claimed that forces associated with his main competitor Uhuru Kenyatta had hacked into the IEBC (Kenya's electoral body) server and tampered with its database. He stated that the results that were being transmitted by IEBC were false because they had been manipulated via a computer algorithm designed to maintain an 11% gap between him and Uhuru's votes. As such, he proved the votes were not real votes cast by human voters but the outcome of a computer generated formula producing artificial values. This intrusion into IEBC's system, he further said, affected not just the presidential results but the entire election, including the votes cast for MPs, senators, governors and women representatives. He called the alleged intrusion "the biggest vote theft in Kenya's history". Later while vote tallying was still in progress and the country was awaiting the announcement of the final results, Odinga revealed that his team had received information from a confidential source in IEBC indicating that results from its server showed him leading with an unassailable 8 million votes over Uhuru's 7 million votes. Based on this, he demanded he be declared the fifth president of Kenya. The IEBC however rejected Odinga's contention, saying the winner could not be announced before the tallying was complete and also being an independent body it could not be compelled by one of the candidates to announce the results. The IEBC finally announced the results declaring Uhuru the winner with 8.2 million votes against Odinga's 6.7 million. The results showed massive losses for NASA, with Jubilee invading traditional NASA strongholds. NASA refused to recognize the results. Shortly after Uhuru's declared victory, violence was reported in some parts of the country which are opposition strongholds. However the violence was not of the scale witnessed in the 2007 election aftermath and broke out only sporadically. Both Odinga and President Kenyatta called for public calm.

Президент сайлауын жою

Бастапқыда ол сотқа жүгінуден бас тартқан, себебі сот оған бұрынғыда жағымсыз шешім шығарған болатын. Екі күндік тыңдаудан кейін судьялар 4–2 көпшілік дауыспен 1 қыркүйекте президенттік сайлау нәтижелерін күштен шығарып, 60 күн ішінде жаңа сайлау өткізуді бұйырды. Бас судья Дэвид Марага оқыған сот шешімі Африка және бүкіл әлемде бұрын-соңды болмаған деп есептелді, ол IEBC Конституцияда көзделген тәртіппен сайлауды өткізбегендігін және оның күшінде қала алмайтындығын анықтады. Жоғарғы соттың шешіміне қарамастан, Одинга 26 қазанға жоспарланған президенттік сайлаудан 10 қазанда бас тартқанын мәлімдеді. Оның бас тарту себебі – сайлаудың тағы да бос және әділ болмайтынына сенгендігі, өйткені бұрынғы сайлау күштен шығарылғаннан бері сайлау процесінде ешқандай реформалар жасалмаған.

Бұл, қайта сайлаудан бірнеше күн бұрын және кейін елдің әртүрлі аймақтарында, әсіресе NASA үстемдік құрған аймақтарда зорлық-зомбылыққа әкеп соқты. Полицияның қатыгездік көрсеткені туралы хабарлар тарады, тәуелсіз медициналық зерттеу ұйымы (IMLU) 39 адамның қаза тапқанын және көптеген шабуыл деректерін тіркеді.

Халық президенті ант қабылдады және татуласу

30 қаңтарда Одинга Найробиде өзінің "Халық президенті" деп жариялаған ант қабылдау рәсімін өткізді. Осы рәсімнен кейін Кения бойынша телеарналардың эфирі тоқтатылды. Бір жарым айдан соң, 9 наурызда, Одинга мен президент Ухуру Кениата бірлескен телесөйлеу жасады. Олар бір-бірін "бауырлар" деп атады және Кенияның дамуы үшін саяси дауларды ұмытуға келісті.

2022 жылғы президенттік сайлау

Одинга 2021 жылғы 10 желтоқсанда. Одинга 2022 жылғы 5 маусымда Тәуелсіз сайлау комиссиясы (IEBC) тарапынан президенттікке бесінші рет үміткер ретінде тіркелді. Ол IEBC-ге Azimio la Umoja–One Kenya Coalition партиясынан үміткер ретінде өтініш берді. Марта Каруа – Одинганың вице-президенттікке кандидат. 6 маусымда Одинга Ньяйо стадионында 10 тармақты сайлауалды бағдарламасын жариялады, оның қасында вице-президенттікке кандидат және жүздеген жақтастары болды. Ол тамыз айындағы сайлауда жеңіске жеткен жағдайда алғашқы 100 күндегі жоспарларын толық айтты. Одинга ел үшін өзінің басты көзқарасын, «Халық бағдарламалары» деп атап, оны өзінің платформасының негізі деп мәлімдеді. Әлеуметтік қорғау, барлық азаматтарға арналған денсаулық сақтау, жұмыс орындарын дамыту, әйелдерді күшейту, жастарға инвестиция салу, баршаға білім беру, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, сумен қамту, «Кения кәсіпорны» және бұрынғы жетістіктерді дамыту – бәрі де он тармақты жоспардың құрамына кірді. Ол «Бірыңғай демократиялық альянс» партиясынан үміткер Уильям Рутоға қарсы сайлауға қатысты, ол дауыс берушілердің 50,5% дауысын алып, жеңіске жетті, ал Одинга екінші орынға шықты. Бұл туралы IEBC төрағасы Вафула Чебукати хабарлады. Президенттік сайлауда екінші орын алғаннан кейін, ол нәтижені сотқа шағымдады, бірақ Жоғарғы сот оның шағымын қабылдамады. 2022 жылғы президенттік сайлау оның президенттікке соңғы және ең жақсы мүмкіндігі деп есептелді.

Саяси ұстанымдар

Одинганың саяси идеологиясын американдық солшыл саясатына жақын әлеуметтік демократия деп санауға болады. Оның позициясы бір кезде парламенттік жүйеге қолдау көрсеткен, тіпті бастапқыда премьер-министрге атқарушы билікті беретін Конституцияны жақтаған, бірақ кейіннен Кенияның қазіргі Конституциясында көрініс тапқан, билік таралған президенттік жүйені қолдауға өзгерді. Одинга Кения Конституциясында Кения басқару жүйесінің маңызды бөлігі ретінде бекітілген, биліктің жергілікті деңгейге берілуінің (децентрализацияның) негізгі күштерінің бірі саналады. Бұл орталықтандырылған билік құрылымындағы барлық үкіметтер осы билікті саяси немесе этникалық бағыттар бойынша белгілі бір аймақтарды жақтау үшін тұрақты түрде пайдаланған, ал көптеген өңірлерге ресурстар мен дамуға қол жеткізуге кедергі келтірген. Децентрализацияның мақсаты осы мәселені шешу және аймақтарға саяси назарға алынбастан немесе ұлттық құрамына қарамастан, ресурстардың әділ үлесін кепілдеу болды. Экономикалық төмендеу және қатыгез құрғақшылық салдарынан Одинга кедейлерге пропорционалды түрде әсер ететін жанар-жағармай мен кейбір азық-түліктерге салынатын салықтарды тоқтатуға шақырды. Одинга төмен кірісті азаматтарға ақшалай көмек беру бағдарламалары түрінде мемлекеттік әлеуметтік көмекті қолдады. Бұл қазіргі уақытта іске асырылуда, бірақ кедей және қарт адамдарға шектеулі көлемде. Дегенмен, әлеуметтік мәселелерде Одинга консервативті көзқарас ұстанады. ЛГБТ мәселелеріне қатысты Одинга: «Конституция бұл мәселе бойынша өте нақты, және гомосексуализммен айналысатын ерлер мен әйелдер жазасыз қалмайды» деді. Содан әрі: «Егер біз гомосексуализммен айналысатын ер адамды немесе лесбияндықпен айналысатын әйелді тапсақ, біз оларды тұтқындап, түрмеге қамауға жабамыз». Бұл мәлімдемелер ЛГБТ белсенділерінен кеңінен сынға ұшырады, олар оның риторикасы кениялық ЛГБТ қауымының өмірін қауіпке ұшырататынын мәлімдеді. Жауап ретінде, оның кеңсесі Одинганың мәлімдемесін қайта қарастырып, оның мақсаты бір жынысты некелердің Конституция бойынша заңсыз екенін нақтылау ғана болғанын мәлімдеді.

Odinga's political ideology can be loosely styled as social democracy, more closely aligned with American left wing politics. His position was once in favour of a parliamentary system as seen when he initially backed a Constitution giving executive powers to a Prime Minister, but he subsequently changed to support a presidential system with a devolved power structure, which is reflected in Kenya's current constitution. Among others, Odinga is seen as one of the main forces behind the devolution now enshrined in Kenya's constitution as an essential part of Kenya's governance system. This was inspired by a feeling that all successive governments under the centralized power structure had consistently abused that power to favour certain areas along political or ethnic lines while denying many regions access to resources and development because of their ethnicity or perceived disloyalty. Devolution aimed to address this and guarantee regions their fair share of resources regardless of their political affiliation or ethnicity. Due to an economic downturn and extreme drought, Odinga has called for the suspension of taxes on fuels and certain foods that disproportionately impact the poor. Odinga has supported an element of state welfare in the form of cash transfer programs to low income people. This is currently implemented but in a limited way to poor, elderly people. Nevertheless, on social issues, Odinga has taken a more conservative line. On LGBT issues, Odinga stated that "the constitution is very clear on this issue and men or women found engaging in homosexuality will not be spared", adding that "If we find a man engaging in homosexuality or a woman in lesbianism, we'll arrest them and put them in jail". These comments were widely condemned from LGBT activists, who stated that his rhetoric put the lives of LGBT Kenyans in danger. In response, his office walked back Odinga's statement, claiming he only meant to clarify that same sex marriage is illegal under the constitution.

Жеке өмір

Бала кезінде Шіркеу миссионерлік қоғамында (CMS) ағылшын мәсіхшісі ретінде шомылдырылған Одинга кейіннен қайта туылған мәсіхші болып, Найробидегі Барлық Әулиелер соборының қауым мүшесі атанды. Одинга Ида Одингаға (Ида Аньянго Ойоо) үйленген. Олар Найробидің Карен ауданында тұрады және Сиая округіндегі Централь фермасында екінші үйлері бар. Олардың төрт баласы болды: Фидель (1973–2015), Розмари (1977 жылы туған), Райла кіші (1979 жылы туған) және Винни (1990 жылы туған). Фидель Фидель Кастроның, ал Винни Винни Манделаның құрметіне аталды. Винни қазіргі уақытта Филадельфиядағы Дрексел университетінде коммуникация және халықаралық қатынастар мамандықтары бойынша оқып жатыр. Алайда, Барак Обаманың әкесінің інісі Одингамен тікелей туыстығын жоққа шығарып, «Одинганың анасы осы аймақтан шыққан, сондықтан туыстар туралы әңгімелеу әдеттегі нәрсе. Бірақ ол менің қанымнан туған туысым емес» деді. Одинга қысқа мерзімге «Луо Юнион» (қазіргі «Гор Махия») футбол клубында жартылай қорғаушы ретінде ойнаған. Ол «ірі бұзушылықтар жасады» деген айыппен клубтан шеттетілді. «Daily Nation» газеті оның шеттетілу себебін «Премьер-министр кеңсесінің беделін түсірді деген айып, мүмкін, ол Премьер-министрді ұялғандай пікір білдіргеніне байланысты болуы мүмкін» деп жазды. Мигуна Мигуна кейіннен Одингамен жұмыс істеген кезеңі туралы даулы кітаптар жариялады. Мигуна Мигунаның «Масканы сызып алу: Кенияде әділет іздеу» атты кітабында, кеңесші ретінде жұмыс істеген үш жыл ішінде Одинганың кеңсесінде лауазымдық өкілеттікті теріс пайдалану, сыбайлас жемқорлық, саяси манипуляциялар және халықты адастыру жоспарланып, үйлестіріліп, жасырылған. Оның жұмысынан босатылуы сайлау органы – IIEC қызметінің дүрбелеңге түсіп, комиссарлар жек көрініш науқаны деп сипаттаған, бірақ сыбайлас жемқорлық және жеңілтекшілік туралы алаңдатарлық сұрақтар тудырған анонимді шағымдар келіп түскен кезде болды. Кейін Мигуна, жұмысынан босатылғаннан кейін, «МККК төрағасы туралы мақала жазуға және партияның бүлікшіл депутаттар мен кеңесшілерді қуу туралы шешіміне қатысты мәселелерді жазуға нұсқау берілді» деген мәлімдеме жасады. Бірақ ол бұл сөздерін кейіннен жоққа шығарды, деп хабарлады «Nairobi Star» газеті.

Baptised as an Anglican Christian in the Church Missionary Society (CMS) in his childhood, Odinga later became a Born Again Christian and is a communicant member of All Saints' Cathedral in Nairobi. Odinga is married to Ida Odinga (Ida Anyango Oyoo). They live in Karen, Nairobi and have a second home at Central Farm in Siaya County. The couple had four children: Fidel (1973–2015), Rosemary (born 1977), Raila Jr. (born 1979) and Winnie (born 1990). Fidel was named after Fidel Castro and Winnie after Winnie Mandela. Winnie is currently studying Communication and International Area Studies as a double major student at Drexel University in Philadelphia. However, Barack Obama's paternal uncle denied any direct relation to Odinga, stating "Odinga's mother came from this area, so it is normal for us to talk about cousins. But he is not a blood relative." Odinga briefly played soccer for Luo Union (now Gor Mahia) as a midfielder. citing "gross misconduct". The Daily Nation quoted his reason for suspension as being "accused of misrepresenting the office of the Prime Minister, possibly a reference to his having aired strong views which may have embarrassed the PM". Miguna Miguna later published controversial books about his working relationship with Odinga. According to one of Miguna Miguna's books, Peeling Back the Mask: A quest for justice in Kenya, instances of abuse of office, corruption, political trickery as well as public deception were planned, coordinated and covered up in Odinga's office in the three years where he worked there as an advisor of Odinga. His suspension came at a time when the electoral body, the IIEC, was in an uproar and unsettled by anonymously authored complaints which the commissioners characterise as a hate campaign but which raise troubling questions on corruption and nepotism. Later Miguna, after suspension, issued a statement that said he "was instructed to write my article on the IIEC chairman and the position he had taken with respect to the party's decision to kick out rebellious MPs and Councillors". He later denied this, according to the Nairobi Star.

Жүгері туралы даулы оқиға

Раила Одинганың қызмет еткен кезеңінде Премьер-Министр кеңсесі "Кази ква Виджана" жанжалына қатысты, онда қаржы жымқырылғандықтан Дүниежүзілік банк қаржылаған жоба тоқтатылды. Сол сияқты, Кенияға афлатоксинмен зарарланған жүгері импортталған "Жүгері жанжалы" да Премьер-Министр кеңсесімен байланысты болды, бұл Одинганың ірі көмекшілері – тұрақты хатшы Мохаммед Исахакия және штаб басшысы Кароли Омондидің қызметтен шеттетілуіне әкелді.

2019 жылғы алтын алаяқтық

2019 жылы Кениядағы саяси күштердің екі жағынан бірнеше саясаткерлер Одинганы Кенияда болмаған және "жалған алтынға" қатысты бірнеше миллион долларлық алдын ала төлем алаялығымен байланыстырды. Хабарламаларға сәйкес, БАӘ Премьер-Министрі Мұхаммед бин Рашид Әл-Мактумның туысы Кенияда жоқ немесе "жалған алтын" үшін жасалған жасырын операциялар кезінде ақша жоғалтты. 2019 жылдың мамыр айында жарияланған бейнежазбада Бунгоманың сол кездегі сенаторы Мозес Ветангуланың дауысы Одинганың алтынмен сауда жасау келісіміне қатыстылығын көрсеткендей болды, нәтижесінде БАӘ патшалық отбасы миллиондаған доллар жоғалтты, себебі Кенияда жоқ алтынға алдын ала төлем жасалған. Ветангуланың сөзінше, Одинга ОДМ партиясын гестапо сияқты басқарады, онда оның келісімі болмаса ештеңе жасалмайды, және ол бұл мәселенің шешілуі үшін президентпен кездесті. Сол айдың соңында Кенияның бірқатар саяси лидерлері Одинганы халықаралық алаяқтық қылмысы үшін DCI тергеу органына тергеуге беруді талап етті. Заң шығарушылар Одингаға қарсы нақты дәлелдер бар екенін мәлімдеді. Олардың пікірінше, Одинга қылмыстық операцияға қатысып, сонымен бірге алаялықты әшкерелеуші ретінде танымал бола алмайды, әрі алаялықтан түскен табыстың тікелей иесі болып табылады.

Әлеуметтік желілердегі жалған ақпарат

2022 жылдың тамызында Кенияда өткен жалпы сайлау кезінде Райла Одингаға қатысты бірнеше жалған мәлімдемелер мен фейк жаңалықтар тарады. Бұрыс ақпараттың бір мысалы – Райла Одинганың суреті бар банкноттың жасалған имиджі. Бұл сурет әлеуметтік желілерде таралып, кейбір адамдар оны нағыз банкнота деп қабылдады. Дегенмен, фактчекерлер бұл суреттің сатира екенін, нағыз банкнота емес екенін растады. Бұрыс ақпарат ескі немесе қолданыстан шыққан фотосуреттер арқылы да таралуы мүмкін. Мысалы, Райла Одинганың Карендегі үйінде құлап қалған суреті әлеуметтік желілерде тарады. Бірақ бұл фотосуреттің жақында түсірілмегені және контекстен тыс қолданылғаны анықталды. Видеоматериалдар да жалған ақпарат тарату үшін манипуляциялануы мүмкін. Райла Одинганың Уильям Руто президенттік науқанымен айналысып жатқанда тойға қатысқандай көрінетін видео әлеуметтік желілерде тарады. Алайда, PesaCheck бұл видеоның фейк екенін және өңделгенін растады. Найробидегі Эмбакасиде Райла Одинганың митингісін бұзып жатқан жастардың суреттері тарады. Бірақ PesaCheck бұл суреттердің митингке қатысы жоқ екенін және басқа жерде түсірілгенін анықтады. Азимио партиясының Нарок облысының губернаторына үміткер Моиталель Оле Кента Райла Одингадан бас тартқан деген жалған мәлімдеме тарады. PesaCheck бұл мәлімдеменің жалған екенін және Моиталель Оле Кентаның мұндай мәлімдеме жасаған жоқ екенін анықтады. Уильям Рутоға жатқызылған, Райла Одинганың 2022 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жеткені үшін құттықтаған жалған твит әлеуметтік желілерде тарады. PesaCheck бұл твиттің жалған екенін және Уильям Руто оны жарияламағанын растады. Сондай-ақ, Найробидегі АҚШ елшілігінен келген деген жалған құттықтау хабарламасы әлеуметтік желілерде тарады, онда Райла Одинга 2022 жылдың 9 тамызында өткен Кенияның жалпы сайлаудағы «жеңісі» үшін мақталып жатты. PesaCheck бұл хабарламаны тексеріп, оның жалған екенін анықтады. Бұл туралы елшіліктің өкілі Эндрю Вевейрос PesaCheck-ке АҚШ елшілігінің Райла Одингаға құттықтауын жоққа шығаратын электрондық хат жіберді. Президенттік сайлаудың бұрмаланған нәтижелері әртүрлі медиа платформаларда тарады. Facebook-те Royal Media Services және The Standard Group сияқты екі жергілікті медиа ұйымы сайлауды Райла Одинганың пайдасына деп жариялаған деген жалған мәлімдеме тарады. Бұл жалған мәлімдемеге сәйкес, Райла Одинга 2022 жылғы президенттік сайлауда 51,13% дауыспен алда тұрды, ал Уильям Самои Руто 48,22% дауыс алды. Бұл мәлімдемені медиа ұйымдарының бас редакторлары жоққа шығарды, ал PesaCheck олардың жалған екенін растады.

During the August 2022 Kenyan General Elections, Raila Odinga was the subject of several false claims and fake news. One example of misinformation involved a fabricated image of a banknote with Raila Odinga's face on it. This image was circulated on social media, and some people believed that it was a legitimate banknote. However, fact checkers confirmed that the image was a satire and not a real banknote. Misinformation can also be spread through old or outdated photos. For example, a photo claiming to show Raila Odinga collapsing at his Karen home was circulated on social media. It was found that the photo was not recent and had been taken out of context. Video footage can also be manipulated to spread false information. A video claiming to show Raila Odinga partying while William Ruto was at the presidential campaign was shared on social media. However, PesaCheck confirmed that the video was fake and had been doctored. Photos were circulated that claimed to show youth disrupting Raila Odinga's rally in Embakasi, Nairobi. However, PesaCheck confirmed that the photos were not related to the rally, and they were taken at a different location. It was falsely claimed that Azimio's Narok gubernatorial candidate, Moitalel Ole Kenta, had disowned Raila Odinga. PesaCheck found that the claim was false, and Moitalel Ole Kenta had not made any such statement. A fake tweet attributed to William Ruto was circulated on social media, congratulating Raila Odinga for winning the 2022 presidential election. PesaCheck confirmed that the tweet was fake and had not been posted by William Ruto. Another fake congratulatory statement allegedly from the US Embassy in Nairobi was circulating on social media where Raila Odinga was being applauded on his ‘win’ in the 9 August 2022 Kenyan general elections. This statement was looked into by PesaCheck who found out that the statement was FAKE. To firm this up, Andrew Veveiros who is the embassy spokesperson also shared an email to PesaCheck to dismiss the congratulatory statement by the US Embassy to Raila Odinga. Doctored presidential election results were also being shared across different media platforms. Of key interest was a fake statement shared on Facebook claiming that two local media houses i. e Royal Media Services and The Standard Group had called the elections in favour of Raila Odinga. According to this fake statement, Raila Odinga was leading the 2022 Presidential elections with 51.13% while William Samoei Ruto was at 48.22%. These claims were denounced by the media houses' senior editors and PesaCheck also confirmed that they were indeed fake.