Кіріспе

Бағматты провинциясындағы аудан, Непал.

Читван ауданы ( /tʃɪtwʌn/ ) – Непалдың 77 ауданының бірі және Бағматты провинциясының оңтүстік-батыс бөлігін қамтиды. Непалдың Катмандудан кейінгі ең ірі қаласы – Баратпур оның әкімшілік орталығы болып табылады. Ауданның жер аумағы шақырымды құрайды және 2011 жылы халқы 579 984 адамды (279 087 ер адам және 300 897 әйел адам) құрады.

Ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп

Читван ауданында тұратын халықтың көп бөлігі күріш, жүгері, бидай, бұршақ, меріш, қыша және көкөніс сияқты азық-түлік пен ақшаға сатылатын дақылдарды өсіретін шаруалар. Аудан Непалда жүгері өндіретін маңызды аймақ болып табылады, 2003-04 жылдары жүгері егілген жердің көлемі 2 миллион гектарды құрады. Жүгері қыс және көктемде суарылатын немесе маусымдық суарылатын жерлерде, ал жазда жаңбырға тәуелді жерлерде өсіріледі. Жақсы жолдарының арқасында ауданда өндірілген жүгері елдің басқа аймақтарына оңай жеткізіледі. Құс шаруашылығы да Читванның маңызды саласы болып табылады. Читван Непалда қыша өсірумен және қыша майы өндірумен әйгілі. Читвандағы қышаның танымалдығы Нараян өзені мен оның салаларының тасқынынан пайда болған, топырақтың құрамындағы балшықтың көп болуымен байланысты. Читван жері қышқа да толы, ол күріш, бидай және кәдігі көкөністерді – кәбіс, гүлді қалаймаған, шалқан, картоп, брокколи, қияр, тықсы, тәтті картоп және сәбізді өсіруге өте қолайлы. Читван гүл өсіру, саңырауқұлақ өсіру және ара шаруашылығымен де танымал. Читван Оңтүстік Кореяның Жаңа Ауылдық Қозғалысының даму үлгісін қабылдады. Непалдағы ең ірі күріш тікелей өңдеу орнының бірі – Агам Азық Өнеркәсібі Баратпурда орналасқан және жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтудың маңызды көзі болып табылады.

Ас мәзірі

Читван Таас тағамдарымен танымал, ол бұйра немесе чиурамен берілетін дәмді, қуырылған ешкі етінен жасалады. Момо, Бхутеко Бхат (қызылша күріш) және сукути де танымал тағамдар. Аймақтың негізгі тағамы – дал бхат (буланған күріш және дүркі), бірақ ет және сүт өнімдері де қолданылады. Танымал асүйлердің ішінде Ньюари, Тару және Такали де бар. Ғасырлар бойы жергілікті диетаның шамамен 20 пайызын дәстүрлі ашытылған тағамдар мен сусындар құрап келген. Биіктікке байланысты, тары, бидай, қара бидай, арпа, көкөністер, күріш, картоп және соя сияқты егістер өсіріледі.

География

Рапти өзені Баратпурдың оңтүстігінде шығыстан оңтүстік-батысқа қарай ағады және Читван ұлттық саябағының солтүстік шекарасын құрайды. Нараян өзені Баратпурдың батысында солтүстіктен оңтүстікке қарай ағады. Бұл Непалдың ең терең және ең үлкен өзендерінің бірі. Нараян көпірі Читван ауданы мен Непалдың Навалпараси ауданын байланыстырады. Читван флора мен фаунаға қатысты ерекше бай. Непалдың алғашқы ұлттық паркі – Читван ұлттық паркі және оған іргелес Парса ұлттық паркі Үндістан субконтинентінің басқа жерлеріне қарағанда әлдеқайда жоғары түрлердің әртүрлілігін қолдайды. Сирек кездесетін түрлерге бенгал жолбарысы, гариал, мүйізбұғы, барс, су қасқырлары, үнді тас питоны және бұғының бірнеше түрі жатады. Қорғалған аумақтарды Непал армиясының батальоны күзетіп, браконьерлікке қарсы топтар патрульдейді. Бишазари Тал ("20 мың") көлі Читван ұлттық саябағына жақын, Баратпурдың оңтүстігінде орналасқан. Көл құстарды бақылау үшін маңызды орталық болып табылады. Кришна Мандир – Непалдың индуизм дінінің әдемі ғибадатханаларының бірі. Бұл Кришна құдайына арналған ғибадатхана. Бұл ғибадатханада құдайдың мүсіні жоқ. Оның ішкі қабырғалары айналармен жабдықталған. Қабырғада Кришна құдайының тарихи оқиғасы бейнеленген. Ішінде Кришна мен оның әйелінің мүсіні орналасқан бір орын бар.

Көлік және байланыс

Баратпур әуежайы аймақтағы жалғыз әуежай болып табылады және Катмандуға және одан рейстерді жүзеге асырады. Непалдың басты шығыс-батыс тас жолы – Махендра тас жолы осы аймақтан өтеді. Сонымен қатар, аудан арқылы Үндістанмен шекарадан Катмандуға дейінгі солтүстік-оңтүстік тас жолы – Притхви тас жолы да өтеді. Нараньягарх шығыс-батыс Махендра тас жолы арқылы өтетін көліктер үшін, сондай-ақ Катманду, Горкха және Покхарадан Муглинг арқылы саяхаттайтын адамдар үшін маңызды транзиттік пункт болып табылады. Баратпурдан көптеген жергілікті FM радиостанциялары хабар таратады: Synergy FM, Hamro FM, Radio Triveni, Radio Madi, Radio Chitwan, Radio Kotagiri, Chitwan Online FM, Kalika Music FM, Kalika FM және Нараяни FM. Телеарналардың қатарында Beso Channel, Aviyan Channel, Unique Television және Avass Television бар. Көптеген жеке интернет-провайдерлер қызмет көрсетеді. Ірі қалаларда талшықты байланыс және 4G интернет қолжетімді.

Белгілі ғимараттар

Читван ауданының ескі бас қаласы болған Упардангари бекінісі XVII ғасырда жаңа құрылған Королдықты қорғау үшін ханзада Бахадур Шахтың ұлы Сатрубханжан Шах салған деп саналады. Касара Дурбар – Читван ұлттық паркі ішінде Рана режимі тұсында салынған ескі сарай. Қазіргі уақытта ол парктің кеңсесі және мұражай болып табылады. Дияло Бангала сарайы (Аптари Бхаратпур) – Непалдың Шах әулеті көктемде пайдаланған сарай. Бұл сарайды патша Махендра Бир Бикрам Шахдев қыс айларында демалу үшін салған. Ол Бхаратпур қаласының 2-ші ауданында, Нараяни өзенінің жағасында орналасқан. Баратпурдегі DAO ғимараты: Бұл ескі ғимарат штаб-пәтерді Упардангариден көшірген кезеңде салынған. Қазір аудан басшысының кеңсесі ретінде пайдаланылуда. Баратпур жабық залы: Баратпур қонақ үйіндегі жабық ойындарға арналған зал.

География және климат

Климат аймағы Биіктік диапазоны Аймақтың % Төменгі тропикалық 58.2% дейін Жоғарғы тропикалық 32.6% Субтропикалық 6.7%

Демография

2011 жылғы Непал халық санағы кезінде Читван ауданының халқы 579 984 адамды құрады. Олардың 70,1%-ы непали тілінде, 10,2%-ы тару тілінде, 4,9%-ы тамаң тілінде, 3,7%-ы чепаң тілінде, 2,8%-ы гуруң тілінде, 1,7%-ы бхоjpuri тілінде, 1,6%-ы магар тілінде, 1,6%-ы ньюари тілінде, 1,1%-ы дарай тілінде, 0,6%-ы майтхили тілінде және 0,5%-ы хинди тілінде сөйлейді. Аудан халқының 27,3%-ы непали тілін екінші тіл ретінде біледі.

Денсаулық сақтау

Читван ауданы ауруханаларымен танымал және көптеген жоғары сапалы медициналық мекемелерге ие, олардың көпшілігі Баратпур муниципалитеті мен оның төңірегінде орналасқан. Баратпур халық арасында Непалдың медициналық қаласы деп белгілі. Аудан ерекше Б. П. Койрала атындағы Онкологиялық ауруханасымен (Кришнапурда) және елдегі екі беделді медициналық колледжбен – Баратпурдағы Медициналық ғылымдар колледжі мен Читван медициналық колледжімен танымал. Непалдағы ауруханалардың деңгейі бойынша Читван астанасы Катмандудан кейін екінші орында тұр. Ауданның медициналық мекемелеріне Баратпур ауруханасы (Баратпур медициналық колледжінің бөлігі), Читван көз ауруханасы, Сайрам стоматологиялық ауруханасы және ғылыми-зерттеу орталығы, Маула Калика ауруханасы және Нараяни қауымдық ауруханасы кіреді.