Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фредерик Уильям Винтерботам (1897–1990) – британдық әскери шенеунік және автор.
British military officer and author (1897–1990)
Фредерик Уильям Винтерботам (16 сәуір 1897 – 28 қаңтар 1990) – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Ultra» ақпаратының таралуын бақылаған британдық Корольдік әуе күштерінің офицері (кейіннен топ капитаны). Оның «Ultra құпиясы» кітабы Ұлыбританияда «Ultra» туралы алғашқы танымал еңбек болды.
Frederick William Winterbotham (16 April 1897 – 28 January 1990) was a British Royal Air Force officer (latterly a Group Captain) who during World War II supervised the distribution of Ultra intelligence. His book The Ultra Secret was the first popular account of Ultra to be published in Britain.
Отбасы және білім
Ол Глостерширдің Страуд қаласында туды, Фредерик Винтерботам мен оның әйелі Флоренс Вернон Грэмның кіші баласы және жалғыз ұлы. Ол Суррейдің Годалминг қаласындағы Чартерхаус мектебінде білім алды. Ол төрт рет үйленді: Эрика Хорниман (1921), шай саудагері және парламент депутаты Фредерик Джон Хорниманның қызы, Мадж Мэри Монкрифф Андерсон (1939), Джоан Петреа Трант (1948) және Кэтлин Прайс (1987).
He was born in Stroud, Gloucestershire, the younger child and only son of Frederick Winterbotham, solicitor, and his wife, Florence Vernon Graham. He was educated at Charterhouse School, in Godalming, Surrey. He married four times: Erica Horniman (1921), daughter of Frederick John Horniman, tea trader and MP, Madge Mary Moncrieff Anderson (1939), Joan Petrea Trant (1948) and Kathleen Price (1987).
Бірінші дүниежүзілік соғыс қызметі
Ұлы соғыс басталғанда, 1914 жылдың тамызында ол Глостерширдің патшалық гусарларына қосылды, бірақ 1916 жылы олар жылқыларынан айырылып, велосипедтермен жабдықталуы немесе жаяу әскерге көшірілуі керек болды. Сондықтан ол 1916 жылы Корольдік әуе корпусына (Royal Flying Corps) ауысып, истребитель ұшқышы болды. 1917 жылдың 13 шілдесінде Пашендальдегі (Passchendaele) әуе шайқасында Рихтгофен эскадрильясының (Richthofen Geschwader) мүшесі оны атып түсіріп, тұтқынға алды. Ол соғыстың қалған бөлігін тұтқын ретінде өткізді және неміс тілін үйрену арқылы "уақытын өткізді". Ол көп уақытын Холзминдендегі тұтқын лагерінде өткізді.
At the start of the Great War, in August 1914, he enlisted in the Royal Gloucestershire Hussars, but in 1916 they lost their horses and were to be supplied with bicycles or transferred to infantry. So he transferred to the Royal Flying Corps in 1916, and became a fighter pilot. He was shot down and captured on 13 July 1917, being shot down in a dogfight in Passchendaele by a member of the Richthofen Geschwader. He spent the rest of the war as a prisoner, and "passed the time" learning German. For much of the time he was in the Holzminden prisoner of war camp.
Соғыс аралығы
1918 жылы бостандыққа шыққан соң, ол Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде заң білімін алды. 1920 жылы әскери қызметтен оралғандарға арналған қысқартылған бағдарлама бойынша заңгер дипломын алды, бірақ кеңседе жұмыс істеуге құштар болған жоқ. Ол Ұлыбритания, Кения және Родезияда фермерлікпен айналысу мүмкіндіктерін іздеді, бірақ сәттілікке жете алмады. 1929 жылы ол Ұлыбританияға оралды және Ситиде брокер болуды қарастырды. Бірақ, оның орнына Корольдік әуе күштерінің штабына қабылданып, жаңа құрылған Құпия барлау қызметінің Әуе бөліміне (МИ6) бекітілді. Келесі бірнеше жылда Уинтерботам RAF үшін барлау қызметін құру процесін бастады. Оның міндеті – жау немесе потенциалды жау елдердегі әскери авиацияның дамуы туралы ақпарат жинау болды. Ол агенттерді тарта отырып, олардың есептерін жинап, талдады. Осы есептердің бірі Германияның Версаль келісімін бұза отырып, әскери ұшқыштарды даярлау үшін Кеңес Одағымен құпия келісімдер жасағанын көрсетті. Бұл ақпаратты ұсынған агент Уильям де Ропп, Винтерботамға билікке әлі келмеген нацистердің Ұлыбританияда жоғары деңгейдегі байланыстарды орнатуға ниеттенгенін хабарлады; олар "империалистік" Ұлыбританияның өздерінің нәсілдік жаулап алу армандарына көмектесетініне сенді. Әлеуметтік байланыстары жақсы болғандықтан, Винтерботам олар үшін ыңғайлы арна болып көрінді. Ол сондай-ақ Испания азамат соғысында генерал Франконың фашистік күштеріне бақылаушы миссиясымен қатысқан болуы мүмкін. Уильям Винтерботамның 1937 жылғы 16 ақпандағы, AIR 40/224 тіркелген есебі, оның кәсіби әскери тәжірибесін көрсететін оқиғалардың терең талдауын ұсынады. Бұл есеп 1937 жылғы 26 қыркүйекте Әуе барлау штабының бір қызметкерімен оқылды. 1938 жылы Уинтерботам Сидни Коттонды жеке Lockheed 12A ұшағымен 1939-1940 жылдары Италия мен Германияның үстінен сәтті әуе барлауын жүргізу үшін жұмысқа алды.
Upon his release in 1918 he went to Christ Church, Oxford, to study law. He took a law degree (1920) in the shortened course for returning servicemen, but had no liking for an office job. He pursued farming opportunities in Britain, Kenya, and Rhodesia without success. By 1929 he was back in Britain, and considered becoming a stockbroker in the City. Instead he was recruited to join the staff of the Royal Air Force, where he was assigned to the newly created Air Section of the Secret Intelligence Service (MI6). During the next few years, Winterbotham began the process of building up an intelligence service for the RAF. His job was to gather information on the development of military aviation in hostile or potentially hostile countries. He recruited agents, and filed and analyzed their reports. One of these reports revealed that Germany had secret arrangements with the Soviet Union for the training of military pilots in violation of the Treaty of Versailles. William de Ropp, the agent who supplied this information, also informed Winterbotham that the Nazis, not yet in power, wanted to cultivate high level contacts in Britain; they imagined that "imperialist" Britain would be sympathetic to their own dreams of racial conquest. Winterbotham, who was socially well connected, seemed a likely channel. It seems he was also involved in an observer mission with General Franco's fascist forces in the Spanish Civil War. A report written by a William Winterbotham, dated 16 February 1937, filed in AIR 40/224, provides highly technical analysis of events that reflected his professional military experience. It was read by a member of the Air Intelligence Staff on 26 September 1937. In 1938, Winterbotham recruited Sidney Cotton to carry out some very successful aerial reconnaissance over Italy and Germany in 1939–40 in a private Lockheed 12A aircraft.
ҰЗЫР
Бұл іс-әрекеттер 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда аяқталды. MI6 жоғары дәрежелі мүшесі ретінде (ол басшысы сэр Хью Синклерге және 1940 жылы оның орнын бастан алған сэр Стюарт Мензиске тікелей есеп берді), Винтерботам Ұлыбританияның неміс Энигма шифрын бұзу бойынша сәтті операциясы туралы толыққанды хабардар болды. Энигма шифрларын ашу арқылы алынған барлық ақпарат нағыз болды (өйткені шифрланған хабарламалар шынайы неміс байланысы еді) және көбінесе өте құнды болды. Бұл дереккөздің құндылығы соншалық, оған «Жоғары құпия Ultra» немесе жай ғана «Ultra» деген арнайы белгі берілді. 1940 жылдың сәуір айында Блетчли Парктегі криптографтар Люфтваффе қызметкерлеріне қатысты төрт кішкентай хабарды шифрдан ашты. Бұл Винтерботамды осы ақпарат көбейген кезде оны қалай пайдалану керектігін ойлауға итерді, және ол осы мәселе бойынша өз ойларын басшысымен бөлісті. Басшысы оған «декодталған сигналдарды аудару, тарату және толыққанды қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жаңа ұйым құруға рұқсат берді». Шешімнің маңызды бөлігі – түрлі командирлерге «Ultra» ақпаратын қауіпсіз жеткізуді ұйымдастыру және олардың «Энигма» шифрының бұзылғанын көрсетпеу үшін ештеңе жасамауын қамтамасыз ету болды. Винтерботам осы процесті өз бақылауына алды. Ол «Арнаулы байланыс бөлімшелерін» құрды, олар Энигма ақпаратын алатын барлық далалық штабтарға бекітілді. SLU бірнеше Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің офицерлері мен салдатынан тұратын, көзге түспеу үшін төменгі шенде болды. Олар Ұлыбританиядан радиоарқылы Ұлыбританияның ең күрделі шифрымен мұқият шифрланған Ultra хабарларын алды. Олар хабарламаларды шифрдан ашып, командирге тапсыратын, ол ақпараттың қайдан келгенін білуге рұқсат етілген жалғыз адам болатын. (Кейбір штабтарда бір-екі орынбасар да хабарламаны білуге рұқсат алатын.) SLU командир оны оқығаннан кейін Ultra хабарламасын алып, оны құлыптап сақтауға міндетті болды. SLU сонымен қатар командирдің хабарламаның көзі туралы ешкімге айтпауын және оның мазмұнына сәйкес тым айқын әрекет жасамауын қадағалауға тиіс болды. Бұл кейде дала командирлерімен келіспеушіліктерге әкеп соқты, олар өздерінің шешімдеріне күмән тудыруына наразылық білдірді. АҚШ соғысқа кіргеннен кейін бұл дала командирлері көбінесе британдықтар емес еді. Винтерботам осы қиын рөлге SLU қызметкерлерін іздеуге және оларды оқытуға жауапты болды. Олар техникалық жағынан өте білікті, сыр сақтауға бейім, көзге түспеуге және өздерінен жоғары шендегі командирлермен дипломатиялық қарым-қатынас жасауға жеткілікті білікті болуы керек еді. Дипломатиялық әрекеттер сәтсіз аяқталған жағдайда, Винтерботам дауды шешу үшін мәселелі штабқа ұшып барып, оны реттейтін. Оның артында Ұлыбритания және АҚШ үкіметтерінің толық қолдауы болды, өйткені екі ел де шифрларды ашу құпиясын ашудан қашқақтау үшін барлық шараны қолдануға дайын еді.
These activities came to an end when World War II broke out in 1939. As a top ranking member of MI6 (he reported directly to its head, Sir Hugh Sinclair, and his successor in 1940, Sir Stewart Menzies), Winterbotham was fully aware of Britain's successful code breaking operation against the German Enigma cipher machine. The intelligence derived from Enigma decrypts was absolutely authentic (as the decrypted messages were genuine German communications) and it was often of immense value. This source was so valuable it was given the special classification "Top Secret Ultra", or simply "Ultra". In April 1940 the cryptographers at Bletchley Park made a breakthrough when they succeeded in deciphering four small messages regarding Luftwaffe personnel. This led Winterbotham to consider how the information from this would be handled once it became more plentiful, and he shared his ideas on this topic with his Chief. His chief gave him "permission to set up a completely new organisation for the translation, distribution and complete security of the decoded signals ". A key part of the solution was arranging for the secure delivery of Ultra to the various commanders, and making sure that they did nothing to give away the secret that Enigma was being read. Winterbotham took charge of this process. He formed "Special Liaison Units", which were attached to each field headquarters that received Enigma. An SLU consisted of a few RAF officers and enlisted men, low in rank to avoid drawing attention. They received Ultra messages by radio from Britain, carefully encrypted in Britain's strongest cipher. They decrypted the messages, and handed them over to the commander, who was often the only person cleared to know where the information came from. (At some HQs, there might be one or two deputies also cleared.) The SLU was expected to retrieve the Ultra message after the commander had read it and keep it under lock and key. The SLU was also expected to keep the recipient commander from telling anyone else about the origins of the message or acting too obviously on its contents. Naturally, this sometimes led to conflicts with field commanders who objected to being second guessed. After the U. S. entered the war, these field commanders were often not British. Winterbotham was responsible for recruiting and training the SLU personnel for this difficult role. They had to be very able technically, be close mouthed, keep a low profile, and also be diplomatic enough to manage commanders who far outranked them. When diplomacy failed, Winterbotham flew out to the problem HQ to resolve the quarrel. He had the ultimate authority of the Allied governments behind him, as both Britain and the U. S. would do almost anything to avoid exposing the secret of the decryptions.
" Ұзақ құпия "
Ұлттық соғыстан кейін де құпия болып қалды. 1974 жылы Уинтерботамның «Альтра құпиясы» атты кітабы жарық көрді. Бұл – Ultra туралы ағылшын тіліндегі алғашқы кітап болды, ол Ultra-ның не екенін түсіндіріп, Уинтерботамның, әсіресе Ultra-ны тарату және пайдалану саласындағы рөлін ашты. Энигма шифрын бұрынғы кітаптарында Владыслав Козачук, Ладислас Фараго және Густав Бертран еске салған. Дегенмен, Уинтерботамның кітабы – одақтастардың Батыс және Шығыс Еуропа майдандарында, Жерорта теңізінде, Солтүстік Африкада және, ең бастысы, Атлантика шайқасында Энигмадан алынған зор көлемдегі ақпаратты қалай қолданғаны туралы алғашқы толыққанды есеп болды. Уинтерботамның еңбегі туралы сын-ескертпелерде қателіктер мен өзін-өзі жоғары бағалау айтылды. Кітапта Уинтерботам өзінің криптолог еместігін, көп қырлы және қатаң құпиялы Ultra операциясының криптологиялық жағын үстірт түсінгенін, сондай-ақ ресми құжаттарға қол жеткізе алмағанын, сондықтан есте сақтағандарын жазғанын мойындады. Ол Польшаның Шифр бюросының соғысқа дейінгі пионерлік жұмысы туралы аз ғана айтты. Кейін Уинтерботам сол кездегі ақпаратты ғана жеткізгенін мәлімдеді. Ол Жапонияның PURPLE шифр машинасының неміс Enigma-сының нұсқасы екенін жаңылыс айтты және «Дилли» Ноксты басқа адаммен шатастырды. Кітапта Уинстон Черчилль және Ковентриге жасалған бомбалау туралы аңызға тоқталған. 1940–1941 жылдардағы бомбалау кезінде Ковентри 14–15 қараша күндері Люфтваффе тарапынан ауыр бомбалауға ұшырады. Осы оқиғада көптеген адамдар зардап шекті, көптеген бейбіт тұрғындар қаза тапты. Уинтерботам Энигма шифрын бұзу арқылы шабуыл туралы алдын ала ескерту келгенін, бірақ Черчилльдің немiстердi британдықтардың Энигманы оқып жатқанына ескертетін ешқандай арнайы шаралар қабылдамауға шешім қабылдағанын мәлімдеді. Бұл оқиға басқа тарихшылар мен естеліктердің авторлары тарапынан жоққа шығарылса да, кеңінен таралды. Питер Калвокоресси Блетчли Парктегі Әуе бөлімінің басшысы болды, ол Люфтваффеден алынған барлық шифрланған хабарламаларды аударып, талдады. Ол: «Ultra ешқашан Ковентриді атаған жоқ, сондықтан Черчилль Ковентриді құтқаруды немесе Ultra-ны сақтауды ойластырмады, ол шабуыл Лондонға жасалатындығын ойлады» деп жазды. Уинтерботам соғыстың нәтижесі «шынында да, өте тар болды, және оқырман [ ] Ultra болмағанда біз жеңіске жетер ме едік, жеңбес пе едік деп ойлануы мүмкін» деген қорытындыға келді.
Ultra remained secret even after the war. Then in 1974, Winterbotham's book, The Ultra Secret, was published. This was the first book in English about Ultra, and it explained what Ultra was, and revealed Winterbotham's role, particularly with regard to the dissemination and use of Ultra. There had been mentions of Enigma decryption in earlier books by Władysław Kozaczuk, Ladislas Farago and Gustave Bertrand. However, Winterbotham's book was the first extensive account of the uses to which the massive volumes of Enigma derived intelligence were put by the Allies, on the western and eastern European fronts, in the Mediterranean, North Africa, and perhaps most crucially, in the Battle of the Atlantic. Winterbotham's account has been criticized for inaccuracies and self aggrandizement. Winterbotham acknowledged in the book that he was no cryptologist, had only slight understanding of the cryptologic side of the multi faceted and strictly compartmentalized Ultra operation, and had no access to official records so was written from memory. His description of the pioneering work done by Poland's Cipher Bureau before the war is minimal. Winterbotham later responded that he had simply passed on the story that he had been given at the time. He erroneously suggested that Japan's PURPLE cipher machine was a version of the German Enigma and confused "Dilly" Knox with a different person. Noted in the book is the myth of Winston Churchill and the Coventry Blitz. During The Blitz of 1940–1941, Coventry was severely bombed by the Luftwaffe on the night of 14–15 November. There was heavy damage and numerous civilian casualties. Winterbotham asserted that Enigma decrypts had provided clear advance warning of the raid but that Churchill personally decided not to take any special countermeasures that might alert the Germans that the British were reading Enigma. This story has been widely repeated, even though it has been refuted by other historians and memoirists. Peter Calvocoressi was head of the Air Section at Bletchley Park that translated and analysed all decrypted Luftwaffe messages. He wrote that "Ultra never mentioned Coventry Churchill, so far from pondering whether to save Coventry or safeguard Ultra, was under the impression that the raid was to be on London." Winterbotham concluded that the war's outcome "was, in fact, a very narrow shave, and the reader may like to ponder [ ] whether or not we might have won had we not had Ultra".
"Dambusters" рейдін іске асырудағы рөлі
Джеймс Холланд 1943 жылдың ақпан айында Барнс Уоллистің хатына, «көмек о, көмек» деген үмітсіз шақырығына, Уинтерботамның өзінің хатымен жауап бергенін айтады. Уинтерботамның хаты әуе штабының бастығы, әуе маршалы сэр Чарльз Порталға Уоллис жоспары туралы хабарлады және ол жоспарға жағымды қарады. Портал Бомбалау командованиесінің басшысы сэр Артур Харристің Уоллис ұсынысына қарсылығын жеңіп, 1943 жылдың мамырында «Дамбустер» рейді, «Шасты операциясы» деп аталған операцияға рұқсат берді.
James Holland credits Winterbotham with responding to a letter from Barnes Wallis with a desperate cry for assistance ("help oh help") with a letter of his own, in February 1943. Winterbotham's letter ensured the chief of the air staff, Air Chief Marshal Sir Charles Portal, knew of the Wallis plan, and took a favourable view of it. Portal overrode the resistance of Sir Arthur Harris, head of Bomber Command, to Wallis' proposal, and the Dambusters raid, code named Operation Chastise in May 1943, was approved.
Жарияланымдар
"Үлті құпия" кітабына дейін және кейін Винтерботам барлау қызметінің әртүрлі салаларын қамтитын бірнеше кітап жазды. Винтерботам, Фредерик. Құпия және жеке. Лондон, 1969 жыл. Винтерботам, Фредерик. "Үлті құпия". Лондон: Вайденфельд және Николсон, 1974. Сондай-ақ Лондон: Футура, 1975, Винтерботам, Фредерик. "Нацистермен байланыс". Лондон: Вайденфельд және Николсон, 1978. Винтерботам, Фредерик. "Үлті тыңшы: өмірбаян". Лондон: Макмиллан, 1989 жыл.
Before and after The Ultra Secret, Winterbotham wrote several other books dealing with various aspects of his intelligence work. Winterbotham, Frederick. Secret and Personal. London, 1969. Winterbotham, Frederick. The Ultra Secret. London: Weidenfeld and Nicolson, 1974. Also London: Futura, 1975, Winterbotham, Frederick. The Nazi Connection. London: Weidenfeld and Nicolson, 1978. Winterbotham, Frederick. The Ultra Spy: An Autobiography. London: Macmillan, 1989. .