Жапа ауданы: географиялық және демографиялық шолу

Кіріспе

Шығыс Непалдағы аудан

Жапа ауданы () – Непалдың шығысындағы Коши провинциясының ауданы. Аудан атауы Rajbanshi Surjapuri тілінен алынған "жапа" сөзінен шыққан, ол "жабу" дегенді білдіреді (етістік). Непалдың 2021 жылғы халық санағы бойынша ауданның жалпы халқы 994 090 адамды құрайды. Ауданның жалпы аумағы 1606 шаршы километрді құрайды. Лимбуанның жазықтары (қазіргі Сунсари, Моранг және Жапа аймақтары) 7 ғасырдағы Мауронг патшасы тұсында Моранг деп белгілі болған. 1400 жылдың басында Моранг патшалығы Илам патшалығы мен Миклук Бодхей (Чубизе) патшалығынан тәуелсіздік алып, дербес билік жүргізе бастады.

Орналасқан жері

Жапа – Непалдың ең шығыс ауданы және құнарлы Терай жазығында орналасқан. Бұл Сыртқы Терайдың бөлігі. Жапа солтүстікте Илам, батыста Моранг, оңтүстікте Үндістанның Бихар штаты және оңтүстік-шығыста және шығыста Үндістанның Батыс Бенгал штатымен шектеседі. Географиялық тұрғыдан алғанда, ауданы және 87°39’ шығыс бойлықтан 88°12’ шығыс бойлыққа және 26°20’ солтүстік ендіктен 26°50’ солтүстік ендікке дейін орналасқан.

Әкімшілік бөлімшелер

Жапа 15 әкімшілік бөлімшеден тұрады, оның ішінде сегіз қалалық әкімдік және жеті ауылдық әкімдік бар. Әр бөлімше демографиялық және географиялық өлшемдеріне қарай бөлімдерге бөлінген. Олар:

Демография

2011 жылғы Непал халық санағы кезінде Жапа ауданының халқы 812 650 адамды құрады. Бірінші тіл ретінде 55,7% непали тілін, 10,3% раджбанши тілін, 5,6% лимбу тілін, 5,5% майтхили тілін, 3,6% сантали тілін, 2,5% рай тілін, 2,4% урду тілін, 2,1% таманг тілін, 1,5% невар тілін, 1,5% таджпурия тілін, 1,2% магар тілін, 1,0% дхимал тілін, 0,8% тхару тілін, 0,7% бенгали тілін, 0,6% гурунг тілін, 0,5% мече тілін, 0,4% бантава тілін, 0,4% боджопури тілін, 0,4% хинди тілін, 0,4% раджастани тілін, 0,2% чамлинг тілін, 0,2% данувар тілін, 0,2% сунувар тілін, 0,2% уранв/урау тілін, 0,1% бхуджел тілін, 0,1% ганагай тілін, 0,1% харьянви тілін, 0,1% кисан тілін, 0,1% кумхали тілін, 0,1% маджи тілін, 0,1% шерпа тілін, 0,1% якка тілін және 0,4% басқа тілдерді қолданады. Ұлттық/касталық құрамы: 23,8% таулы брамин, 15,7% чхетри, 9,1% раджбанши, 6,6% лимбу, 4,7% рай, 3,8% сатар/сантал, 3,3% невар, 3,2% мусалман, 3,0% ками, 2,9% таманг, 2,2% магар, 1,9% дамай/дхоли, 1,5% таджпурия, 1,3% саньяси/даснамі, 1,2% гангай, 1,2% тхару, 1,1% дхимал, 0,9% гхарти/бхуджел, 0,9% гурунг, 0,9% маджи, 0,7% тели, 0,6% сарки, 0,6% ядав, 0,5% бенгали, 0,5% марвади, 0,5% мече, 0,5% басқа терай, 0,4% терай брамин, 0,4% хаджам/тхакур, 0,4% мусахар, 0,3% данувар, 0,3% дханук, 0,3% халвай, 0,3% кумал, 0,3% сунувар, 0,2% джангад/дхагар, 0,2% катхабаниян, 0,2% курми, 0,2% маллаха, 0,2% шерпа, 0,1% барае, 0,1% чамар/хариджан/рам, 0,1% чамлинг, 0,1% басқа далит, 0,1% дом, 0,1% дусадх/пасван/паси, 0,1% басқа джанажати, 0,1% калвар, 0,1% каястха, 0,1% кеват, 0,1% кхавас, 0,1% кисан, 0,1% коче, 0,1% коири/кушваха, 0,1% кулунг, 0,1% мунда, 0,1% нуния, 0,1% пунджаби/сикх, 0,1% раджпут, 0,1% сонар, 0,1% судхи, 0,1% татма/татва, 0,1% тхакури, 0,1% якка және 0,5% басқалар. Діні: 79,9% индуист, 8,3% кирати, 4,8% буддист, 3,2% мұсылман, 1,9% христиан, 1,4% пракрит және 0,3% басқалар. Сауаттылық: 75,0% оқи және жаза алады, 1,8% тек оқи алады және 23,2% оқи да, жаза да білмейді. Жапа ауданының орташа халық тығыздығы шамамен шаршы километрге 619 адамды құрайды. Аудан халқының өсу қарқыны 1,93%. Алайда, өсім теңгерімді және ауданға көшіп келу күннен-күнге артып келеді. 2021 жылғы Непал халық санағы бойынша Жапа ауданының халқы 994 090 адамды құрады, бұл оны Катманду, Моранг және Рупандехиден кейін Непалдағы ең ірі төртінші ауданға айналдырды. Шығыс таулар мен шығыс Терайдың торабында орналасқан Жапада 110 каста/этникалық топ өкілдік еткен. Ең ірі қауымдастықтар – Бахун және Чхетри. Басқа қауымдастықтарға Жанажати лимбу және басқа Кирати халықтары, Ками және Дамай сияқты Далит қауымдастықтары, сондай-ақ Таманг, Невар және Магар және Тарайдағы Раджбанши/Таджпурия, Гангай немесе Ганеш, Сантал, Тару және Димал сияқты Адиваси қауымдастықтары кіреді. +Үйде сөйлейтін тілдерРангыТіл сөйлейтіндер пайызы1Непали (lingua franca)453,53655,82%2Раджбанши/Таджпурия95,33111.73%3Лимбу45,4845.60%4Маитили45,0385.54%5Сантали29,4643.63%6Раи20,6652.54%7Урду19,7962.44%8Таманг17,2182.12%9Невари11,9921.48%10Магар10,2031.26%11Дхимал8,1231.0%12Тхару6,5450.8%

At the time of the 2011 Nepal census, Jhapa District had a population of 812,650. As first language, 55.7% spoke Nepali, 10.3% Rajbanshi, 5.6% Limbu, 5.5% Maithili, 3.6% Santali, 2.5% Rai, 2.4% Urdu, 2.1% Tamang, 1.5% Newar, 1.5% Tajpuriya, 1.2% Magar, 1.0% Dhimal, 0.8% Tharu, 0.7% Bengali, 0.6% Gurung, 0.5% Meche, 0.4% Bantawa, 0.4% Bhojpuri, 0.4% Hindi, 0.4% Rajasthani, 0.2% Chamling, 0.2% Danuwar, 0.2% Sunuwar, 0.2% Uranw/Urau, 0.1% Bhujel, 0.1% Ganagai, 0.1% Haryanvi, 0.1% Kisan, 0.1% Kulung, 0.1% Kumhali, 0.1% Majhi, 0.1% Sherpa, 0.1% Yakkha and 0.4% other languages. Ethnicity/caste: 23.8% were Hill Brahmin, 15.7% Chhetri, 9.1% Rajbanshi, 6.6% Limbu, 4.7% Rai, 3.8% Satar/Santal, 3.3% Newar, 3.2% Musalman, 3.0% Kami, 2.9% Tamang, 2.2% Magar, 1.9% Damai/Dholi, 1.5% Tajpuriya, 1.3% Sanyasi/Dasnami, 1.2% Gangai, 1.2% Tharu, 1.1% Dhimal, 0.9% Gharti/Bhujel, 0.9% Gurung, 0.9% Majhi, 0.7% Teli, 0.6% Sarki, 0.6% Yadav, 0.5% Bengali, 0.5% Marwadi, 0.5% Meche, 0.5% other Terai, 0.4% Terai Brahmin, 0.4% Hajam/Thakur, 0.4% Musahar, 0.3% Danuwar, 0.3% Dhanuk, 0.3% Halwai, 0.3% Kumal, 0.3% Sunuwar, 0.2% Jhangad/Dhagar, 0.2% Kathabaniyan, 0.2% Kurmi, 0.2% Mallaha, 0.2% Sherpa, 0.1% Baraee, 0.1% Chamar/Harijan/Ram, 0.1% Chamling, 0.1% other Dalit, 0.1% Dom, 0.1% Dusadh/Paswan/Pasi, 0.1% other Janajati, 0.1% Kalwar, 0.1% Kayastha, 0.1% Kewat, 0.1% Khawas, 0.1% Kisan, 0.1% Koche, 0.1% Koiri/Kushwaha, 0.1% Kulung, 0.1% Munda, 0.1% Nuniya, 0.1% Punjabi/Sikh, 0.1% Rajput, 0.1% Sonar, 0.1% Sudhi, 0.1% Tatma/Tatwa, 0.1% Thakuri, 0.1% Yakkha and 0.5% others. Religion: 79.9% were Hindu, 8.3% Kirati, 4.8% Buddhist, 3.2% Muslim, 1.9% Christian, 1.4% Prakriti and 0.3% others. Literacy: 75.0% could read and write, 1.8% could only read and 23.2% could neither read nor write. Jhapa District has average population density of around 619 per square kilometer. The district population growth rate is 1.93%. However, the growth is balanced and in migration is rapidly increasing day to day into the district. At the time of the 2021 Nepal census, Jhapa District had a population of 994,090 making it the 4th largest district in Nepal after Kathmandu, Morang and Rupandehi. Being at the cross roads of the eastern hills and the eastern Terai, Jhapa has huge ethnic diversity with 110 castes/ethnic groups represented. The largest communities are Bahun and Chhetri Other communities include the Janajati Limbu and other Kirati peoples, Dalit communities like Kami and Damai, as well as Tamang, Newar and Magar and Adivasi communities like the Rajbanshi/Tajpuriya, Gangai or Ganesh, Santal, Tharu and Dhimal in the Terai. +Languages spoken at homeRankLanguageSpeakersPercentage1Nepali (lingua franca)453,53655.82%2Rajbanshi/Tajpuria95,33111.73%3Limbu45,4845.60%4Maithili45,0385.54%5Santali29,4643.63%6Rai20,6652.54%7Urdu19,7962.44%8Tamang17,2182.12%9Newari11,9921.48%10Magar10,2031.26%11Dhimal8,1231.0%12Tharu6,5450.8%

Халықаралық шекаралар

Жапа оңтүстікте Үндістанның Бихар штатымен және шығыста Батыс Бенгал штатымен шектеседі. Жапа – Үндістаннан Непалға кіретін шығыс қақпасы. Қакарбхитта-Мечинагар шекарасы Жапа ауданында орналасқан және Непал үшін маңызды сауда орталығы болып табылады.

Білім

77 ауданның арасында Жапа ауданының сауаттылық деңгейі 75,2% құрайды, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары. Жеке және мемлекеттік секторларда бастауыш, негізгі, орта және жоғары білім беретін жеткілікті мектептер мен колледждер бар.