Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тапледжунг ауданы () – Непалдың 77 ауданының бірі және Коши провинциясының 14 ауданының бірі. Ол Шығыс Непалдағы Гималай тауларының тереңдігінде орналасқан, солтүстігінде Гималайдан ар жағында བོད жатыр. Тапледжунг – Непалда аумағы бойынша үшінші үлкен аудан. Ауданның аумағы шақырымды құрайды және 2011 жылғы Непал халық санағы бойынша жалпы халқы 127 461 адамды құрайды. Ауданның солтүстігінде Тибет, батысында Санхувасабха ауданы, оңтүстігінде Техратум және Панчтар аудандары, ал шығысында Сикким (Үндістан) орналасқан. Географиялық жағдайы бойынша аудан 27º 06' – 27º 55' солтүстік ендікте және 87º 57' – 87º 40' шығыс бойлықта жатыр.
Taplejung District ( ) is one of 77 districts of Nepal and one of the 14 districts of Koshi Province. It is located deep in the Himalayas in Eastern Nepal with བོད to the north across the Himalayas. Taplejung is the third largest district (by area) of Nepal. The district covers an area of and has a total population (2011 Nepal census) of 127,461. The district is surrounded by Tibet in the north, Sankhuwasabha District in the west, Tehrathum District and Panchthar District in the south and Sikkim (India) in the east. Geographically, the district is located at a latitude of 27º 06' to 27º 55'N and a longitude of 87º57' to 87º40' E.
Этимология
Шерпа/тибет және лимбу тілдерінде Таплежонг "Тепле патшасының бекінісі" деген мағынаны білдіреді. Мұнда "Тепле" – Шерпа/Бхоте патшасының есімі деп есептеледі, ал "джонг" сөзі "бекініс" мағынасын береді және Таплжунг атауы орта ғасырларда Тепле патшасы салған бекіністен шыққан. Осы аймақта Тепле патшасының салған бекінісі орналасқан.
In Sherpa/Tibetan and limbu language, Taplejong means "a fort of King Taple". Here "Taple" is said to be the name of the Sherpa/Bhote king and "jong" Fort word derived from the Taplejung medieval times, a fort built by King Taple stood in the area.
География және климат
Тапледжунг – географиялық жағынан таулы аудан, онда әлемнің үшінші ең биік шыңы – Канченджанга (8586 м) орналасқан. Ол теңіз деңгейінен бастап белгілі бір биіктікте жатыр. Тамор өзені – ауданның негізгі өзені, ол ауданның ортасынан ағып, Тапледжунгты шығыс және батысқа бөледі. Гунса өзені, Симбуа өзені және Тамурдың көптеген салалары – тұщы судың маңызды көздері. Ауданның ішінде 60-тан астам өзен мен арна бар. Мұздық көлдерге: Синженма Похари, Самдо Похари, Тин Похари, Кали Похари және т.б. жатады. Ауданға көптеген биік шыңдар кіреді, мысалы: Гиммигела (7350 м), Талунг (7349 м), Кабру (7276 м), Непал шыңы (7177 м), Кумбхкарна (7025 м) және т.б. Канченджанга қорық аймағы – аудандағы қорғалатын аймақ, ол климаттық аймақтардың биіктік диапазонымен сипатталады:
Geographically Taplejung is a mountainous district where the world's third highest peak Kanchenjunga (8586 m) is located. It is situated at elevation ranging from to from sea level. The Tamor River is a main river in the district, which flows through the middle in the district dividing district in east and west Taplejung. Gunsa river, Simbuwa river and the many tributaries of Tamur are important sources of freshwater. There are more than 60 rivers and streams in the district. Some glacial lakes are: Sinjenma Pokhari, Samdo Pokhari, Tin Pokhari, Kali Pokhari etc. The district includes many highest peaks e. g. Gimmigela (7350 m), talung (7349 m), Kabru (7276 m), Nepal peak (7177 m), Kumbhkarna (7025 m) etc. Kanchenjunga Conservation Area is a protected area in the district which covers an area of Climate Zone Elevation Range % of Area Upper Tropical 300 to 1,000 meters1,000 to 3,300 ft. 2.4% Subtropical 1,000 to 2,000 meters3,300 to 6,600 ft. 14.8% Temperate 2,000 to 3,000 meters6,400 to 9,800 ft. 19.5% Subalpine 3,000 to 4,000 meters9,800 to 13,100 ft. 16.8% Alpine 4,000 to 5,000 meters13,100 to 16,400 ft. 38.8% Nival above 5,000 meters 7.7%
Жоғарғы тропикалық: 300–1000 метр (1000–3300 фут) – 2,4%
Субтропикалық: 1000–2000 метр (3300–6600 фут) – 14,8%
Температуралық: 2000–3000 метр (6400–9800 фут) – 19,5%
Субальпийлік: 3000–4000 метр (9800–13100 фут) – 16,8%
Альпийлік: 4000–5000 метр (13100–16400 фут) – 38,8%
Нивальдік: 5000 метрден жоғары – 7,7%
Geographically Taplejung is a mountainous district where the world's third highest peak Kanchenjunga (8586 m) is located. It is situated at elevation ranging from to from sea level. The Tamor River is a main river in the district, which flows through the middle in the district dividing district in east and west Taplejung. Gunsa river, Simbuwa river and the many tributaries of Tamur are important sources of freshwater. There are more than 60 rivers and streams in the district. Some glacial lakes are: Sinjenma Pokhari, Samdo Pokhari, Tin Pokhari, Kali Pokhari etc. The district includes many highest peaks e. g. Gimmigela (7350 m), talung (7349 m), Kabru (7276 m), Nepal peak (7177 m), Kumbhkarna (7025 m) etc. Kanchenjunga Conservation Area is a protected area in the district which covers an area of Climate Zone Elevation Range % of Area Upper Tropical 300 to 1,000 meters1,000 to 3,300 ft. 2.4% Subtropical 1,000 to 2,000 meters3,300 to 6,600 ft. 14.8% Temperate 2,000 to 3,000 meters6,400 to 9,800 ft. 19.5% Subalpine 3,000 to 4,000 meters9,800 to 13,100 ft. 16.8% Alpine 4,000 to 5,000 meters13,100 to 16,400 ft. 38.8% Nival above 5,000 meters 7.7%
Демография
Непалдың 2021 жылғы санағы кезінде Тапледжунг ауданында 120 590 адам тұрды. Тапледжунг ауданындағы әйелдер мен еркектер арақатынасы 1000 еркекке 984 әйел шаққанда. Халықтың 28 449 адамы (23,59%) қалалық жерлерде тұрды. Бірінші тіл ретінде халықтың 39,40% лимбу, 33,59% непали, 12,30% шерпа, 4,25% тамаң, 2,78% гурунг, 2,19% рай және 0,92% магар тілдерінде сөйлейді. Этностық/касталық құрамы бойынша 2021 жылы 42,60% лимбу, 11,98% шерпа, 11,67% чхетри, 5,70% төбе брахмандары, 5,06% рай, 4,73% гурунг, 4,66% тамаң, 4,55% ками, 1,45% дамай, 1,39% невар, 1,10% магар, 1,05% сунуар және 0,95% миджар болды. Діні бойынша: 44,22% кирати, 30,45% индуист, 21,97% буддист, 2,60% христиан, 0,66% бон және 0,10% басқа діндерді ұстанады. Сауаттылық деңгейі: халықтың 71,0% оқи және жаза алады, 2,8% тек оқи алады, ал 26,1% оқи да, жаза да білмейді.
At the time of the 2021 Nepal census, Taplejung district had a population of 120,590. Taplejung has a sex ratio of 984 females per 1000 males. 28,449 (23.59%) lived in urban areas. As their first language, 39.40% of the population spoke Limbu, 33.59% Nepali, 12.30% Sherpa, 4.25% Tamang, 2.78% Gurung, 2.19% Rai and 0.92% Magar as their first language. Ethnicity/caste wise, in 2021 42.60% were Limbu, 11.98% Sherpa, 11.67% Chhetri, 5.70% Hill Brahmin, 5.06% Rai, 4.73% Gurung, 4.66% Tamang, 4.55% Kami, 1.45% Damai, 1.39% Newar, 1.10% Magar, 1.05% Sunuwar and 0.95% Mijar. Religion: 44.22% were Kirati, 30.45% Hindu, 21.97% Buddhist, 2.60% Christian, 0.66% Bon and 0.10% others. Literacy: 71.0% could read and write, 2.8% could only read and 26.1% could neither read nor write.
Бөлім
Тапледжунг жалпы 9 жергілікті билік органына бөлінген, оның ішінде тек Пхунглинг қалалық муниципалитет, ал қалған жергілікті билік органдары ауылдық муниципалитеттер. SN Жергілікті билік бірлігі Түрі Халық саны Аумақ Вардтар саны 1 Пхунглинг қалалық 26406 125.57 11 2 Аатрай Трибени ауылдық 13784 88.83 5 3 Сидингва ауылдық 12099 206 7 4 Фактанглунг ауылдық 12017 1858.51 7 5 Микквохола ауылдық 9160 442.96 5 6 Мерингден ауылдық 12548 210.33 6 7 Майвахола ауылдық 11037 138 6 8 Патибхара Январак ауылдық 13591 93.76 6 9 Сирижанга ауылдық 15806 481.09 8
Taplejung is divided in total 9 local level bodies, in which only Phungling is an urban municipality otherwise all other local level bodies are rural municipality. SN Local level unit Type Population Area No. of wards 1 Phungling urban 26406 125.57 11 2 Aathrai Tribeni rural 13784 88.83 5 3 Sidingwa rural 12099 206 7 4 Phaktanglung rural 12017 1858.51 7 5 Mikkwakhola rural 9160 442.96 5 6 Meringden rural 12548 210.33 6 7 Maiwakhola rural 11037 138 6 8 Pathibhara Yangwarak rural 13591 93.76 6 9 Sirijangha rural 15806 481.09 8
Бұрынғы әкімшілік бөліністер
Бұрын Тапледжунгта бір муниципалитет және көптеген ауылдық кеңестер болды. Ауылдық кеңестер – ауылдардың жергілікті әкімшілік бірліктері еді. Непалдың 2015 жылғы жаңа Конституциясының талаптарын орындау мақсатында, 2017 жылғы 10 наурызда барлық ауылдық кеңестер таратылып, олардың негізінде жаңа әкімшілік бірліктер құрылды.
Formerly, Taplejung had one municipality and many VDCs. VDCs were the local level administrative units for villages. Fulfilling the requirement of the new constitution of Nepal 2015, on 10 March 2017 all VDCs were nullified and formed new units after grouping VDCs.
Көлік
Тапледжунг (бас штаб) Мечи тас жолы арқылы Непалдың қалған бөлігімен байланысты, бұл тас жол шығыс-батыс Махендра тас жолымен Чарали (Мечинагар) жерінде қиылысады. Мечинагардан Тапледжунгқа дейінгі қашықтық – . Адам Катмандудан Тапледжунгқа қоғамдық автобус, джип немесе ұшақпен саяхаттауға болады. Тапледжунг әуежайы – ең жақын орналасқан әуежай.
Taplejung (headquarters) is connected to the rest of Nepal by the Mechi Highway which meets the east–west or Mahendra Highway at Charali (Mechinagar). The distance from Mechinagar to Taplejung is A person can travel from Kathmandu to Taplejung by public bus, jeep or by flight. Taplejung Airport is a nearest airport.
Туризм
Таплжунг – жаяу жүргіншілер үшін тамаша мақсатты орын. Канченджанга қорық аймағына егістік жерлер, орман, жайылымдар, өзендер, жоғалымдағы көлдер мен мұздықтар кіреді. Аймақта қар барысы, Азия қара аюы, қызыл панда, алтын төсті торғай, қарлы қасқыр, қанды фазан және қызыл мүңкілікті қарғаны кездестіруге болады. Тапледжунг төбесіндегі Патибхара Деви храмы немесе Мукумлунг Мангим лимбу халқының Юма Самман құдайының мекені саналады және осылай құлшылық етеді. Олангчунг-голада 16 ғасырға жататын Дики Чхёлинг монастыры орналасқан.
Taplejung is a best destination for trekkers. Kanchenjunga Conservation Area comprises cultivated lands, forests, pastures, rivers, high altitude lakes and glaciers. snow leopard, Asian black bear, red panda, golden breasted fulvetta, snow cock, blood pheasant and red billed chough can be seen in the area. Pathibhara Devi Temple or Mukkumlung Manghim at Taplejung hill is considered as the home to Yuma Sammang, the deity of Limbu people and thus worshipped. A 16th century Diki Chhyoling monastery lies in Olangchung gola.