Кіріспе

1977 жылы түсірілген голландиялық Пол Верховеннің фильмі

"Солдат Оранж" (Soldaat van Oranje, ) (Ұлыбританияда "Survival Run" деп шығарылды) – 1977 жылы түсірілген голландиялық романтикалық соғыс триллері. Фильмнің режиссері және сценарийшісі – Пол Верховен, алдына Ратгер Хауэр мен Жерон Краббе түскен. Фильм Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нидерландының неміс оккупациясы аясындағы оқиғаларды көрсетеді және соғыста студенттердің әртүрлі рөлдерін бейнелейді. 5 миллион флорин (€2,3 миллион) бюджетпен, ол сол кездегі ең қымбат голландиялық фильм болды. "Солдат Оранж" фильмін 1 547 183 көрермен тамашалады, бұл оны 1977 жылғы ең танымал голландиялық фильм етті. 1980 жылы фильм "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясында "Алтын глобусқа" ие болды. 1999 жылғы Нидерланд кинофестивалінде ол ХХ ғасырдың екінші ең үздік голландиялық фильмі деп танылды. 1979 жылы фильм "Voor Koningin en Vaderland" деген атаумен телесериал ретінде қайта өңделді және телеарналарда көрсетілді.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нидерландының Лейден қаласындағы студенттер – Эрик Лансхоф, Гус ЛеЖун, Ян Вайнберг және Алекс туралы фильм. Роби Фрост – Эриктің досы, Эстер – Робидің сүйіктісі. Бірлерімен ынтымақтастық жасайтындар да бар, голланд қарсыластарына қосылатындар да. Фильм болашаққа секіріспен басталады: соғыстан кейін королева Вильгельминаның Нидерландыға оралуы туралы жаңалықтар. Одан кейін оқиға 1930 жылдардың соңына, Лейденге көшеді, онда жаңа студенттер бауырластықтарының қабылдау рәсімдерінен өтеді. Гус Эрикті таңдап алады және оның басына сорпа құйып, жарақаттайды. Гус кешірім сұрап, студенттер үйінде тұруға шақырады. Онда студенттер (Эрик, Гус, Жак, Ян және Алекс) достықтарына тост көтереді. 1939 жылдың қыркүйегінде ағылшын радиосы Германияға қарсы соғыс жарияланғанын хабарлап, олардың теннис ойынын тоқтатады. Бастапқыда олар алаңдамайды, Нидерланды Бірінші дүниежүзілік соғыстағыдай бейтарап бола береді деп ойлайды. Ян, еврей, және жартылай немiс Алекс голланд армиясына қосылады. 1940 жылдың мамырында Германия басып кіреді. Эрик пен Гус қатысуға тырысады, бірақ оларға рұқсат берілмейді. Жақын арада Нидерланды Роттердамды бомбалаудан кейін капитуляциялайды. Робби бақшасындағы радиоарнасы арқылы эмиграциядағы голланд үкіметімен байланыста болады және Эрикке Лондонға ұшуды ұсынады. Ян, бокс чемпионы, еврей сатушыны мазалаған екі фашистке шабуыл жасайды, сондықтан Эрик орындығын Янға ұсынады. Бірақ немістер ұстап алады: Ян тұтқынға алынады, ал Эрик қашып үлгереді. Эрик Алексті Вафен-СС әскери шеруінде көреді. Кейін Эрик те тұтқынға алынады. Ян тергеушінің сөзіне сүйене отырып, Ван дер Занден Лондонда оларды сатқандығын айтады. Тергеуге қарсылық көрсеткен Ян Ваальсдорперфлакте атылады. Роббидің радиосы табылады, ол Эстерді, еврей қызын, еңбек лагеріне депортациялаумен қорқытып, Гестапоға жұмыс істеуге мәжбүр болады. Эрик пен Гус швейцариялық жүк кемесі "Сент-Серг" арқылы Лондонға қашып кетеді. Лондонға келген Эрик Ван дер Занденмен (генерал Франсуа ван 'т Санттың прототипі) кездеседі және оны өлтіруге тырысады. Бірақ ол сатқын емес, Голланд Орталық барлау қызметінің басшысы және королева Вильгельминаның жеке хатшысы. Гус британдық барлаудағы хатшы Сьюзанмен романға түседі. Эрик пен Гус соғыстан кейін рөлдерге дайындалу үшін қарсылық көшбасшыларын құтқаруға келіседі. Гус жағаға шығарылып, көшбасшылармен кездеседі. Густың радиосы теңіз суынан зақымданғандықтан, олар Роббиді Лондонмен байланыс орнату үшін пайдаланады. Эрик содан кейін Гус пен қарсылық көшбасшыларының теңіз арқылы жөнелтілуін ұйымдастырады. Бірақ Робби топқа кіріп кеткен, сондықтан немістер оларды ұстап алады. Эрик Роббиді олармен бірге көріп, оларды ескертуге тырысады. Жағажайдағы сарайдағы кештен жасырынып, Алексті көріп, онымен би билейді. Эрик басқаларымен жағажайда кездеседі. Робби Эриктің оның сатқындығын білгенін түсінгенде, сигнал береді. Немістердің ескертуіне қарамастан, топ қашып кетуге тырысады, бірақ көшбасшылары қаза табады. Гус жүзіп құтылады, бірақ кемеге тек Эрик жетеді. Кейін Гус Роббиді көшеде атып өлтіреді. Ол қашып кетеді, бірақ ұсталып, гильотинаға алынады. Шығыс майданында Алекс тамақ сұрап жалбарынған баладан латринада лақтырылған гранатадан қаза табады. Эрик RAF бомбалаушы ұшқышы болады, кейін королева Вильгельминаның көмекшісі болып тағайындалады және оны үйіне сүйеп әкеледі. Эрик голланд азаматтарының Эстердің шашын Роббимен бірге жұмыс істегені үшін жаза ретінде кесіп тастағанын көреді. Ол оған ешқандай наразылық жоқ екенін айтады. Соңында Эрик соғыстың аяқталуын бірге аман қалған студенті Жакс тен Бринкпен тойлайды.

Актерлік құрам

Рутгер Хауэр – қарсылық күштеріне қосылған Лейден қаласындағы студент Эрик Лансхоф рөлінде. Жерон Краббе – Гюс ЛеЖун, Эрнст де Йонге, Питер Тазелар және Крис Кредиеттің кейіпкерлерін сомдайды, ол Эриктің досы және студент, сондай-ақ қарсылыққа қосылады. Сюзан Пенхалигон – британдық солдат және полковник Рафеллидің хатшысы. Эдвард Фокс – Эрик пен Густың Нидерландыға жасаған тапсырмаларын басқаратын британдық офицер полковник Рафелли рөлінде. Лекс ван Дельден – тағы бір студент Нико. Дерек де Линт – алдымен голланд армиясына шақырылып, кейін неміс жеңісінен кейін Ваффен СС-ке қосылған жартылай неміс студент Алекс рөлінде. Хуиб Ройманс – еврей студенті және бокс чемпионы Ян Вайнберг. Дольф де Врис – Лейден университетінде оқуын жалғастырған Эриктің студент досы Жак тен Бринк. Эдди Хаббема – қарсылық күштері үшін радио байланысын ұйымдастыратын Эриктің досы Робби Фрост. Белинда Мюльдик – Эрикке бірнеше рет көмектесетін Бобидің никесі Эстер рөлінде. Питер Фабер – Эрик пен Густы Лондонға сүйемелдеген Уилл Остгард. Рик де Гуер – гестаполық Брайтнер. Рейнхард Коллдехофф – Брейтнерге бұйрық беретін жоғары шенді неміс офицері, штурмбаннфюрер Гейсман. Андреа Домбург – Нидерланды королевасы Вильгельмина. Гус Гермус – Голландияның Орталық қауіпсіздік қызметінің басшысы және Лондондағы королева Вильгельминаның сенімді адамы Ван дер Занден. Берт Андре – жергілікті тұрғын Гекке Дирк. Хьюго Колшин – Sicherheitspolizei лейтенанты. Бруни Хайнке – NSB мүшесі.

Сыни жауап

Soldier of Orange Rotten Tomatoes веб-сайтында 11 рецензия негізінде 91% мақұлдау рейтингісіне ие, ал орташа бағасы 7.8/10 құрайды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Фильм 1979 жылы Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығының үздік шетелдік фильм сыйлығын жеңіп алды. Бір жыл өткен соң, 1980 жылы, ол "Алтын глобус" сыйлығына "Ең үздік шетел тіліндегі фильм" номинациясы бойынша ұсынылды.

Фильм 50-ші "Оскар" сыйлығының "Ең үздік шетел тіліндегі фильм" номинациясы бойынша Нидерландының ресми өтініші болып табылды, бірақ номинацияға ілікпеді.

Сахналық музыкалық бейімдеу

2010 жылдың 30 қазанында Нидерландыда сол аттас мюзиклдің тұңғыш көрсетілімі болды. Ол Катвейк қаласындағы бұрынғы Валькенбург әуе базасындағы ескі ангардан қайта жаңартылған арнайы театрда қойылды. Сахнада декорациялар ауыстырылмаған, көрермендер отырған зал айналып, әртүрлі сахналарға жеткізілді (SceneAround жүйесі арқылы), соның ішінде қайта құрылған жағажай, жасанды теңіз және нағыз Дуглас DC-3 Dakota ұшағы орналасқан декорациялар болды. Мюзикл содан бері Лондон сияқты басқа қалаларда да көрсетілді.