Кіріспе

Калифорния Демократиялық партиясы Джонсқа қарсы, 530 U.S. 567 (2000) ісінде АҚШ Жоғарғы Соты Калифорния штатының «жалпы праймериз» жүйесінің саяси партияның Бірінші поправкада көзделген еркін қауым құру құқығын бұзатынын мәлімдеді.

Бұрынғы тарихы

Калифорнияда мемлекеттік лауазымға үміткерлер білікті саяси партияның алғашқы сайлауында жеңіске жетіп, жалпы сайлауға қатыса алатын болды. 1996 жылы сайлаушылар 198-ұсынысты мақұлдады, бұл Калифорнияның партиялық жабық алғашқы сайлау жүйесін, онда тек саяси партия мүшелері ғана оның үміткерлеріне дауыс бере алатын, ашық алғашқы сайлау жүйесіне өзгертті. Ашық алғашқы сайлауда әрбір сайлаушының бюллетенінде партиялық тиесілігіне қарамастан барлық үміткерлер тізімделеді және сайлаушы олардың арасынан еркін таңдау мүмкіндігіне ие болады. Әр партияның ең көп дауыс жинаған үміткері сол партияның жалпы сайлауға кандидат болып табылады. Ашық алғашқы сайлау, ашық сайлаудан өзгешелігі, ашық сайлауда сайлаушылар партиялық тиесілігін жариялауға міндетті емес және барлық партиялардың барлық үміткерлерін тізімдеген бюллетень алғанымен, олар бюллетеньдегі барлық лауазымдар бойынша тек бір партияның үміткерлеріне ғана дауыс беруге шектеледі. Ашық алғашқы сайлауда сайлаушы бір лауазымнан екінші лауазымға партияларды еркін ауыстыра алады. Калифорния Демократиялық партиясы, Калифорния Республикалық партиясы, Калифорнияның Либертариандық партиясы және Бейбітшілік және Бостандық партиясы тарихи түрде мүше емес адамдарға өз партиясының алғашқы сайлауында дауыс беруге тыйым салған. Әр саяси партия Калифорния штатының хатшысы Билл Джонсқа қарсы сотқа шағымданып, ашық алғашқы сайлау олардың Бірінші түзетудегі қауымдастық құқығын бұзады деп мәлімдеді. Джонс ашық алғашқы сайлау сайлауды жандандырып, сайланған лауазымдарда жақсы өкілдікке мүмкіндік береді деп қарсылық білдірді. Джонсқа қолдау білдірген округ сотының судьясы Дэвид Ф. Леви алғашқы сайлау партиялардың қауымдастық құқығына салған жүктеме ауыр емес және мемлекеттің маңызды мүдделерімен толыққанды ақталады деп шешті. Апелляциялық сот шешімді қолдады.

Жоғарғы Сот

Калифорния Демократиялық партиясы мен Джонс арасындағы сот ісі келесі сұрақпен аяқталды: Калифорнияның сайлаушылар бекіткен 198-қадамдық ұсынысы, партиялық алға дауыс беру жүйесін жабықтан ашыққа өзгертеді, саяси партиялардың Бірінші түзетудегі бірігу құқығын бұза ма? Әділет министрі Антонин Скалияның 7-2 дауысымен сот шешімінде Калифорнияның ашық алға дауыс беру жүйесі саяси партияның Бірінші түзетудегі бірігу құқығын бұзады деп танылды. "198-қадамдық ұсыныс саяси партияларды өз кандидаттарын және осымен олардың ұстанымдарын, ең жақсы жағдайда партияға мүше болмайтын, ал ең нашар жағдайда тікелей қарсы партияға мүше болған адамдар арқылы анықтауға мәжбүр етеді", - деп жазды көпшілік пікірін білдірген Антонин Скалия. "Партияның кандидатын партия мүшелері емес адамдар таңдаған бір ғана сайлау партияны құртуға жеткілікті болуы мүмкін". Әділет министрі Скалия сот алдында 198-қадамдық ұсыныс партияның өз жетекшілерін таңдаудың "негізгі функциясын" алып тастайды және ол "қиын да, қажетсіз" екенін мәлімдеді. Әділет министрлері Джон Пол Стивенс және Рут Бадер Гинзбург келіспеді. Стивенс былай деп жазды: "Бұл соттың 3 штаттың алға дауыс беру жүйесін жарамсыз деп тануы және 29 штаттың жүйелеріне конституциялық күмән тудыруы, партиялардың өтініші бойынша штаттардың күрделі және өзгермелі сайлау заңдарына ерекше араласу болып табылады".