Кіріспе
Филиппин жазушысы (1932-2021) Бьенвенидо Л. Лумбера (11 сәуір, 1932 - 28 қыркүйек, 2021) - филиппин ақыны, сыншы және драматург. Лумбера өзінің ұлтшыл жазулары және 1960-шы жылдардағы филиппин әдебиетіндегі филиппинизация қозғалысындағы жетекші рөлімен танымал, ол Фердинанд Маркостың әскери заң режимі кезінде тұтқындалған көптеген жазушылар мен академиктердің бірі болды. 1993 жылы журналистика, әдебиет және шығармашылық коммуникациялар бойынша Рамон Магсейсей сыйлығын алды, ал 2006 жылы әдебиет бойынша Филиппиннің ұлттық суретшісі деп жарияланды. Академик ретінде ол Филиппиндік зерттеулер деп аталатын зерттеу саласын көтерудегі негізгі рөлі үшін танымал. Оның көптеген әдеби сыйлықтарына Ұлттық кітап қорынан Ұлттық кітап сыйлығы және Карлос Паланка мемориалдық сыйлығы кіреді.
Bienvenido L. Lumbera (April 11, 1932 – September 28, 2021) was a Filipino poet, critic and dramatist. Lumbera is known for his nationalist writing and for his leading role in the Filipinization movement in Philippine literature in the 1960s, which resulted in his being one of the many writers and academics jailed during Ferdinand Marcos' Martial Law regime. He received the Ramon Magsaysay Award for Journalism, Literature and Creative Communications in 1993, and was proclaimed a National Artist of the Philippines for literature in 2006. As an academic, he is recognized for his key role in elevating the field of study which would become known as Philippine Studies. Among numerous other literary awards he has won include the National Book Awards from the National Book Foundation, and the Carlos Palanca Memorial Awards.
Ерте өмір
Лумбера 1932 жылы 11 сәуірде Липа қаласында дүниеге келген. Ол бір жаста болғанда, әкесі Тимоти Лумбера (бейсболшы) жеміс ағашынан құлап, мойнын сындырып, қайтыс болды. Оның анасы Кармен Лумбера қатерлі ісікпен ауырып, бірнеше жылдан кейін қайтыс болды. Бес жасында жетім қалды. Ол және оның үлкен әпкесі Евсебия Теру әжесімен бірге тәрбиеленді. Соғыс аяқталғаннан кейін Лумбера әжесімен бірге Липадағы үйлеріне оралды. Бірақ Евсебия көп ұзамай қартайып, қайтыс болып, ол тағы да жетім қалды. Жаңа қамқоршы ретінде ол әпкесімен бірге тұрған қызғалдақ әпкелерінің немесе енрике мен аманда люмбералардың, оның құда-құдасы арасындағы таңдауды сұрады. Соңғылардың өз балалары жоқ еді, ал сол кезде он төрт жаста болған Бьенвенидо оларды "менді мектепке жібере алатындықтан" таңдағанын айтады.
Білім және ерте мансап
Лумбера өзінің Литтін алды. 1954 жылы Манилада Санто-Томас Маасин университетінде бакалавр дәрежесін алды. Мектепті бітірген соң Липадағы орта мектепте сабақ берді, кейін бұрынғы АҚШ әскери-теңіз базасында жаңалықтар бюллетенінің штат жазушысы болып жұмысқа орналасты. Бұл жағдайға риза болмаған ол Маниладағы орта мектепте тағы бір ұстаздық лауазымына орналасты. Сонымен қатар, Қиыр Шығыс университетінде білім беру бөлімдерін де оқыды. Сондай-ақ ол католик басылымына да жазды. Содан кейін Лумбера Фулбрайт стипендиясын алды, бұл оған Индиана университетінде салыстырмалы әдебиетта магистр дәрежесін алуға мүмкіндік берді, ол 1960 жылы бітірді.
Ұлтшылдық ояну
Индиана университеті Блумингтондағы диссертациясын жазып жатқанда, Лумбера Америкада азаматтық құқық қозғалысына қызығушылық танытты, ол филиппиндік ұлтшыл ретінде оянуын бастады. Филиппиннің ұлттық суретшісі ретінде оған құрмет көрсетіліп, Тагиг қаласындағы Либинанг мага Баяни (Батырлар зираты) жерленді.
Әдеби беделі
Лумбера әдебиет тарихы, әдебиет сын және кино туралы көптеген кітаптар жазып, редакциялаған, қазіргі заманғы филиппин әдебиетінің, мәдени зерттеулер мен киноның тірегі ретінде танымал. Сондай-ақ, ол филиппиндік хаттарға қосқан үлесін атап өткен бірнеше марапаттарды алды, әсіресе 1975 жылғы әдебиет үшін Паланка сыйлығы; 1993 жылғы журналистика, әдебиет және шығармашылық коммуникация өнері үшін Магсейсей сыйлығы; Манила сыншылары шеңберінен бірнеше Ұлттық кітап сыйлығы; 1998 жылғы драма үшін филиппиндік жүз жылдық әдеби сыйлығы; және 1999 жылғы Филиппиндік мәдениет орталығы. Ол "Сангая" (Мәдениет және өнер жөніндегі ұлттық комиссия) басылымының редакторы болды. Липунандағы Баянның ашылуы: Розарио Торрес Ю редакциялаған және Санто-Томас баспасының университетінде басылып шыққан "Ang Kritisismo ni Bienvenido Lumbera" филиппин университеті 2006 жылдың қаңтарында атап өтті. Биенвенидо Лумбера 2006 жылдың сәуірінде Ұлттық суретші болып жарияланды.
Академиялық ықпал
Лумбера Филиппин академиясында және Филиппиннен тыс бірнеше университеттердің Филиппиндік зерттеулер бағдарламаларында ұзақ және ықпалды мансап жасады. Ол Әдебиет, Филиппин танымдары және шығармашылық жазудан Маниладағы Атенео университеті, Де Ла Саль университеті, Филиппин Дилиман университеті және Санто-Томас университетінде сабақ берді. Өнер және әдебиет колледжі, У. П. Дилиман және Де Ла Саль университеті әдебиет профессоры. Сондай-ақ, 1985-1988 жылдары Жапониядағы Осака шетел зерттеулер университетінде филиппиндік зерттеулер кафедрасының қонақ профессоры және Гавайи университеті Маноа қаласында тұңғыш Азиялық ғалым болып тағайындалды.
Ұйымдық қатынастар
Лумбера сонымен қатар Филиппин жазушылары, суретшілері мен сыншылары арасында өзінің көшбасшылығын Филиппин салыстырмалы әдебиет қауымдастығы (1969); Памана нг Панитикан нг Филиппинс (1970); Калипунан пара саг Литература нг Филиппинс (1975); Филиппиндік зерттеулер қауымдастығы (1984) және Манунури нг Пеликуланг Филиппинс (1976) сияқты мәдени ұйымдарды бірлесіп құрды. Осылайша, Лумбера Маркостың құлдырауына ықпал етті, бірақ ол 1986 жылғы EDSA Халық билігі төңкерісі кезінде Жапонияда болып, Осака шетел оқулары университетінде сабақ берді. Лумбера сонымен қатар көп марапатталған Kodao Productions медиа тобының қамқоршылар кеңесінің құрылтайшы төрағасы және Филиппиннің алаңдаулы суретшілері мен Bagong Alyansang Makabayan мүшесі болды. 2009 жылдан 2021 жылға дейін білім беру саласындағы 40 000-нан астам мұғалімдер мен қызметкерлердің ұлттық ұйымы - "Қоғамдастырушы мұғалімдер альянсы" (ACT) төрағасының қызметін атқарды.