Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кабардин-Балкария Республикасы – Кавказ аймағында орналасқан Ресей Федерациясының құрамындағы республика.
The Republic of Kabardino Balkaria is a federal subject of Russia (a republic), located in the Caucasus region.
Ерте тарих
Кавказдың басқа аймақтары сияқты, қазіргі Кабардино-Балкария жерінде де мыңдаған жылдар бойы адамдар қоныстанған. Оның тұрғындарының тегі көршілес Адыгея және Қарашай-Черкесия республикаларымен тығыз байланысты. Черкасияға қараңыз. Қазіргі шеркестер, сондай-ақ Кассогтар деп аталғандар, б.з.д. 6 ғасырдан бері осы аймақта тұрғандығы белгілі, ол кезде ол Зихия деп аталған. Балкарлар Аланияның бір бөлігі және Вайнах тайпаларының бірі болды. Моңғол шапқыншылығынан кейін Нах тайпаларының жазықтары бөлініп, түркі мәдениетінің ықпалына ілігіп, тіл қабылдады. Сондай-ақ, генетикалық тұрғыдан чечендер мен ингуштармен жақын туыс. 1242-1295 жылдар аралығында аймақ моңғолдардың билігіне көшті. 1295-1427 жылдарға дейін грузиндердің қолында болды, содан кейін біртұтас Черкес патшалығына қосылды. 1453 жылы король Инал қайтыс болғанға дейін патшалықтың құрамында қалды, одан кейін 1769-1830 жылдар аралығында Ресей-Черкес соғысы мен одан кейінгі геноцид кезінде Ресейдің оккупациясына дейін тәуелсіздік күйінде болды. Соңында Ресейге қосылды. Кабардияға қараңыз.
As with other parts of the Caucasus, the area that is now known as Kabardino Balkaria has been inhabited for thousands of years. The origins of its inhabitants are intrinsically tied with its neighboring republics, Adygea and Karachay Cherkessia. See Circassia. It is known that modern day Circassians also called Kassogs were inhabiting that area since at least the 6th century BCE, then known as Zichia. Balkars were part of Alania and one of the Vainakh tribes, who were influenced by Turkic culture after the Mongol invasion's split of the lowlands of Nakh tribes and adopted the language. Also genetically they are closely related to Chechens and Ingush. The region came under the control of the Mongols between 1242 and 1295. It passed into the hands of the Georgians from 1295 to around 1427 when it was incorporated into a unified Circassian Kingdom, it remained part of the Kingdom until King Inal's death in 1453 where afterwards it remained independent until somewhere between 1769 and 1830 with the Russo Circassian war and subsequent genocide when it fell under Russian occupation. It was eventually annexed by Russia. See Kabardia.
Ресей мен Кеңес өкіметі
Кабардия 1739 және 1774 жылдар аралығында қысқа мерзімге тәуелсіздікке ие болды, содан кейін Кючук-Кайнарджы шарты бойынша Ресейге қосылды. Балқария 1827 жылы қосылды. Ресейліктер аймақта, әсіресе Нальчикте (республиканың қазіргі астанасы) бірнеше бекініс салғаннан кейін, оны өз бақылауында ұстады. Көптеген орыстар, олардың көп бөлігі казактардың ұрпақтары, осы жерге қоныстанды. Ресей Азамат соғысы кезінде аймақ антикоммунистік Оңтүстік-Шығыс лигасына (1917–1918) кірді, ал 1921 жылы Тау халықтарының Автономиялық Республикасымен бірікті. 1921 жылдың 1 қыркүйегінде Кеңес Одағы құрылғаннан кейін, аймақтар Қабардин автономиялық облысына біріктірілді. Келесі жылы аймақтың атауы Қабардин-Балқар автономиялық облысы болып өзгертілді, ал 1936 жылдың 5 желтоқсанында оның мәртебесі көтеріліп, Қабардин-Балқар Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасы деп аталды. 1944 жылы Кеңес Одағының басшысы Иосиф Сталин Балқарларды нацистік Германиямен байланыс жасады деп негізсіз айыптап, халықтың барлығын жер аударып жіберді. Олардың аты аумақтан жойылды, ол Кабардин АССР-і болып қайта аталды. Балқар халқына тек 1957 жылы елге оралуға рұқсат берілді, содан кейін бұрынғы атауы қайта жаңартылды.
Kabardia gained independence briefly between 1739 and 1774, before being annexed by Russia under the terms of the Treaty of Küçük Kaynarca. Balkaria was annexed in 1827. The Russians established a number of forts in the region, notably at Nalchik (the republic's present day capital), to secure their control over it. A significant number of Russians – many of Cossack descent – also settled there. During the Russian Civil War, the region became part of the anti communist South Eastern League (1917–1918), then joined the Mountain Peoples’ Autonomous Republic in 1921. On September 1, 1921, with the emergence of the Soviet Union, the territories were organized into the Kabardin Autonomous Oblast. The region's name was changed to the Kabardino Balkar Autonomous Oblast the following year, and on December 5, 1936, it was elevated in status and named Kabardino Balkar Autonomous Soviet Socialist Republic. In 1944, Soviet leader Joseph Stalin falsely accused the Balkars of collaborating with Nazi Germany and deported the entire population. Their name was deleted from the territory, which was renamed the Kabardin ASSR. The Balkar population was only allowed to return in 1957 at which point its pre war name was restored.
Кеңес Одағынан кейінгі тарих
1991 жылы Кабардин-Балқария толыққанды республикаға айналды, ал 1992 жылғы наурыз айында Ресей Федерациясының құрамына кіретін республикалардың бірі болды. Республиканың экономикасы Кеңес Одағының ыдырауынан және көршілес Грузия мен жақын орналасқан Чеченстандағы соғыстың басталуынан ауыр зардап шекті. Осы қақтығыстардың салдарынан туындаған тұрақсыздық аймақта туризмнің құлдырауына және жұмыссыздық деңгейінің 90%-ға дейін жететініне әкеп соқты. Республиканың басым көпшілігі мұсылман халқы аймақтың тұрақсыздығының нәтижесінде радикалды идеяларға бейімделді. 2005 жылдың қазан айында Кабардин-Балқарияның астанасы Нальчик қаласына чечен жауынгерлерінің шабуылынан кейін қақтығыс болды. 1994 жылдың 1 шілдесінде Кабардин-Балқария Татарстаннан кейін федералды үкіметпен билікті бөлісу туралы келісімге қол қойған екінші республика болды, бұл оған автономия мәртебесін берді. Аталған келісім 2002 жылдың 8 тамызында күшін жойды.
Kabardino Balkaria became a full republic in 1991 and in March 1992 became one of the constituent republics of the Russian Federation. The republic's economy was very hard hit by the fall of the Soviet Union and the outbreak of war in neighboring Georgia and nearby Chechnya. The instability produced by the conflicts led to a collapse in tourism in the region and produced an unemployment level estimated to be as high as 90%. The republic's mainly Muslim population has become increasingly radicalised by the region's instability. In October 2005, Kabardino Balkaria's capital Nalchik was the site of fighting after an attack on the city by Chechen militants. On 1 July 1994 Kabardino Balkaria became the second republic after Tatarstan to sign a power sharing agreement with the federal government, granting it autonomy. This agreement would be abolished on 8 August 2002.