Чехиядағы Рожмберк қамалы

Кіріспе

Чехиядағы Рожмберк (Розенберг) қамалы – Чехиядағы Оңтүстік Богемияда, Рожмберк-над-Влтава қаласының жанында орналасқан. Богемиядағы ең көне қамалдардың бірі саналатын бұл қамал, Влтава өзенімен үш жағынан қашалған төбеде тұр. Алғаш рет 1253 жылы Вок "фон Розенберг" қол қойған құжатта еске алынған. Рожмберк әулетінің – "Роза иелері" деп белгілі, тарихи чех аристократиялық отбасының отаны ретінде танылады.

Тарих

Рожмберк қамалы 13 ғасырдың бірінші жартысында Прчицедегі Витек Кіші немесе оның ұлы Вок Прчице, күшті Витковци әулетінің мүшесі (латынша Витиконидтер; немісше Witigonen) салған, кейіннен өзін Рожмберк Вок (Vok de Rosenberch) деп атаған. Алғашқы қамал, Horní hrad (Жоғарғы қамал) деп аталды, диаметрімен, қабырғаларымен және сараймен, Якобинка деп аталатын биік мұнарадан тұрды. Құрылыс қамал қабырғаларымен қоршалған және қамалдың шұңқыры болған. Ұзақ өтпей, барбиканның жанында қала өсті. Қамал отбасының жерлерінің әкімшілік және экономикалық орталығы болды, оның бір бөлігі Вок Вишши Бродтағы жаңадан құрылған цистерциандық монастырьға сыйлады. 1302 жылы Витковци әулетінің Кромлов тармағы тоқтап қалғанда, Воктың ұрпақтары Ческі Кромловты мұраға алды және онда тұрақты қоныстанды. 1330 жылдан кейін Рожмберктің Йиндржих Dolní hrad (Төменгі қамал) салды, ол қамалдың үстіндегі қабырғалармен қорғалған, ал қамалдың шұңқыры тастың мойнынан қазылған. 1420 жылы Рожмберк графы Олдржих II (1403–1462), Рожмберк патшасы Перхтаның әкесі, Ақ ханым, гуситтерге қарсы әскерін қаржыландыру үшін қамалды Австриядан Вальзе иелеріне кепілге беруге мәжбүр болды. Қарыз төленді. Рожмберк қамалындағы Перхтаның суреті Енох жазуындағы құпия жазуды қамтиды, ал оның жеке күнделіктерінде Рудольф оккультистері Джон Ди және Эдвард Келли туралы айтылған. 1465 жылы қамал қайтадан Лобковичтер әулетіне кепілге берілді. Бұл қарыз да өтелді. 1522 жылы Старый (Horní) hrad (Ескі немесе Жоғарғы қамал) өртеніп, қайта салынбады. 1600 жылы Рожмберк Петр Вок қамалды және оның иеліктерін өзінің туысы Иоганн Зринскиге (1565–1612), Никола Шубич Зринскидің ұлына қалдырды. Зрински Төменгі қамалды Ренессанс стилінде қайта жаңғыртты. 1612 жылы ол қайтыс болғаннан кейін, иеліктерді Рожмберктердің туыстары Швамбергтер мұраға алды. Бірақ олар көп ұзамай қамалды жоғалтты, өйткені Белая Тау шайқасынан кейін олардың барлық иеліктері император Фердинанд II-ге тәркіленді, ол оны императорлық армияның қолбасшысы Шарль Бонавентура де Лонгвевальге, Буккой графына берді, ол чех ақсөулегінің көтерілісін басуда маңызды рөл атқарды. Негізгі резиденциясы Нове-Грады болған Буккойлар отбасылық орындарын (1840–1857) жөндеп, өзгертіп, романтикалық нео-готика стилінде ғимаратты қайта жаңартты және оны 1945 жылға дейін сақтады, ол Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін мемлекеттендірілді.

The Rožmberk castle was founded in the first half of the 13th century either by Vítek the Younger of Prčice, or by his son Vok of Prčice, a member of the powerful Vítkovci family (Witikonides in Latin; Witigonen in German) who later styled himself Vok of Rožmberk (Vok de Rosenberch) after this castle. The original castle, known as Horní hrad (Upper Castle), consisted of a high tower known as the Jakobínka, in diameter, with corbelled ramparts and a palace. The structure was completely surrounded by castle walls with a moat. Within a short time, a tributary town grew in the barbican. The castle became the administrative and economic centre of the family's lands, a part of which Vok gave to the newly established Cistercian monastery in Vyšší Brod. In 1302, when the cadet Krumlov branch of the Vítkovci died out, Vok's offspring inherited Český Krumlov and they settled there permanently. After 1330 Jindřich of Rožmberk built the Dolní hrad (Lower Castle), which was defended by ramparts placed above the moat, which was cut through the neck of the rock. In 1420 Oldřich II of Rožmberk (1403–1462), father of Perchta of Rožmberk, the White Lady, was forced to pawn the castle to the Lords of Walsee from Austria to get money to finance the army he was fielding against the Hussites. The loan was paid off. The image of Perchta on the Rožmberk castle contains a mysterious inscription in the Enochian script, that in his personal journals already mentioned Rudolphian occultists John Dee and Edward Kelley. In 1465 the castle was pawned again to the Lobkovic family. This loan too was paid off. The Starý (Horní) hrad (Old or Upper castle) burned down in 1522 and was never rebuilt. In 1600 Petr Vok of Rožmberk bequeathed the castle and its estates to his nephew Johann Zrinski of Seryn (1565–1612), son to Nikola Šubić Zrinski. Zrinski rebuilt the Lower castle in Renaissance style. When he died in 1612, the estates were inherited by the Švamberks, relatives of the Rožmberks. But they soon lost the castle because all their estates were confiscated after the Battle of White Mountain by Emperor Ferdinand II, who gave it to the commander of the Imperial army, Charles Bonaventure de Longueval, Count of Bucquoy, who played an important role in the suppression of the rebellion of the Czech Estates. The Buquoys, whose main residence was in Nové Hrady, repaired and altered their family seat (1840–57), remodelling the building in the style of Romantic Neo Gothic, and keeping it until 1945 when it was nationalised after the end of World War II.

Сәулет

19 ғасырдың ортасында Богемиядағы алғашқы мұражайлардың бірі ретінде қамал көпшілікке ашылды. Рожмберк дәстүрі сыртқы қасбеттерінің Ренессанс стиліндегі сграффито өрнегімен және интерьердің әдемі суреттерімен көрініс тапқан. Готикалық бекініс Ренессанс дәуірінде, содан кейін 19 ғасырда «Тюдор готикасының құштарлығы» кезеңінде өзгертілді. Қамалдың соңғы иелері Букуй отбасы (француз тегінен таралған чех ақсүйектері) оны Богемия жеріндегі алғашқы мұражайлардың бірі – көпшілікке ашық мұражайға айналдырды. Негізгі сарайда бірнеше тарихи стильдің архитектуралық ерекшеліктері, барокко жиһазы мен картиналарының бірегей коллекциясы, сондай-ақ «рыцарь залындағы» әйгілі «музыкалық тілкесі» бар керемет Ренессанс залы орналасқан. 2004 жылы рыцарь залының қабырғасында «Махаббаттар жоғалады, түстер солады» деген жазу қашалған күйде табылған. Бұл жазуды 17 ғасырда испан сарбаздары жасаған. Көбінесе нео-готика стилінде қайта жаңартылған интерьерлерде құнды жиһаздар орналасқан, олардың кейбіреулері мұражай үшін арнайы тапсырыспен жасалған ағаш оюларымен безендірілген. Романтикалық стильде реконструкция аяқталғаннан бері қамалдың стилі де, жиһазы да өзгерген жоқ. Қамалдың сурет галереясында Бартоломей Спрангер, Карел Шкрета, Ян Купецкий және Норберт Грунд сияқты Кейінгі Ренессанс және Барокко дәуірінің суретшілерінің бірнеше құнды чех және еуропалық картиналары қойылған. Олардың арасында Рожмберктің «Ақ әйелі» Перхтаның суреті бар, ол Богемиядағы ең танымал әуе құбылысы саналады. Ол өлімінен кейін ғасырлар бойы бірнеше рет пайда болған деп есептеледі. Жергілікті аңыз бойынша, егер суреттегі құпия белгілердің мағынасын түсіне алса, ол әйелді босатып, күміс қазынаны табады. Қару-жарақ қоймасында пышақтап, кесіп соғуға арналған қару-жарақтар, атыс қарулары, соғыс реликвиялары және геральдикалық белгілер жинақталған. Сурет галереясы Ренессанс дәуірінен басталатын тамаша картиналарға толы. Ауладағы қоладан жасалған піл мүсіні 2003 жылы жасалған көшірме. 1916 жылғы түпнұсқа пілді нацистер оның бастапқы иелерінен ұрлап, қамалға әкелген. Мүсін орнатылғаннан кейін 50 жыл бойы із-түзсіз жоғалып кетіп, осы аулада тұрған. Иелері пілді тауып, Холокост үшін өтемақы ретінде қайтарып берді. Қазір піл Швейцарияға оралды, ал оның көшірмесі оның орнында тұрып, қонақтарға қуаныш сыйлап, олар оған исіне қол тигізеді.

The castle was opened to the public in the middle of the 19th century as one of the first museums in Bohemia. The Rožmberk tradition is represented by the Renaissance sgraffito decoration of the outside facades and beautiful painted decorations of the interiors. The Gothic fortress was changed during the Renaissance era and then in the 19th century within the "Tudor Gothic Passion" period. The last owners of the castle, the Buqouy family (who were Czech nobles of French origin), transformed it into a museum open to the public, one of the first museums in the Bohemian land. The main palace, with its architectural features of several historic styles, shelters a unique collection of Baroque furniture and paintings as well as a wonderful Renaissance Hall with a famous "musical niche" in the so called Knight's Hall. The message "Loves disappear, colours fade" was discovered in 2004 carved on a wall in the Knight's Hall. This was done by Spanish soldiers in the 17th century. The interiors, mostly renovated in the Neo Gothic style, are furnished with valuable pieces of furniture, some of which feature custom wood carvings commissioned for the museum. Neither the style nor the furniture of the castle have been changed since its reconstruction in the Romantic style was completed. The castle picture gallery contains several valuable Czech and European paintings from artists of the Late Renaissance and Baroque eras, such as Bartholomeus Spranger, Karel Škréta, Jan Kupecký, and Norbert Grund. Among them the painting of Perchta, "the White Lady" of Rožmberk, one of the most famous ghosts in Bohemia. She has supposedly appeared several times during the centuries since her death. A local legend has it that if one understands what is written in secret signs on the picture, this one would free her and find a silver treasure. The armoury contains a unique collection of stabbing and cutting weapons, firearms, war relics, and heraldic emblems. The picture gallery is full of remarkable paintings dating as far back as the Renaissance era. A bronze elephant sculpture in the courtyard is a copy made in 2003. The original elephant from 1916, had been stolen from its original owners by Nazis and brought to the castle. The sculpture was installed and remained lost for 50 years, standing here in the courtyard. The owners found the elephant and it was returned to them to make amends for the Holocaust. Now the elephant is back home in Switzerland and the copy stands in its place to delight visitors, who gently touch it.