Кіріспе

Норберт Ламмерт (16 қараша 1948 жылы туған) – неміс саясаткері, Христиан-демократиялық одақтың (ХДС) мүшесі. Ол 2005 жылдан 2017 жылға дейін Бундестагтың 12-ші төрағасы болды.

Ерте өмір және білім

Нан пісірушінің ұлы Ламмерт Бохумдағы гимназияда классикалық білім алды. 1967 жылы бітіруші аттестатын алды. 1967 жылдан 1969 жылға дейін Бундесверде әскери қызметтен өтті. Әскери қызметтен кейін ол Рур университетіне Бохумға түсті, онда Оксфорд университетінде оқыған шетелдегі тәжірибесі де болды, ол саясаттану және қазіргі заман тарихын зерттеді. 1975 жылы Рур университетінен (Dr. rer. soc.) ғылым докторы дәрежесін алды.

Саяси мансап

1966 жылы ХДС-қа қосылған ол ХДС-ның Бохум бөлімшесі төрағасының орынбасары болды. 1978–1984 жылдары ол ХДС жастар ұйымы – Юнге Одағының Солтүстік Рейн-Вестфалия бөлімшесінің (Вестфален-Липпе) бөлімшесі жетекшісінің орынбасары қызметін атқарды. 1980 жылғы жалпыұлттық сайлауда Бундестагқа сайланып, 2017 жылы қызметтен кеткенге дейін мандатын үздіксіз сақтап келді. Бундестаг мүшесі ретінде ол (барлық депутаттар үшін қалыпты жағдай) бірнеше комитеттерде жұмыс істеді. 2005 жылғы федералды сайлауда ХДС ең күшті партия болып, Социал-демократиялық партиямен (СДП) бірлескен үкімет құрғаннан кейін Ламмерт 18 қазан күні Бундестагтың президенті болып сайланды. Ол 607 дауыстан 564-ін алды, соның ішінде СДП-ның көп бөлігі дауыс берді. 2009 жылғы федералды сайлаудан кейін 17-ші Бундестагта да осы лауазымға қайта сайланды. Президенттік қызметін атқару барысында ол парламенттің Ақсақалдар кеңесіне төрағалық етті, ол күн тәртібіндегі заңнамалық мәселелерді анықтау және партиялық құрамына сәйкес комитет төрағаларын тағайындау сияқты міндеттерді атқарады. Ламмерт қызмет еткен жылдары түрлі саяси күштердің өкілдері арасында беделге ие болды, себебі ол федералды парламенттің мәртебесін сақтауға және оның маңыздылығын арттыруға ұмтылды, сонымен қатар, әсіресе Die Linke партиясының төрағасы Грегор Гиссимен пікір алмасу кезінде, еңбекқор және әдемі юмор сезімін танытты. 2013 жылғы федералды сайлаудан кейін Христиан-демократтар (ХДС және Бавариялық ХСС) мен СДП арасындағы Үлкен коалиция құру бойынша келіссөздерде Ламмерт Майкл Кречмер мен Клаус Воурейт басқарған мәдениет және медиа жөніндегі жұмыс тобындағы ХДС/ХСС делегациясының құрамында болды. 2016 жылдың маусым айында Федералды президент Йоахим Гаук қайта сайлануға түспейтінін жариялағаннан кейін, Ламмерт неміс және халықаралық БАҚ-та оның орнын басатын мүмкін кандидат ретінде жиі айтылды. 2016 жылдың қазан айында Ламмерт 2017 жылғы федералды сайлауға қатыспайтынын және парламенттік мерзім аяқталғаннан кейін саяси мансабынан бас тартатынын мәлімдеді.

Кейінгі мансап

2018 жылы Ламмерт Конрад Аденауэр қорының (KAS) төрағасы болып тағайындалды. 2022 жылдан бастап, канцлер Олаф Шолцтың ұсынысымен, Ламмерт үш мүшеден тұратын комиссияда (Криста Сагер және Андреас Воскулемен бірге) қызмет етеді. Комиссияның міндеті – жоғары лауазымды неміс шенеуніктердің, канцлерден бастап министрлердің орынбасарларына дейін, қызметтен кеткеннен кейін жеке бизнеске өтуіне байланысты мүдделердің қақтығысына мүмкіндік бар-жоғын бағалау және оларға белгілі бір уақытқа үкіметтік қызметтен толықтай қол үзгеннен кейін ғана бизнеске кірісу талабы қойылады.

Парламент рөлі

Ламерт өкілдік ету кезегінің барысында парламенттің рөліне қауіп төндіретінін үкіметке айтудан тартынбады. Ол парламентарийлердің құқықтарын қорғағаны үшін жоғары құрметке ие болды, соның ішінде 2016 жылы 1915 жылғы армян халқының жаппай қырғынын түрік геноциді деп бағалауды бастап кетті. 2011 жылы ол канцлер Ангела Меркельдің Фукусима-Даичи ядролық апатынан кейін барлық ядролық станцияларды жабу туралы шешімі бойынша Бундестагпен неге кеңеспегенін сұрады. Ол евроаймақтағы қарыз дағдарысына байланысты құтқару схемалары туралы парламент мүшелерімен толыққанды кеңесуді қатысты етті.

Еуропалық интеграция

2012 жылы Ламмерт мүмкіндігінше көп елде, кем дегенде Еуроаймақта қаржылық операциялар салығын енгізуді қалайтынын мәлімдеді. Сол жылы ол Еуропалық қарыз дағдарысының салдарынан Еуропалық Одаққа уақытша жаңа мүшелерді қабылдамау керектігін талап етті, сондай-ақ Хорватияның оған қосылуға дайындығына күмән келтірді; Хорватия 2013 жылы Еуропалық Одаққа қосылды.

Адам құқықтары

2015 жылы «Шарли Эбдо» оқиғасынан кейін Ламмерт Сауд Арабиясын Париж шабуылдарын исламға қарсы бұзушылық деп айыптағанымен, "екі күннен кейін Раиф Бадави блогерін исламды қорлағаны үшін Джидда қаласында көпшілік алдында сауаттандырғаны" үшін сынады. 2015 жылдың маусым айында Мысыр президенті Абдель Фаттах әл-Сисидің Германияға алғашқы ресми сапары алдында Ламмерт бұрынғы армия басшысымен кездеспейтінін мәлімдеді, себебі "өте көп өлім жазасы шығарылған". 2016 жылдың ақпан айында Ламмерт 2011 жылы басталган Сирия азамат соғысынан қашқан сириялықтардың жағдайымен танысу үшін Иорданиядағы Заатари босқындар лагеріне сапар шекті. 2017 жылдың маусым айында Ламмерт Германиядағы бір жынысты неке енгізілуіне қарсы дауыс берді.

Партияны қаржыландыру

2010 жылдың желтоқсанында Ламмерт ХДС партиясына 1,2 миллион евро (1,6 миллион доллар) көлемінде айыппұл салды, себебі партия 2006 жылғы Рейнланд-Пфальц аймақтық сайлау кезінде партиялық қаржыландыру ережелерін бұзған.

Плагиат туралы айыптаулар

2013 жылдың шілдесінде Роберт Шмидт есімін қолданған анонимді интернет блогер Ламмертті диссертациясын жазғанда басқа жұмыстардан көшіру жасады деп айыптады. Ламмерт бұл кінәлауды жоққа шығарды және Бохум университетінен диссертациясын тексеруді сұрады; сондай-ақ ол оны интернетте жариялады. Социал-демократиялық партияның (СДП) және Германияның Жасыл партиясының жоғары лауазымды саясаткерлері алдын ала ешқандай айыптама жасалмауы керек екенін баса көрсетті. 2013 жылдың қарашасында университет жан-жақты тергеуді аяқтады және диссертацияда "қатені болдырмауға болатын кемшіліктер" болғанымен, олар плагиатқа жатпайды деген шешімге келді.

Жеке өмір

Ламмерт католик шіркеуінің мүшесі. Ол Гертрудқа үйленген және төрт баласы бар.