Кіріспе

Олана мемлекеттік тарихи орны – Гудсон қаласына жақын, Гринпорттағы, Нью-Йорк штатындағы тарихи үй-музей және ландшафт. Бұл үй Фредерик Эдвин Черчқа (1826–1900) тиесілген, ол Хадсон өзені мектебінің көрнекті суретшілерінің бірі болды. Олананың орталық бөлігі – суретшінің жобалаған паркі мен жұмыс істейтін шаруашылығына көрініс ашатын эклектикалық вилла. Тұрғын үйден Гудзон өзені аңғары, Кэтскилл таулары және Таконик жотасының кең көрінісі көрінеді. Черч пен оның әйелі Изабел (1836–1899) өздерінің меншігін ежелгі Ұлы Парсыдағы (қазіргі Армения) қамалдың қазына үйінің атымен атады, ол да өзен аңғарына қарап тұрды. Бұл үй шығыстық архитектураның көрнекті үлгісі болып табылады. Басты ғимарат – архитектор Кальверт Вокспен бірлесіп Фредерик Черч жобалаған архитектуралық шедевр. Тас, кірпіш және түрлі түсті суреттермен боялған вилла викториандық және парсы стильдерінің үйлесімі. Интерьері Черчтің өмірінде болғандай, экзотикалық жиһазбен және оның әлемдік саяхаттарынан әкелген заттармен безендірілген, сондай-ақ Черч пен оның достарының 40-қа жуық картинасы сақталған. Үйдің ішкі және сыртқы бөліктері күрделі суреттермен әсемделген; Черч бұл суреттерді Таяу Шығыстағы саяхаттарының әсерімен жасаған. Үйде 1888–1890 жылдар аралығында салынған Черчтің соңғы студиясы орналасқан.

Тарих

1845 жылы Фредерик Черч Оланаға айналатын жердің алғашқы эскизін жасады. Ол сол кезде Томас Коулдың шәкірті болды, қазір ол Хадсон мектебінің негізін қалаушы суретші ретінде танылады. 1860 жылдың 31 наурызында, Изабел Карнсқа үйленуге бірнеше ай қалғанда, Черч Нью-Йорк штатының Колумбия округіндегі, Гадсон және Кэтскилл қалаларына жақын төбенің оңтүстік беткейіндегі қиын ферманы сатып алуға оралды. Ол мүлікті алғаш рет безендіргені – Ричард Моррис Хант жобалаған шағын ауылдық үй. Сонымен қатар, Черч бау-бақшалар мен жеміс-ағаштарын отырғызды, көл жасау үшін батпақты қазып, ағаштар отырғызып, студия салды. Фредерик пен Изабел Черч үйлерін "Жылы үй" деп, ал мүлігін "Ферма" деп атады. 1862 жылы ұл, ал 1865 жылы қыз дүниеге келді. 1865 жылдың наурыз айында балалардың дифтериядан қайтыс болуы Оланадағы отбасылық өмірді түгелдей өзгертіп жіберді. Осы қайғыдан күйреген ата-аналар, жанашыр достарымен бірге төрт ай бойы Ямайкаға, содан кейін Вермонттағы демалыс орнына сапар шекті. 1865 жылдың соңында жұбайлар жаңа өмір бастау үшін "Жылы үйге" оралды. Фредерик Джозеф Черч 1866 жылдың күзінде туды, Оланада өскен үш ұл мен бір қыздың үлкені. 1879 жылы Рождествода Изабел Черч күйеуіне ежелгі Таяу Шығыстың географиясы туралы бірнеше кітап сыйлады, одан кейін жұбайлар мүлігін "Олана" деп атады. Черч мүлікті үздіксіз жақсартып, 1888–1891 жылдар аралығында көрікті ат жолдарын жобалап, үйге студиялық қанатты қосты. Шіркеулер көбінесе жылы климатта қыстап, Нью-Йорк қаласында уақыт өткізгенімен, Олана олардың негізгі тұрақты мекені болды. Бүгінде Олана АҚШ-тағы ең маңызды сақталған суреттік ландшафттардың бірі ретінде танымал. Сол кезеңде, бірдей эстетикалық және идеологиялық ынтамен жасалған Оланадағы ландшафтты Фредерик Лоу Олмстед пен Калверт Вокс жобалаған Орталық парке салып салыстыруға болады. Ол сол кезде Жаңа Англияның көп бөлігінде және басқа жерлерде серуендеп, эскиздер жасаған, бірақ жақын маңдағы Кэтскилдегі Томас Коулмен бірге өткізген екі жылдық оқуы оны Хадсон аңғарына қайтарды. Черчтің мүлігі негізгі үй орналасқан Сиенгенбергке дейін көтерілетін кішкентай төбелерді қамтиды. Мүліктің әртүрлі жерлерінен Гудзон өзенінің, Кэтскилл, Таконик және Беркшир тауларының, сондай-ақ Нью-Йорк, Коннектикут, Массачусетс және Вермонт штаттарының көрінісін тамашалауға болады. 1860 жылы Фредерик Черч 126 акр (50,99 га) жерді сатып алып, оны әсем фермаға айналдырды. [6] "Жылы үйдің" маңында пайдалы бау-бақшалар мен жеміс-ағаштардан құрылған, жайылымдар мен егістік жерлер орналастырылды, олардың әрқайсысы ерекше көрнекі сипатқа ие. Отбасы осы жерді әрқашан "ферма" деп атады, бірақ ол жерді сатып алғанда, Черч белсенді шаруашылық өндірісінің жартысын алып, көрікті саябақ құрды. Бұл саябақта Черч мыңдаған жергілікті ағаштарды отырғызды (көпшілігі басқа жерден ауыстырылды); батпақтан көл жасады; жеке студия, жазғы үй, қарапайым орындықтар мен қоршаулар салды; және 8 шақырымдық ат жолдарын, жергілікті жерден алынған қызыл тақтамен төселді. Черч мүлігі Оланадағы негізгі үйдің тұрған жеріне және төбенің басына дейін жеткенше, стратегиялық түрде жақын жерлерді сатып алды. Өзінің мүлігі мен Гудзон аңғарының кең көрінісін жасыру, ашу және көрнекілеу үшін Черч табиғи жер бедерін ат жолдарының мұқият орналасуымен және ағаштар мен бұталардың кең көлемде отырғызылуымен біріктірді. Фредерик Лоу Олмстед мұндай ландшафттарды адамдар аралап жүретін "суреттер" деп қарастырды. Көбінесе қонақтарды қабылдағаннан басқа, Черчтер Олана аумағын жұртшылыққа ашты. Танымал ат жолдарынан келушілер суретшінің ландшафттық миниатюраларын, Чирчтің хореографиясымен кинотеатр сияқты көрді. Черчтің жобаланған ландшафтының ең басты ерекшелігі – басты үйден ашылатын көрініс. Бұл жерде жер күрт төмендеп, Гудзон өзені 3 шақырымға дейін кеңейеді, ал Кэтскилл таулары тік көтеріледі. Чирчтің Ниагара шарлауығы, Канада мұздықтары және Оңтүстік Америка жанартауларының суреттері сияқты, бұл көрініс табиғаттың құдіретін бейнелейді. Суретші мен оның замандастары үшін бұл көрініс сонымен қатар аймақтың Knickerbocker тобы мен Хадсон мектебінің көркем әдеби мұраларына сілтеме жасай отырып, жаңа ұлттың мәнін бейнеледі.

Негізгі мекен-жайы

Оланадағы тас, кірпіш және полихромды штампталған вилла – Виктория дәуірінің құрылымдық элементтері мен әр түрлі уақыттар мен орындардан алынған Таяу Шығыстың сәндік мотивтерінің ерекше үйлесімі. Мавр элементтері қарама-қарсы итальяндық тақырыптармен үйлеседі. Нәтижесінде, қиялға берілген терезелер мен террасалармен бөлінген, мұнаралар мен блоктық қабырғалардың асимметриялық құрамы бар вилла пайда болды. Сыртқы пішінінің бұрыштығы орталық залдың төңірегінде орналасқан бөлмелердің реттелген ырғағымен қарама-қарсы келеді. Сыртқы жағында Таяу Шығыстың мотивтері түрлі түсті кірпіш, шатыр, керамикалық плитка және әсіресе штамптау арқылы бейнеленген. Құрылыстың бөлек бөліктерінің карниздері әрқайсысы көп түсті және алтын жалатылған штамптармен әшекейленген, ал олардың суреттерін Чирч өзі жасаған. Штамптау жұмысы бірінші қабаттағы негізгі бөлмелерде де жалғасты. Әр түрлі мотивтер мен тақырыптардың бірігуі ерекше көркемдік тұтастықты құрайды, оны жіктеу қиын. Чирч көптеген басқа да элементтерді жобалады немесе тапсырыс берді, мысалы, кесілген қағаз үлгілерімен жабылған қара шыны терезелер және Ахмадабадтағы Локвуд де Форест шеберханаларының оюлы тик ағаштары. Архитектуралық кеңесшісіз, Чирч үйдің батыс жағында студиялық қанатты жобалап, құрды, онда қонақ бөлмелері мен мұнарадағы бақылау бөлмесі орналасқан. Газет тілшісіне үйін сипаттап айтқанда, Чирч оны "Парсы мәдениетінің, батысқа бейімделген нұсқасы" деп сипаттады. Фредерик пен Изабел өмірі бойы жинаған жиһаз үйдің ішінде сақталған. Үйде Фредерик Черчтің картиналарымен қатар, оның ұстазы Томас Коулдың және достары Мартин Джонсон Хед пен Эрастус Доу Палмердің туындылары да бар. Асханада ежелгі шеберлердің картиналарынан тұратын коллекция орналасқан. Жиһаз бен сәндік өнердің алуан түрлі жиынтығына Таяу Шығыстан келген кілемдер, металл бұйымдар, керамика және костюмдер, Мексиканың халықтық және көркем өнері, сондай-ақ американдық және шығыс стиліндегі сәнді жиһаз кіреді. Оланадағы негізгі резиденция Америкадағы эстетикалық қозғалыстың көрнекті үлгісі ретінде танылған.

Жасалған сурет шығармалары

Фредерик Черч өзінің ең танымал туындыларын Оланада, Cosy Cottage-тың үстіндегі төбеде орналасқан студиясында жасады. Өмірі бойы, әсіресе 1850 жылдары, Черч Солтүстік және Оңтүстік Американы аралап, майлы және қарындашпен эскиздер салды, олар болашақ туындылары үшін жазбалар қызметін атқарды. Черчтің маңызды туындылары пейзаждың көшірмелері сияқты көрінсе де, олар Черчтің өзі айтқандай, «композициялар» – оның эскиздерінен және жеке көркемдік ниеттерінен құралған. Черч ландшафты мұқият жобалауға отыздан астам жыл жұмсады, соның ішінде 1873 жылы Гудзонды шағылыстыру және көрініске тепе-теңдік қосу үшін жасанды көл қазу да бар еді, осы аралықта Оланадан ашылатын көріністің ондаған майлы эскизін жасады. Черч Лонг Хиллдегі жерді әсем көріністері үшін сатып алды: «Шексіз күмәнданушы әкесіне (сатып алуды қаржылаған), Черч бұл учаскенің 'көріністерге керемет ашылулар жасау үшін' маңызды екенін дәлелдеді». Фредерик Черчтің өмірінен кейін Олана серіктестігі Олана көрінісіне зиян келтіретін екі өнеркәсіптік жобаны тоқтатуда маңызды рөл атқарды. 1977 жылы Ядролық реттеу комиссиясы және Нью-Йорк штатының Энергетика басқармасы Кэтскиллден оңтүстікке қарай және Олана көрініс аймағындағы Сементте ядролық электр стансасын салу туралы тыңдаулар өткізді. Ұсынылған салқындату мұнарасының ең биік нүктесінде диаметрі 250 футқа жететін, ауыр бұлтты шығарып, Кэтскилл тауларының көрінісін Олана сияқты бірнеше жерден жасыратын еді. Фредерик Черчтің Олананың оңтүстік көрінісін бейнелеген суреті Олана көрінісінің мәдени және тарихи маңыздылығын растау үшін тыңдауларда дәлел ретінде пайдаланылды. 1979 жылы Нью-Йорк штатының Энергетика басқармасы Cementon атом электр стансасын салу жоспарларын тоқтатып жатқанын жариялады. 1998 жылдың 14 қыркүйегінде Сент-Лоуренс цемент компаниясы Гудзон өзенінің жағасындағы Гудсон және Гринпорт қалаларында 2,2 миллион тонналық көмірмен жұмыс істейтін цемент зауытын салу жоспарларын жариялады. 2001 жылы Riverkeeper және Олананы қоса алғанда, кең экологиялық коалиция ұсынылған жобаға қатысты Нью-Йорк штатының Қоршаған ортаны қорғау департаментінің рұқсат алу отырысында консультациялық тарап мәртебесіне өтініш білдірді. 2005 жылдың 24 сәуірінде Хадсон аңғарының тұрғындары мен экологиялық қорғаушылардың қарсылығынан кейін Сент-Лоуренс цемент Гринпорт жобасынан бас тартты. 1992 жылдан бері Scenic Hudson және оның қорғау серіктестері Олана көрінісіндегі 2400 акрдан астам жерді қорғауға үлес қосты. 2015 жылы қорғау келісімі арқылы жақын маңдағы Letterbox Farm Collective шаруашылығынан ашылатын көрініс сақталды.

Қайта қалпына келтіру және басқару

Олананы Нью-Йорк штатының Парктер, демалыс және тарихи ескерткіштерді сақтау басқармасы басқарады, Олана серіктестігінің қолдауымен. Бұрынғы ат қорасында келушілер орталығы орналасқан, ал жоғарғы қабаттағы жатын бөлмесі Эвелин мен Морис Шарп галереясына айналдырылды, онда негізінен мұрағаттық жинақтардан алынған көркем туындылардың ауыспалы көрмелері көрсетіледі. 2006 жылы кең ауқымды жөндеу жұмыстары үшін орын жабылды. Қабырғадағы трафареттер бекітілді және Сот залына жаңа кілем төселді. Кураторлар мен консерваторлар жиһазды, обивканы және маталарды қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. Өрт қауіпсіздігі және климаттық бақылау жүйелері жақсартылды. 2007 жылдың мамыр айында қайта ашылу кезінде Нью-Йорк штатының комиссары Кэрол Эш: «Жаңа, соңғы үлгідегі жабдықтарды орнату Нью-Йорк штатының осы керемет тарихи ескерткішті қорғауға деген міндеттемесін көрсетеді, және біз бірегей коллекцияларды және біздің ең маңызды мәдени ресурстарымыздың бірінің ерекше ландшафтарын қайта көрсетуге асығамыз» деді. Шаруашылық кешеніндегі бұрынғы вагон қоймасында қазір білім беру бағдарламалары жүргізіледі. Болашақ жоспарларға вагон қоймасын қайта құру және негізгі қораны тұрақтандыру кіреді, бұл олардың жыл бойы білім беру орталықтары ретінде атқаратын рөлін одан да жақсартады. Олана өзінің көріністерін сақтауды қолдап, иеліктеріне көрнекті сервитуттарды беруге және ұсынылған цемент зауыты және электр стансасы сияқты өнеркәсіптік жобаларды дамытуға қарсы тұрады. Хантингтон осы орынды аукционнан сақтап қана қоймай, Хадсон мектебіне қатысты Черчтің беделін жасырындықтан танымалдыққа жеткізгені үшін мақталады. Хантингтон Черч Оланада көрсеткен эскиздер мен суреттер, оларды ол өзінде сақтап немесе қайта сатып алған, суретшінің жеке құндылықтарын түсінудің кілті болды деп болжады. Осы мақала 1890 жылдары Бостон Herald газетінде жарияланған және ондаған жылдар бойы оған сенеді. 1966 жылы Хантингтон бұл оқиғаны қайта жаңғыртты, араб тіліндегі «Алана» сөзі «біздің биік орнымыз» деген мағынаны білдіретінін және оның латын тіліне «Олана» деп аударылғанын жазды. Өнер тарихшысы және Черч зерттеушісі Джеральд Л. Карр Черчтердің ешқашан осы мағынаны қарастырғанына ешқандай дәлел таппады; керісінше, Карр осы жауапты Олана кітапханасындағы Страбоның «Географиясы» көшірмесінде табуға болатынына сенді, бұл кітапты Изабель Черч әйеліне 1879 жылғы Рождествода сыйлаған көп томдық анықтамалық еңбек болды. Аракса өзеніне жақын төбеде орналасқан. Аумақтың кез келген жерінде, тіпті үйдің ішінде де суретке түсіруге рұқсат етіледі. 2019 жылы ашылған Рип Ван Уинкл көпірі арқылы жүргіншілерге арналған Hudson River Skywalk жолы осы орынды Кэтскилдегі Томас Коул ұлттық тарихи орнымен байланыстырады.

Танымал мәдениетте

Олана Боб Виланың A&E Network арнасындағы төрт бөлімдік «Американың тарихи үйлеріне нұсқаулық» атты туындысында көрсетілді. Бірінші эпизодта, АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы тарихи үйлер тақырыбында Вила және оның командасы тарихи құрылыстар орналасқан бес жерге, оның ішінде Оланаға сапар шекті. Марк Кохнның 1998 жылғы «Burning the Daze» альбомында Шерч пен оның иелігінің салынуы туралы «Олана» деген ән бар.