Кіріспе

Климаттың өзгеруімен байланысты зияндырақ сипаттама, пайдалы тұжырым. Эволюцияда, бейімделудің бұзылуы (/m/æ/l/æ/d/æ/p/'t/eɪ/ʃ/ə/n/) – бұл пайдалы емес, керісінше зиянды (немесе пайда болған) қасиет, ал бейімделу – зиянды емес, пайдалы қасиет. Бактериялардан бастап адамға дейін барлық организмдер бейімделгіш және бейімделмейтін қасиеттерді көрсетеді. Жануарларда (адамдарды қоса алғанда) бейімделгіш мінез-құлық, бейімделмейтін мінез-құлықтан өзгеше. Бейімделу сияқты, бейімделудің бұзылуы да геологиялық уақыт ішінде немесе бір жеке тұлғаның немесе топтың өмірінде пайда болуы мүмкін. Бұл сонымен қатар, бастапқыда орынды болған бейімделу, уақыт өте келе аз-аздан қолайсыз болып, өзінің дербес проблемасына немесе кедергісіне айналуы мүмкін. Себебі, бейімделу дұрыс таңдалмауы немесе уақыт өте келе оң бейімделуден гөрі бұзылуға ұшырауы мүмкін. Бейімделудің бұзылуы тұжырымы, алғаш рет 19 ғасырдың соңында талқыланғанда, эволюциялық теорияның бұрыс көзқарасына негізделгенін атап өткен жөн. Бұрын организмнің бейімделулерінің нашарлауға бейімділігі, егер "тазаланбаса", тез арада мүгедектікке алып келеді деп есептелді (эвгениканы да қараңыз). Шындығында, кез келген бейімделудің артықшылықтары өмір сүру үшін дерлік шешімді болып табылмайды, бірақ олар басқа синергиялық және антагонистік бейімделулермен теңдестіріледі, сондықтан олар басқаларына әсер етпей өзгермейді. Басқаша айтқанда, "бейімделудің бұзылуларын" бастан кешірмей, тиімді бейімделуге қол жеткізу мүмкін емес. Мысалы, жануардың ауада да, суда да жақсы дем алу қабілетін дамытуы өте қиын. Біріне жақсы бейімделу, екіншісін жасау мүмкіндігін азайтады.

Мысалдар

Нейропластичность – бұл "мидың өмір бойы жаңа нейрондық байланыстарды қалыптастыру арқылы өзін қайта ұйымдастыру қабілеті". Нейропластичность адамдарға жаңа күйзелістерге бейімделуге көмектесетін бейімделу ретінде қарастырылады, әсіресе музыкаға бейімді адамдарда моторлық функциялар арқылы, сондай-ақ басқа да қол-көз үйлестіру іс-әрекеттері арқылы. Ми эволюциясы кезіндегі нейропластичностьтың бұрыс бейімделуінің мысалы – мүшесінен айырылған адамдардағы фантомдық ауырсыну. Ми стимулдарға жауап беруде және өзін жаңаша ұйымдастыруда, содан кейін болашақта одан да жақсырақ және жылдамрақ жауап беруде өте жақсы, бірақ кейде мүше жоғалтумен күресе алмайды, тіпті неврологиялық байланыстар жоғалғанның өзінде. "Бейімделу және бұрыс бейімделу" журналындағы зерттеулерге сәйкес, кейбір жағдайларда адам миының ортаға бейімделуіне көмектескен өзгерістер де бұрыс бейімделуге ұшырауы мүмкін. Осы жағдайда, мүше жоғалғанда ми ауырсынуды сезінеді, бірақ қазір жоқ мүшеден бұл сезімді жеткізуге ешқандай нерв немесе сигнал жоқ.