Елтаңбалар тізімі: ең көне елтаңба жинақтары, қағазға салынған түрлері, тарихы және Францияның 1696 жылғы «Armorial général» сияқты үлкен жинақтар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гербтер тізімі
Record of coats of arms
Гербтер тізімі (немесе гербарий) – әдетте қалқандардың суреттерінен тұратын гербтер жинағы, әрбір қалқанның жанында осы гербті тасушы адамның аты көрсетіледі. Ең көне сақталған гербарийлер 13 ғасырдың ортасына жатады, ал гербтік қолжазбалар ерте замана кезеңі бойы жасалып келді. 1605 жылғы Siebmachers Wappenbuch – басылған гербарийдің алғашқы мысалы. Ортағасырлық гербарийлерде әдетте бірнеше жүз герб болады, ал ортағасырдың соңында кейде 2000-ға дейін жетеді. Ерте замана кезеңінде үлкен гербарийлер энциклопедиялық жобаларға айналды, мысалы, Франция королі XIV Людовик тапсырысымен жасалған Armorial général de France (1696) 125 000-нан астам гербті тізімдейді. Қазіргі заманда бұл дәстүр көп томдық геральдикалық сөздіктерді құруға ұласты, мысалы, төрт томдық «Британдық қару-жарақ сөздігі» (1926–2009) немесе Дж. Сибмахердің жеті томдық «großes Wappenbuch» (1854–1967). Гербарийлер «жайылымдық», яғни белгілі бір оқиғаға, мысалы, турнирге қатысты; «институционалдық», белгілі бір ұйымға, мысалы, рыцарлық орденге байланысты; «аймақтық», белгілі бір аймақтың дворяндарының гербтерін жинауға; «суреттік», белгілі бір әңгіме немесе жылнама аясында немесе «жалпы», энциклопедиялық жинақ құру мақсатымен жасалуы мүмкін. Егер гербтер бірдей негізгі элементтерге (геометриялық фигуралар мен белгілерге) ие болса және оларды анықтауға көмектесетін құрал ретінде топтастырылса, онда мұндай гербтер тізімі жүйелі гербтер тізімі (немесе жай ғана гербтер тізімі) деп аталады.
A roll of arms (or armorial) is a collection of coats of arms, usually consisting of rows of painted pictures of shields, each shield accompanied by the name of the person bearing the arms. The oldest extant armorials date to the mid 13th century, and armorial manuscripts continued to be produced throughout the early modern period. Siebmachers Wappenbuch of 1605 was an early instance of a printed armorial. Medieval armorials usually include a few hundred coats of arms, in the late medieval period sometimes up to some 2,000. In the early modern period, the larger armorials develop into encyclopedic projects, with the Armorial général de France (1696), commissioned by Louis XIV of France, listing more than 125,000 coats of arms. In the modern period, the tradition develops into projects of heraldic dictionaries edited in multiple volumes, such as the Dictionary of British Arms in four volumes (1926–2009), or J. Siebmacher's großes Wappenbuch in seven volumes (1854–1967). Armorials can be "occasional", relating to a specific event such as a tournament; "institutional", associated with foundations, such as that of an order of chivalry, "regional", collecting the arms of the nobility of a given region, "illustrative", in the context of a specific narrative or chronicle, or "general", with the aim of an encyclopedic collection. A roll of arms arranged systematically by design, with coats featuring the same principal elements (geometrical ordinaries and charges) grouped together as a tool to aid identification, is known as an ordinary of arms (or simply as an ordinary).
Шотландия тілі
Баллиол роллы – 13 ғасырдың соңында жасалған шотландтық елтаңбалар тізімі және Шотландиядағы ең алғашқы елтаңбалар тізімі. Сэр Дэвид Линдсейдің Арммориалы – 16 ғасырға жататын шотландтық Арммориал.
Balliol Roll is a Scottish roll of arms from the end of the 13th century and was the earliest roll of arms in Scotland. Sir David Lindsay's Armorial is a 16th century scottish Armorial.
Ағылшынша
Гловердің орамы – 1240 немесе 1250 жылдарға жатқан, 55 қару-жарақтан тұратын ағылшын орамы. Мэттью Париждің қалқандары, нағыз орам емес, алайда шежірешінің жарықтандырылған қолжазбалары – Chronica Majora және Historia Anglorum-мен бірге келген шеттік суреттер жиынтығы. Бұл орам Генрих III патшаның билік құрған 1244-59 жылдары жасалған, және латынша түсіндірмелермен жазылған қалқандардың суреттерін қамтиды. Уолфордтың орамы – 1275 жылға жатқан ағылшын орамы. Кэмден орамы – 1280 жылға жатқан ағылшын орамы, 270 боялған қару-жарақтан, олардың 185-і бейнелемелермен (блезондармен) берілген. Дерринг орамы – 13 ғасырдың соңында жасалған, 324 қару-жарақтан тұрады, олар парқмаға боялған. Оның ені 2 метрге жетеді. Қазіргі уақытта Британ кітапханасында сақтаулы. "Геральдардың орамы" – 1280 жылға жатқан ағылшын орамы, құрамында 697 боялған қару-жарақ бар. Сент-Джордж орамы – 1285 жылға жатқан ағылшын орамы, 677 боялған қару-жарақтан тұрады. Чарльз орамы – 1285 жылға жатқан ағылшын орамы, 486 боялған қару-жарақтан тұрады. Алайда Планше 13 ғасырдың ортасындағы орамның көшірмесін "Чарльз орамы" деп атайды [Британ кітапханасы, Харли MS 6589], онда 700-ге жуық қару-жарақ қалам мен бояумен (яғни түсті) салынған, оларды 1607 жылы Николас Чарльз (1613 жылы қайтыс болған), Ланкастер Геральды салған. Чарльз түпнұсқаны Норрой қару королі оған бергенін айтқан. 1295 жылға жатқан ағылшын орамында 565 боялған қару-жарақ бар. Коллинз орамы – 1296 жылға жатқан орам, 598 боялған қару-жарақтан тұрады. Қазіргі уақытта ол Лондон қару колледжінде сақтаулы. Фолкерк орамы – 1298 жылға жатқан, Фолкерк шайқасында король Эдуард I-мен бірге болған рыцарьларды тізімдеген 115 қару-жарақтан тұратын ағылшынның кездейсоқ орамы. Оның бірнеше көшірмелері бар. Британ кітапханасының көшірмесі 1576 жылы Париждегі қазына палатасында болған. Галлоуэй орамы – 1300 жылға жатқан ағылшын орамы, 259 қару-жарақтан және бейнелемелерден тұрады. Кэрлаверк орамы немесе Кэрлаверк поэмасы – 1300 жылға жатқан орам, 110 поэтикалық бейнелемесіз қару-жарақтан тұрады. Гловердің қазір жоғалған басқа түпнұсқасынан жасалған тағы екі көшірмесі бар, біреуі Лондондағы қару колледжінде, екіншісі Дублиндегі Ольстер қару королі кеңсесінде сақтаулы. Түпнұсқасы 1300 жылы Эдуард I Шотландиядағы Кэрлаверк қамалын қоршаған кезде ағылшын геральдары жасаған. Стирлинг орамы – 1304 жылға жатқан ағылшын орамы, 102 қару-жарақтан тұрады. Степни орамы – 1308 жылы Степни турнирінде қатысқан рыцарьларды тізімдейтін ағылшынның кездейсоқ орамы. Ұлы, Парламенттік немесе Баннерет орамы, шамамен 1312 жылға жатқан ағылшын орамы, 19 пергамент парақтан (өлшемі 6" х 8.25") тұрады, онда сол кездегі 1110 дворянның, епископтардың, рыцарьлардың және қайтыс болған иелердің есімдері мен қару-жарақтары көрсетілген. Қазір ол Британ кітапханасының қолжазбалар жинағына кіреді – Cotton MS Caligula A, XVIII. Данстебл орамы – 1334 жылы Данстебл турнирінде қатысқан рыцарьларды тізімдейтін ағылшынның кездейсоқ орамы. Кале орамы – 1346-1347 жылдарға жатқан ағылшын орамы, құрамында 1346-7 жылдары үй шаруашылығының қазынашысы Уолтер Ветевангтің шоттарынан алынған 116 қалқан, қоңыр бояумен салынған, түстерді көрсету үшін түстіленген. Бұл орам, шамасы, 16 ғасырдың соңында жасалған. Вагнер (1950) оны жалған деп санаған, бірақ Эйтон (1994) оны "он төртінші ғасырдағы әскери зерттеулердің құжаттамалық тіректерінің бірі" деп атаған. Пауэлл орамы – 1345-1351 жылдарға жатқан ағылшын орамы. Солсбери орамы – екі ұқсас нұсқадағы ағылшын орамы: 1463 жылға жатқан "Түпнұсқа орам", Монтегю отбасының ұрпағы Букклех герцогының жинағында сақтаулы; және 1483-5 жылдары жасалған "А көшірмесі", Британ кітапханасының жинағында, Add MS 45133 каталогы бойынша тіркелген. Онда Монтегю отбасының, Солсбери графтарының қару-жарақтары бар. "А көшірмесі" бұрын 1505-34 жылдары Гартер қару королі Сэр Томас Вриотслидің жинағында болған, кейіннен Мелсонбидің пасторы Уильям Смитқа (1735 жылы қайтыс болған) тиесілі болған. Оның бір бөлігі қазір Лондондағы Британ кітапханасында сақтаулы.
Glover's Roll is an English roll of arms from the 1240s or 1250s, containing 55 coats of arms. The Matthew Paris Shields, not truly a roll but a set of marginal illustrations accompanying the chronicler's illuminated manuscript works, Chronica Majora and Historia Anglorum. These date from c. 1244–59, during the reign of Henry III, and contain drawings of shields with Latin annotations. Walford's Roll is an English roll dating from c. 1275, containing 185 coats with blazons. The Camden Roll is an English roll dating from c. 1280, containing 270 painted coats, 185 with blazons. The Dering Roll, dating from the late 13th century, contains 324 coats of arms, painted on parchment. It is wide by 8 feet (2 m) long. It currently resides in the British Library. The Heralds' Roll is an English roll dating from c. 1280, containing 697 painted coats. St George's Roll is an English roll dating from c. 1285, containing 677 painted coats. Charles' Roll is an English roll dating from c. 1285, containing 486 painted coats. Planché however names as "Charles's Roll" a copy of a mid 13th century roll [British Library, Harley MS 6589] containing nearly 700 coats drawn in pen and ink (i. e. tricked) by Nicholas Charles (d.1613), Lancaster Herald, in 1607. Charles stated that the original had been lent to him by the Norroy King of Arms. is an English roll dating from 1295, containing 565 painted coats. Collins' Roll is a roll dating from 1296, containing 598 painted coats. It currently resides at the College of Arms in London. The Falkirk Roll is an English occasional roll dating from c. 1298, containing 115 coats with blazons, listing the knights with King Edward I at Battle of Falkirk in 1298. Various copies exist. The British Library copy was formerly in the Treasury Chamber in Paris in 1576. The Galloway Roll is an English roll dating from 1300, containing 259 coats with blazons. Roll of Caerlaverock or Poem of Caerlaverock is a roll dating from 1300, containing 110 poetical blazons without images. Two other copies exist, made by Glover from a now lost different original source, one at the College of Arms in London, the other at the Office of the Ulster King of Arms in Dublin. The original was made in 1300 by English heralds during Edward I's siege of Caerlaverock Castle, Scotland. Stirling Roll is an English roll from 1304, containing 102 coats. Stepney Roll is an English occasional roll listing the knights present at Stepney Tournament in 1308. The Great, Parliamentary, or Banneret's Roll, c. 1312, is an English roll consisting of 19 vellum leaves (measuring 6" x 8.25"), which include the names and blazons of 1,110 nobles, bishops, knights and deceased lords of the day. It is now part of the British Library manuscript collection Cotton MS Caligula A, XVIII. Dunstable Roll is an English occasional roll listing knights present at Dunstable Tournament in 1334. Calais Roll is an English roll dating from 1346 to 1347, containing 116 shields in brown ink, tricked to denote tinctures. This roll was probably made in the late 16th century from transcripts of accounts kept by Walter Wetewang, Treasurer of the Household 1346–7, showing wages paid to participants at the Siege of Calais. Extant in the form of about twenty 16th century manuscripts, this roll was classed as spurious by Wagner (1950), but as "one of the documentary pillars of fourteenth century military studies" by Ayton (1994). Powell's Roll is an English roll dating from c. 1345–1351. Salisbury Roll is an English roll in two similar versions: the "Original Roll" dating from c. 1463, in the collection of the Duke of Buccleuch, a descendant of the Montagu family; and the later "Copy A", made c. 1483–5, in the collection of the British Library, catalogued as Add MS 45133. It contains coats of arms of the Montagu family, Earls of Salisbury. "Copy A" was formerly in the collection of Sir Thomas Wriothesley, Garter King of Arms 1505–34 and later was owned by William Smith, Rector of Melsonby (d.1735). Parts are now in the British Library in London.
Испан тілі
1385 жылы жазылған "Барлық патшалықтарды білу кітабы" (Libro del Conosçimiento de todos los rregnos) жай ғана елтаңбалар жинағы емес, ойдан шығарылған саяхат кітабы болып табылады. Онда белгілі әлемнің географиясы, барлық елдер, патшалар, феодалдар және олардың елтаңбалары сипатталады. Кітаптың басты мақсаты – елтаңбаларды көрсету, бірақ ол Марко Поло мен Джон Мандевилл танымал қылған саяхат жанрында жазылған. "Армориал де ла Кофрадия ди Сантьяго" (Сантьяго орденының рыцарьдары кітабы) 1338 жылғы орденнің құрылуынан бастап 17 ғасырға дейін үздіксіз жаңартылып келді.
The Book of Knowledge of All Kingdoms (Libro del Conosçimiento de todos los rregnos) of c. 1385 goes beyond the scope of a mere armorial, being a fictional travelogue, giving an account of the geography of the known world, identifying all lands, kings, lords and their armorial devices. The book's main purpose is still that of an armorial, but fashioned in the genre of the travelogue popularized by Marco Polo and John Mandeville. Armorial de la Cofradia di Santiago (Book of the Knights of the Brotherhood of Santiago), continuously updated from the order's foundation in 1338 into the 17th century.