Кіріспе

Скрантон епархиясы (Dioecesis Scrantonensis) – АҚШ-тың Пенсильвания штатының солтүстік-шығысындағы Католик шіркеуінің Латын шіркеуіне қарасты діни басқармасы, яки епархиясы. 1868 жылдың 3 наурызында құрылған және Филадельфия архиепископиясының қарауындағы епархия. Скрантон епархиясының бас шіркеуі – Скрантон қаласындағы Санкт-Петер соборы.

Аумағы

Скрантон епархиясына Скрантон, Уилкс-Барр, Уильямспорт, Хейзлтон, Нантикок, Карбондейл және Питтстон қалалары кіреді. Епархия Лакаванна, Лузерн, Брэдфорд, Сускехана, Уэйн, Тиога, Салливан, Вайоминг, Лайкоминг, Пайк және Монро округтерін қамтиды. Епархияның ауданы 8487 шаршы миль (21,981 км²).

1700 жылдан 1800 жылға дейін

Америкадағы басқа британдық колониялардан өзгеше, Пенсильвания провинциясы католиктерді колонияға кіруден тыймады және дін қызметкерлерін түрмеге қамаумен қорқытпады. Дегенмен, колонияда мемлекеттік қызметке үміткер католиктерден мессаны бейімділік деп жариялап, Евхаристиядағы Мәсіхтің болуын жоққа шығаратындарына ант беру талап етілді. 1784 жылы, Америка революциясы аяқталғаннан кейін бір жыл өткен соң, Папа Пий VI Америка Құрама Штаттарының апостольдық префектурасын құрды, оған жаңа АҚШ-тың барлық аймағы кірді. 1787 жылы Джеймс Пелленц Балтимордан Сускехана өзенімен солтүстік-шығыс Пенсильванияға сапар шегіп, аймақ бойынша шашырап кеткен католиктерге рухани қызмет көрсетті. 1789 жылы Пий VI префектураны Балтимор епархиясына айналдырды, ол бүкіл АҚШ-ты қамтыды. 1791 жылы АҚШ-тың Құқықтар туралы биллі қабылданғаннан кейін католиктер толық түрде дін тану еркіндігіне қол жеткізді. 1793 жылы Сускехана өзенінің жағасында, Стоундинг Стоунға жақын жерде француз католиктердің French Azilum елді мекені құрылды. Ол француз революциясы мен Сен-Домингдегі құлдар көтерілісінен қашқан француз аристократтарына пана болды. 1790-шы жылдардың соңында тұрғындардың көп бөлігі Францияға қайтып оралды немесе АҚШ-тың басқа аймақтарына қоныс аударды.

1800 жылдан 1860 жылға дейін

1808 жылы Папа Пий VII бүкіл Пенсильванияны қамтитын Филадельфия епархиясын құрды. Солтүстік-шығыс Пенсильвания келесі 60 жыл бойы осы жаңа епархияның құрамында болды. Пенсильванияның солтүстік-шығысына алғашқы католиктер негізінен ирланд және неміс тегінен шыққан. Аймақтағы ең алғашқы тұрақты католиктердің қоныстары 1819 жылы Френдсвиллде және 1813 жылы Сильвер-Лейкте құрылды. Бұл елді мекендердің католик тұрғындары, сондай-ақ аймақтағы басқа да адамдар Филадельфия епархиясынан келген дін қызметкерлерін кездейсоқ көріп тұратын. 1825 жылы епископ Фрэнсис Кенрик Джон О'Флиннді аймаққа алғашқы пастор ретінде жіберді. Ол солтүстік-шығыс Пенсильваниядағы он үш округ пен Нью-Йорктің оңтүстік аймағындағы бес округтегі католиктерге жауапты болды. Солтүстік-шығыс Пенсильваниядағы алғашқы шіркеу 1825 жылы Сильвер-Лейк маңында салынды. О'Флинн 1829 жылы Данвиллде қайтыс болды, оның орнын Уильям Клэнси басты. Клэнси 1834 жылы аймақтан кетіп, 1836 жылы епархия оның орнына Генри Фитцсимонсты жіберді. Фитцсимонс 1832 жылы шіркеу салынған Карбондейлде тұрақтап қалды. 1838 жылы епархия Джон Винсент О'Райллиді аймаққа көмектесу үшін жіберді. Ол Сильвер-Лейкте тұрды. 1842 жылы аяқталған Сент-Мария шіркеуі Уилкс-Барредегі алғашқы католик шіркеуі болды. Скрантондағы алғашқы шіркеу 1852 жылы қазіргі Нәресте шіркеуі орналасқан жерде салынды. Уильямспортта 1855 жылы неміс тобы алғашқы католик шіркеуін, Сент-Бонифацийді, тұрғызды.

1860 жылдан 1900 жылға дейін

Скрантон епархиясы 1868 жылдың 3 наурызында Рим папасы Пий IX-ы Филадельфия архиепархиясынан аумағын алып, құрылған. Рим папасы Филадельфиялық Монсеньор Уильям О’Хараны жаңа епархияның алғашқы епископы етіп тағайындады. О’Хара епископ болған кезде епархияда 25 000 католик, 47 шіркеу, 25 діни қызметкер және екі шіркеу мектебінде 4 оқушы болған. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында көмір өндіру саласындағы жұмыстарға тартылған славян және итальян иммигранттары епархиядағы католик халқының жартысын құрады. 1971 жылы О’Хара Майкл П. Стэкті қаржылық тәртіпсіздіктерге байланысты Уильямспорттағы Annunciation Parish шіркеуінің пасторы лауазымынан шеттетуге мәжбүр болды. Стэк О’Хараға қарсы сотқа жүгінді, бұл 1881 жылға дейін жалғасқан сот процесіне бастады, сонда Пенсильвания Жоғарғы соты О’Хараның пайдасына шешім шығарды. 1896 жылы Рим папасы Лео XIII Михаэль Хобанды О’Хараға көмектесу үшін епархияның көмекші епископы етіп тағайындады. Кейін 1896 жылы Оңтүстік Скрантонның көмір өндіру аймағындағы Sacred Hearts шіркеуінде алауыздық туды. Шіркеудегі ағылшын тілінде сөйлейтін шахтерлер, кен орындарына поляк иммигранттарының көптеп келуіне күдікпен қарады, олардың жалақыны төмендетуінен қорқып. Польшалық шіркеушілер неміс пасторының шіркеуді басқаруын ұнатпады. 1896 жылдың қазан айында 250 отбасы шіркеуден шығып, жаңа шіркеу салып, епархиядан Санкт-Станиславты жаңа шіркеу ретінде мойындауды сұрады. Хобан оған рұқсат бермеді. 1887 жылдың наурыз айында поляк діни қызметкері Франсис Ходур Санкт-Станиславтың пасторы болды, ал Хобан оны келесі аптада қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. 1898 жылдың қыркүйегінде Ходур Хобанға келісім туралы ұсыныс жасады, бірақ ол қабылдамады. Содан кейін Ходур Римге жол тартты және өз ісін қайта қарауды сұрады, бірақ оның өтініші қабылданбады. 1898 жылдың қазан айында Хобан Ходурды қауымнан шығарды. Ол және оның жамағаты ақырында Польша Ұлттық Католик Шіркеуін құрып, Рим-католик шіркеуімен толық байланысты үзіп тастады. О’Хара 1899 жылы 31 жылдық епископтық қызметтен кейін қайтыс болғанда, епархияда 125 000 католик, 78 шіркеу, 130 діни қызметкер және 40 шіркеу мектебінде 12 000 оқушы болды. Өзінің қызметі барысында ол Ұлы депрессияның экономикалық салдарына қарамастан, епархияда жеті приход және он төрт мектеп құрды. Пий XI 1936 жылы Рали епархиясынан епископ Уильям Хафиді көмекші епископ етіп тағайындады. 1938 жылы О’Райли қайтыс болғаннан кейін Хафи Скрантон епископы болды. Хафи жаңа шіркеулер құрды, ғимараттардың санын арттырды және діни қызметкерлер мен діни ұйымдардың санын көбейтті. Ол 1954 жылы 18 жылдық қызметтен кейін қайтыс болды. Питтсбург епархиясының Монсеньоры Джером Ханнан 1954 жылы Папа Пий XII тағайындаған Скрантонның келесі епископы болды. Ол қызмет еткен кезеңде Ханнан канцлерлік ғимаратының және 1962 жылы Дальтондағы X Пий семинариясының құрылысын қадағалады. Ханнан 1965 жылы қайтыс болды. Оның орнына 1966 жылы Папа Пауыл VI тағайындаған Альтуна Джонстаун епархиясынан епископ Дж. Кэрролл МакКормик келді. МакКормик 1983 жылы зейнетке шықты. Папа Иоанн Павел II кейін Скрантонның келесі епископы ретінде АҚШ-тың әскери викариатынан көмекші епископ Джон О’Коннорды тағайындады. Алайда О’Коннор 1984 жылы Нью-Йорк архиепархиясының архиепископы болып тағайындалғанға дейін бір жылдан аз уақыт қызмет етті.

1984 жылдан 2000 жылға дейін

1984 жылы Иоанн Павел II Скрантонның көмекші епискобы Джеймс Тимлинді епархияның сегізінші епискобы етіп тағайындады. Тимлин Скрантон тумасы болған және Скрантон епархиясына епископ болған алғашқы адам еді. Қызмет еткен кезеңінде Тимлин Екінші епархиялық синодты өткізді, Епископтың жылдық қайырымдылық қорына бастама көтерді және дін қызметкерлерінің жетіспеуі салдарынан шіркеулерді кең ауқымда қайта құруға жетекшілік етті. Ол католик мектептері үшін жаңа саясат енгізді, ол аймақтық біріктірулерді, қазіргі заманғы ғимараттар салуды, қаржы жинаудың жаңа тәсілдерін және ата-аналар, пасторлар мен епархия арасында операциялық шығындарды әділ бөлісуді қамтыды. 2003 жылы Тимлин Скрантон университетінің бітіру салтанатына қатысудан бас тартты, себебі құрметті диплом алған Крис Мэтьюс абортты қолдаған.

2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2002 жылы Тимлин зейнеткерлікке шыққаннан кейін Иоанн Павел II 2003 жылы Филадельфияның көмекші епископы Джозеф Мартиноны Скрантон епархиясының келесі епископы етіп тағайындады. 2004 жылы епархия Сент-Пий X семинариясын жапты. 2008 жылы Мартино Скрантон епархиясында 30 жыл бойы қызмет еткен Католик мұғалімдер қауымдастығының аккредитациясын жойды. Ол оның орнына епархиялық мұғалімдер бірлестігін құрды. Мұғалімдер кәсіби одағының жетекшісі бұл жаңа ұйымды "компаниялық одақ" деп сипаттады. Епархиядағы төрт католик университеті мен колледжінің президенттері Мартиномен кездесуді сұрағанда, ол олардың дін, иман және мораль туралы барлық курстарының оқу жоспарларын көрсетуді талап етті. Президенттер бұл талапты қабылдамады, профессорлардың оқу жоспарларына құқығы бар екенін мәлімдеді. 2013 жылғы мәлімет бойынша, Бамбера епархияның қазіргі епископы болып табылады.

2020 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін

Тимлин, Бамбера және Скрантон епархиясы 2020 жылдың шілдесінде үш ер адам тарапынан сотқа берілді. Олар епархияның дін қызметкерлерінен кәмелетке толмаған шағында сексуалдық зорлық көргендерін мәлімдеді. Екі талапкер 1970 жылдары Лакаванна округындағы дін қызметкері Майкл Дж. Пуликардың зорлық-зомбылық жасағанын айтты. Үшінші талапкер 1982-1983 жылдары Хазлтон қаласындағы "Біздің әйелдің рақымы" приходының көмекші пасторы Ральф Н. Ферральдоның зорлық-зомбылық жасағанын мәлімдеді. 2020 жылдың тамызында дін қызметкерлеріне қатысты сексуалдық зорлық-зомбылық туралы 30 жаңа сот процесі епархияға қарсы ашылғаны белгілі болды.