Кіріспе

Александр Сейк (сондай-ақ Алекс Сейк деп те аталады; 6 қыркүйек 1824 – 2 қазан 1905) – чех фотографы, суретші және Табор қаласының мэрі. Ол чех фотосуретінің пионері, хромофотографияның белгілі бір өкілдерінің бірі болды.

Өмірбаян

Александр Сейк Австрия империясының (қазіргі Чехия) Писек қаласына жақын Миротице қаласында дүниеге келді. Көптеген ертедегі фотографтар сияқты, ол да портрет суретшісі ретінде мансабын бастады. 1855 жылдың 1 маусымында ол Млада-Вожицеде студия ашты, осылайша алғашқы чех фотографтарының бірі болды. 1855 жылы ол Таборға көшіп келді. Оның студиясы, қазір "Палькат" қонақ үйі орналасқан жерде, тез арада танымал болды. Оның жұмысының басым бөлігі портреттерді түсіруден тұрды, көбінесе "Carte de visite" форматында. Ол сонымен қатар сол кезде сыртқы ортада фотосурет түсірумен де тәжірибе жасады, бұл өте қиын міндет болатын. 1860 жылы ол Табор қаласына қаланың суретін 26 алтын монетаға сатты, бұл мұғалімнің бір айлық жалақысына тең болатын. Сейктің Табордағы студиясына айналасындағы қалалардан, тіпті өздерінің фотостудиялары бар қалалардан да клиенттер көптеп келіп тұратын. Ең көне сақталған фотосуреттер – 1858 жылға жатқан Август Седлачектың ата-анасының қолмен боялған тұзды қағаздағы баспалары, қазір Пизектегі Праченский мұражайында сақтаулы. 1865 жылы Сейк Мразьиктің үйінде (қазіргі театрдың қарама-қарсысында) көбірек заманауи жабдықтармен жаңа фотосалон ашты. Бірақ екі айдан кейін студияда жеткілікті жарық жоқ екенін байқап, ол бастапқы студиясын толығымен жөндеуге және қайта ашуға шешім қабылдады. 1866 жылы Пруссияның Богемияға басып кіруі кезінде Сейктің студиясы халықаралық деңгейде танылды. Көптеген пруссиялық сарбаздар суретке түсіп, портреттерін үйлеріне жіберді, себебі Сейктің фотосуреттері Берлиндегілерге қарағанда сапалырақ деп есептелді. Осы портреттердің кейбіреулері Табордағы гуситтер мұражайында сақтаулы. Сейк өзінің көптеген фотосуреттік өнертабыстары туралы жиі айтқан, бірақ олардың егжей-тегжейі сақталмаған. Оның ерекше қызығушылығы хромофотографияға – үш өлшемді эффектісі бар портреттік техникаға қатысты. Бұл техниканы небары бірнеше фотограф меңгерген, және ол Орталық Еуропаның арнайылығы болып саналды. 1865 жылы "Табор" апталық газетінде Сейктің хромофотография техникасын жетілдіргені туралы мақала жарияланды. 1869 жылы Якуб Хусник жазған тағы бір мақалада Сейктің өнертабысы фарфорға фотосурет салуды жақсартқаны айтылды. Сейк қаланың қоғамдық өміріне белсенді қатысып, 1869 жылы Шабуылдаушылар компаниясына мүше болды, ал кейіннен 1883 жылы оның командирі атанды. Ол клуб мүшелерінің портреттерінен тұратын альбом жасады. Бұл альбом Сейктің еңбектерінің ең үлкен жинағы болып табылады. 1872 жылы ол Венаның фотографиялық қоғамына мүше болды. 1870 жылы Табор қалалық кеңесіне мүше болып сайланды, ал 1873 жылы полицияға жауапты болып, оның атқарушы құрамына кірді. 1878 жылы апталық "Ческий джих" газеті Александр Сейк пен Игнац Шехтлдің серіктестігін құру туралы хабарлады. Осы кезеңдегі фотосуреттердің кейбіреулері екі фотографтың да логотипін, ал қалғандары жеке логотиптерді көрсетеді. Алайда Сейк фотосуретке деген қызығушылығын жоғалтып, саясатқа көңіл бөлді, сондықтан 1886 жылы серіктестік таратылды. Сейк 1889 жылы Табор қаласының мэрі болды. Осы лауазымда болған 10 жыл ішінде Табор қаласы едәуір өсіп, дамыды. Мысалы, Мәсіхтің Тәні өзгерген шіркеуі мен Бехиня қақпасы қайта салынды, ал ату галереясы және темекі фабрикасы салынды. Бұл уақытта Табор маңызды теміржол орталығына айналды. Газетте жарияланған некролог Сейікке Табор қаласына сіңірген еңбегі үшін алғыс білдіріп, оның қажырлы еңбегі Таборды жаңа биіктерге көтергенін мәлімдеді.