Кіріспе

Фин сәулетшісі Элисса Аалто (туған аты Эльза Кайса Мәкініеми; 22 қараша 1922 – 12 сәуір 1994) – фин сәулетшісі болған.

Өмір

Эльза Мякиниеми 1949 жылы Хельсинки технологиялық университетінің архитектура факультетін бітіріп, сол жылы Альвар Аалтоның кеңсесіне жұмысқа орналасты. Олар 1952 жылы үйленді, ол 29 жаста, ал ол 54 жаста болды, және олардың балалары болған жоқ. Ол кезде кеңсе бірнеше архитектуралық конкурстарда және Финляндия мен шетелдегі маңызды мемлекеттік тапсырыстарда жұмыс істеді. 1952 жылы Альвар Аалтоға үйленгеннен кейін Эльза Мякиниеми Элисса Аалто деген атпен таныла бастады. Ол кеңседегі бірнеше маңызды құрылыс жобаларын басқарды, алғашқысы – Сайынцало қалалық әкімшілік ғимаратының құрылыс алаңы (1949–52) болды. Содан кейін, мысалы, Ювяскюля педагогика институты (қазіргі Ювяскюля университеті, 1951–71), Франциядағы жеке үй Maison Louis Carré (1956–65) және Рейкьявик қаласындағы Солтүстік үйі (1962–68) салынды. Элисса Аалтоның жеке жобалары ретінде белгілі болғандардың қатарында Эспоодағы Тапиоладағы SOS Балалар кенті (1964–65) және Сейняйокидегі Вилла Хаута-ахо (1982–83) тұрды. Артек үшін жасаған мата суреттеріндегі архитектуралық шығармашылығы H55, Pisa және Patio графикалық үлгілері арқылы көрінді. Архитекторлар жұбайы өздері үшін Пейяньен көліндегі аралда Мурацало эксперименталды үйін (1952–54) жобалады, онда жаздарын өткізетін. Ол кеңсе ұсынған барлық конкурстық жобаларға қатысты. Он жылдар бойы Элисса Аалтоның архитектура бюросында Альвар Аалтоның идеяларын жеткізудегі біліктілігі арта түсті. Ол 1976–1994 жылдары кеңсеге жетекшілік етіп, бірнеше аяқталмаған құрылыс жобаларын аяқтады, соның ішінде Лахтидегі Крест шіркеуі (1969–79) және Италиядағы Риола шіркеуі (1966–80), сондай-ақ Германиядағы Эссен опера театры, Аалто театры (1959, 1983–88). Элисса Аалтоның басшылығымен аяқталған Ювяскюля қалалық театры (1964–82), Сейняйоки қалалық театры (1981–87) және Рованиеми қалалық әкімшілік ғимараты (1963–88) Аалто жобалаған қалалық орталықтарға қосылды. Архитекторлар кеңсесі Альвар Аалтоның ғимараттарын жөндеу және қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді, ең ұзаққа созылған жұмыс – Виборг кітапханасын қалпына келтіру жобасы (1927–35) болды. Элисса Аалто 1968 жылы Аалтоның мұрасын дамытуға бағытталған Альвар Аалто қорының құрылуына да үлкен үлес қосты. Альвар Аалтоның қайтыс болғаннан кейін, ол оның архитектуралық мұрасы және ғимараттарын сақтау туралы пікірталасқа белсенді қатысты. Ол Альвар Аалто кеңсесінің суреттері, фотосуреттері және құжаттарының жиынтығын Альвар Аалто қорының меншігіне беруге көмектесті, осылайша жиынтықтың барлығын бір орында сақтады. Элисса Аалто 1994 жылы қайтыс болды және күйеуімен бірге Хельсинкидегі Хиетаниеми зиратында жерленді.