Кіріспе

Қалыптасқан жағдай-бақылау (NCC) зерттеуі – бұл жағдай-бақылау зерттеуінің бір түрі, онда жағдайлар мен бақылаулар толық саналған когортадан алынады. Әдетте, зерттелетін фактор тек жағдайлар мен таңдалған бақылаулар арасында өлшенеді. Осылайша, қалыптасқан жағдай-бақылау зерттеуі толық когорталық зерттеуге қарағанда тиімдірек. Бұл зерттеуді жоқ мәндіктерге арналған әдістерді қолдану арқылы талдауға болады, бұл когортадағы барлық әйелдер үшін оңай өлшенетін мәндік. Алайда, жағдайларға қарағанда бақылаулардың саны көп болғандықтан, әрбір бақылау талдауға салыстырмалы түрде аз ақпарат қосады. Егер гендік экспрессия мен сүт безі қатерлі ісігінің арасындағы байланысқа қызығушылық танылса, сүт безі қатерлі ісігі жоқ 89 000 әйелдің барлығын тексеру өте қымбатқа түсуі мүмкін және құнды қан үлгілерін ысырап етуге әкелуі мүмкін. Мұндай жағдайда, барлық жағдайларды тексеруге және әрбір жағдай үшін тәуекел тобынан (яғни, бұл жағдайға дейін сүт безі қатерлі ісігіне шалдықпаған қатысушылар) белгілі бір мөлшерде әйелдерді таңдап тексеруге болады. Тәуекел тобы көбінесе жас сияқты өзгермелілер бойынша жағдайға сәйкес келетін қатысушылармен шектеледі, бұл нәтижелердің сенімділігін арттырады.

ҰКК моделінің тиімділігі

Көбінесе әр жағдай үшін 1–4 бақылау тобы таңдалады. Ковариат барлық қатысушылар үшін өлшенбегендіктен, ішкі жағдай-бақылау моделі толық когорттық талдауға қарағанда арзан, ал толық когорттан қарапайым кездейсоқ үлгі алуға қарағанда тиімді. Дегенмен, әрбір жағдайға 4 бақылау және/немесе бақылаулардың қабатталған үлгісі қолданылған жағдайда, қолданылатын бағалау әдісіне байланысты тиімділіктің айтарлықтай жоғалмауы мүмкін екені көрсетілді.

Қалыптасқан жағдайды бақылау зерттеулерінің талдауы

Қалыптасқан жағдай-бақылау үлгісін талдау кезінде когортадан бақылау топтары қалай іріктелгенін ескеру қажет. Мұны жасаусыз, яғни жағдайларды және таңдалған бақылау топтарын бастапқы когорта ретінде қарап, логистикалық регрессия жасау (бұл жиі кездесетін жағдай), бұрыс бағалауларға алып келуі мүмкін, олардың нөлдік үлестірімі болжамнан өзгеше болады. Кездейсоқ іріктеуді ескеру үшін шартты логистикалық регрессияны қолдануға болады, сондай-ақ зерттеуге іріктелмегендер арасындағы жоғалған ковариаттарды түзету үшін кері ықтималдық салмағын пайдалануға болады.

Іс-қадамды зерттеу

Кейс-кохорт зерттеуі – проспективті зерттеудің ішіндегі кейстер мен бақылау топтарын іріктеу арқылы жүргізілетін зерттеу жобасы. Қызығушылық тудырған жағдайдың даму кезеңінде анықталған барлық кейстер таңдалып, кохорттың кездейсоқ үлгісімен салыстырылады. Бұл кездейсоқ таңдалған бақылау үлгісіне кейбір жағдайлар енуі мүмкін. Әсер ету факторы аурудың дамуына дейін бастапқы деректер немесе бастапқыда алынған биологиялық үлгілерде жүргізілген зерттеулер негізінде анықталады.