Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылқылардың түс үлгілерінің тобы
Group of colouration patterns of horses
Оверо – жылқылардағы қара түсті денесінің үстінде ақ түсті пинто түс үлгілерінің бірнеше генетикалық байланысы жоқ түрлерін білдіреді. Бұл термин Америкалық бояу жылқы қауымдастығы тобиано емес пинто үлгілерін жіктеу үшін қолданады. Оверо – испан сөзі, бастапқыда "жұмыртқа сияқты" деген мағынаны білдіреді. Көбінесе фрейм оверо мағынасында қолданылады, бірақ шашыранды ақ және сабино да "оверо" деп саналады. Тобиано және оверо үлгілері бар жылқы товеро деп аталады. Фрейм оверо, шашыранды ақ және сабино – генетикалық жағынан байланысы жоқ, "оверо" деген атпен топтастырылған үш бөлек пинто үлгісі. Фрейм оверо үлгісінде қабырғалар мен бетте ақ дақтар болады, оларды қара түсті "шеңбер" қоршап тұрады. Егер екі фрейм оверо генін алып жүрген жылқы шағылыстырылса, туған құлыңның өлімге әкелетін ақ синдромы болуының 25% ықтималдығы бар. Шашыранды ақ немесе шашыранды оверо – жылқының төменгі жағында ақ түс болатын, баспен төмен түсіріліп ақ бояудан өткендей көрінетін үлгілер тобы. Қазірге дейін екі гендегі 6 аллель шашыранды ақ түске себеп болатыны анықталды. Шашыранды ақ түс пен саңыраулық арасында байланыс бар. Сабино немесе сабино оверо – әдетте аяқтарында, бетінде және кейде іште ақ түсті, көбінесе ақ тіктеу немесе роанингпен бірге болатын үлгілер тобы. KIT геніндегі бірнеше аллельдер сабино немесе сабиноға ұқсас үлгілерді тудырады.
Overo refers to several genetically unrelated pinto coloration patterns of white over dark body markings in horses, and is a term used by the American Paint Horse Association to classify a set of pinto patterns that are not tobiano. Overo is a Spanish word, originally meaning "like an egg". The most common usage refers to frame overo, but splashed white and sabino are also considered "overo". A horse with both tobiano and overo patterns is called tovero. Frame overo, splashed white, and sabino are three separate pinto patterns, genetically unrelated, that are grouped together under the name "overo". The frame overo pattern tends to have white spots on the flanks and face, surrounded by a dark "frame" of color. If two horses with the frame overo gene are bred together, there is a 25% chance the foal will have lethal white syndrome. Splashed white or splash overo is a group of patterns that tend to have white on the underside, as if a horse ran through white paint with its head lowered. So far 6 alleles on two genes have been discovered to cause splashed white patterns. There is a correlation between the splashed white pattern and deafness. Sabino or sabino overo is a group of patterns which typically has white on the legs, face, and sometimes also belly, often with white ticking or roaning. Several alleles on the KIT gene are known to cause sabino or sabino like patterns.
Қалқаның үсті
Фрейм-оверь үлгісі – американдық бояулы жылқы тұқымында танылған үш түрлі оверь үлгісінің ең көп таралғаны. Бұл Хиршпрунг ауруының жылқыдағы түрі. Дегенмен, басқа зерттеушілер оверь дақ үлгілері фенотиптік және генетикалық тұрғыдан әртүрлі, яғни бірнеше себептен туындауы мүмкін екенін айтады. Фрейм-оверь гені басқа ақ түсті үлгілермен, әсіресе тобианомен жасырылуы мүмкін, ал тобиано – басымдық ген және оверь геніне эпистатикалық. Эпистатикалық дегеніміз – егер екі ген де болса, осы ген белсенді болады. Сонымен қатар, LWS аллелінің кейбір тасымалдаушылары тұмсық түсті болып көрінеді. Бір теория бойынша, мұндай жылқылар фрейм генін алып жүреді, бірақ оның көрінісі соншалықты аз болғандықтан, тұмсық түсті болып көрінеді. LWS төлдер көк көздерімен, қызғылт терісімен ақ немесе толық ақ түсті болып туады, қызыл емес. Бұл қауіпті ерекшеліктің себебі – төлдің ас қорыту жүйесінің жүйкелері жетілмейді және ішек тамақты жылжыта алмайды. Барлық өлімге әкелетін ақ төлдер туғаннан кейін 72 сағат ішінде өледі, ал гуманистік себептермен одан да ертерек өлтіріледі. Жылқы, егер ол геннің тек бір көшірмесін (яғни гетерозигота) алып жүрсе, бұл белгінің тасымалдаушысы бола алады, және тасымалдаушылар дені сау болады және өлімге әкелетін ақ синдромның ешқандай клиникалық белгісін көрсетпейді. АҚШ-тан тыс жерлерде "splash" термині кейде Сабино үлгісіне ұқсас жылқыларға қолданылады.
The frame overo pattern is the most common of the three types of overo patterns recognized in the American Paint Horse breed. the equine version of Hirschprung disease. However, other researchers emphasize that overo spotting patterns are phenotypically and genetically heterogeneous, that is, may have multiple sources. The frame overo gene can be masked by other white patterns, particularly tobiano, which is a dominant gene and epistatic to overo. Epistatic means that when both genes are present, this is the one expressed. In addition, some carriers of the LWS allele appear to be solid. One theory holds that such horses carry the frame gene, but so minimal in expression that they appear solid. LWS foals are born almost or completely white with pink skin, but have blue eyes, not red ones. The lethal trait is that the nerves of the foal's digestive system are undeveloped and the bowel cannot move food along. All lethal white foals die within 72 hours after birth, and are typically euthanized sooner for humane reasons. A horse can be a carrier of the trait when it carries only one copy of the gene, (that is, heterozygous) and carriers are healthy and show no clinical signs of lethal white syndrome. Outside of the United States, the term "splash" is sometimes applied to horses of apparent Sabino patterning.
Сабино "оверо"
Сабино американдық бояу жылқы қауымдастығы бойынша оверу түсінің бір түрі ретінде тіркелген. Қазіргі заманғы генетика тұрғысынан ескірген бұл терминология шатасуға себеп болады, себебі басқа тұқымдарда, тіпті "пинто" немесе "бояу" жылқыларын тіркемейтін көптеген тұқымдарда да сабино генетикасын тасымалдаушылар болуы мүмкін. Терминологиядағы шатасудың бір себебі – АҚШ-тағы бояу жылқы өсірушілер "оверу" терминін "тобиано емес кез келген нәрсе" деп атау үшін қолданған. Бұл терминологияның тағы бір себебі – АҚШ-тан тыс, әсіресе испан тілінде сөйлейтін елдерде "оверу" термині АҚШ-та сабино деп аталатын жылқыларға тән, ұсақ-түйекті, жырлау үлгілері бар жылқыларды білдіреді. Сонымен қатар, айқын белгіленген сабино жылқылары оверу немесе тобиано түсін имитациялай алады. Жалпы, сабино – ұқсас ақ дақты үлгілердің жиынтығын сипаттайтын жалпы атау. Оларға төрт аяғындағы жоғары ақ шұлықтар (көбінесе тік бұрыштармен аяқтарға дейін созылады), көбінесе көзге дейін созылатын ақ бас, ақ дақтардың жиектеріндегі жырлау, еріндегі дақтар, "тоқыма" және жамбасқа дейін созылатын төменгі жақтағы ақ дақтар кіреді. Минималды сабино жылқысында сабиноға тән қасиеттердің тек біреуі ғана болуы мүмкін. Ал "сабино ақ" – дерлік ақ немесе толығымен ақ жылқы, сабино генетикасы қатаң ақ түстің (lethal white) генетикасымен байланысты емес.
Sabino is listed a type of overo coloring by the American Paint Horse Association. This terminology, outdated in terms of modern genetics, creates confusion, because other breeds, including many that will not register "pinto" or "paint" horses, may have individuals with sabino genetics. One reason for the terminology confusion is that "overo" was used by Paint horse breeders in the United States to refer to "anything that is not tobiano." Another reason for this terminology is that the term "overo", when used outside of the US, particularly in Spanish speaking countries, refers to horses with the speckled roaning patterns typical of horses called sabino in the USA. In addition, strongly marked sabino horses may mimic either overo or tobiano coloring. In general, sabino is a generic description for a group of similar white spotting patterns. These include high white stockings on all four feet, often extending up the legs with jagged edges, a fairly white head, with markings often extending past the eyes, roaning at the edges of white markings, lip spots, "lacing," and white patches on the lower barrel that may extend to the flanks. A minimal sabino may only have one of the traits associated with sabino horses. On the other hand, a "sabino white" is a near white or completely white horse, and sabino genetics are not linked to lethal white.
Тобиано
Тобиано бояуы – үстіне көмескілеудің кері нұсқасы. Тобианолардың тік сызықты дақ үлгісі, ірі, дөңгелек дақтары, жонымен кесіп өтетін ақ түс, қараңғы бас, бірақ көбінесе ақ аяқтары және ақ немесе әртүрлі түсті құйрығы болады. Әдеттегі мысалдарда қарадан гөрі ақ түс басым, ал кадрлық үстіне аттарда ақтан гөрі қара түс көбірек кездеседі, бірақ екі жағдайда да көптеген ерекшеліктер бар. Бұл үлгі оверу үлгілеріне жатпайтын басқа ген арқылы қалыптасады және доминантты ген болып табылады. Барлық тобианолардың кем дегенде бір тобиано ата-анасы болуы міндетті. Тобиано аллелі болған жағдайда, ол эпистатикалық болып табылады және көбінесе басқа дақ үлгілерін жасырады.
Tobiano coloring is the inverse of overo spotting. Tobianos have a vertical spotting pattern, large, rounded spots, white that crosses the topline, dark heads, but mostly white legs and white or multi colored tail. Typical examples tend to have more white than dark, whereas typical frame overo horses tend to more dark than white, though there are many exceptions in both cases. It is created by a different gene from any of the overo patterns and is a dominant gene. All tobianos must have at least one tobiano parent. When a tobiano allele is present, it is epistatic and often masks other patterns.
Товеро және басқа да аралас үлгілер
Товеро жылқысы пинто-бұлақ үлгілерін көрсетеді, олар оверо және тобиано ерекшеліктерін білдіреді және, әдетте, екі генді де тасымалдайды. Мысалы, товеро жылқысының денесінде дөңгелек жиектері бар және жонында ақ түсті бұлақтар болуы мүмкін, бірақ бетінде дұрыс емес белгілер мен көк көздері болуы да мүмкін. Сондай-ақ жылқыларда сабино және фрейм-оверо генетикасының, немесе гендердің кез келген басқа комбинациясы болуы мүмкін, нәтижесінде нақты бір топқа жіктеу қиын болатын үлгілер пайда болады.
A tovero horse has pinto spotting patterns that show characteristics of both overo and tobiano and probably carries genes for both. For example, a tovero might have tobiano body spotting with rounded edges and white across the back, yet have irregular facial markings and blue eyes. Horses may also have a combination of sabino and frame overo genetics or any other combination of genes, resulting patterns that are difficult to smoothly classify into any one group.