Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылқының генетикалық түсі – «Паломино» термині жылқыға қатысты
Genetic color in horses
the term "Palomino" as it applies to horses
Паломино – жылқының генетикалық түсі, алтын түстес денесі және ақ түстес жалы мен құйрығынан тұрады; ақ түстің дәрежесі ақшылдан сарыға дейін өзгеріп отыруы мүмкін. Паломино түсі испандық және АҚШ жылқыларының шағылыстырылуынан пайда болған. Генетикалық тұрғыдан алғанда, паломино түсі «қызыл» (көктемгі) түсте әрекет ететін «крем» гені деп аталатын сұйыту генінің бір аллелі арқылы қалыптасады. Паломино – бұл толық үстемдік механизмімен туындайтын генетикалық құбылыс, сондықтан оны таза тұқымды деп санамайды. Дегенмен, паломино жылқыларын тіркеуге арналған көптеген түсті тұқымдар тізілімі жылқының түсінің генетикасы бүгінгідей жақсы түсінілмеген кезде құрылған, сондықтан паломиноның стандартты анықтамасы тұқым қуалаушылыққа емес, көзге көрінетін түсіне негізделген. Өзгеше түсіне байланысты, паломинолар көрмелерде ерекше көзге түседі және парадтарда аттар ретінде жиі қолданылады. Олар 1940-1950 жылдардағы кино мен теледидарда ерекше танымал болды. Паломиноның ең әйгілі жылқыларының бірі – «кинодағы ең ақылды жылқы» деп аталған Триггер, ол Голливудтың ковбой жұлдызы Рой Роджерстің серігі болған. Тағы бір танымал паломино – Мистер Эд (нағыз аты Бамбук Харвестер), ол 1960 жылдары жеке телешоуында ойнаған. Паломино сондай-ақ «Ксена: Жауынгерлік ханшайым» (1995–2001) сериалында да пайда болды. Ксенаның аты Арго Тилли есімді паломино бикеш арқылы бейнеленген. Бүгінгі күні жылқы өсіруде паломино түсін көктемгі жылқыны кремелломен шағылыстыру арқылы алуға болады. Паломино – испан тіліндегі сөз, ол жас көгершін деген мағынаны білдіреді (палома, көгершіннің кішкентай түрі), ал жылқы шаруалығында оның қолданылуы осындай құстардың түсімен байланысты.
Palomino is a genetic color in horses, consisting of a gold coat and white mane and tail; the degree of whiteness can vary from bright white to yellow. The palomino color derived from the inter breeding of Spanish horses with those from the United States. Genetically, the palomino color is created by a single allele of a dilution gene called the cream gene working on a "red" (chestnut) base coat. Palomino is created by a genetic mechanism of incomplete dominance, hence it is not considered true breeding. However, most color breed registries that record palomino horses were founded before equine coat color genetics were understood as well as they are today, therefore the standard definition of a palomino is based on the visible coat color, not heritability nor the underlying presence of the dilution gene. Due to their distinct color, palominos stand out in a show ring, and are much sought after as parade horses. They were particularly popular in movies and television during the 1940s and 1950s. One of the most famous palomino horses was Trigger, known as "the smartest horse in movies", the faithful mount of the Hollywood cowboy star Roy Rogers. Another famous palomino was Mister Ed (real name Bamboo Harvester) who starred on his own TV show in the 1960s. A palomino was also featured in the show Xena: Warrior Princess (1995–2001). Xena's horse Argo was portrayed by a palomino mare named Tilly. In today's horse breeding the palomino color can be created by crossing a chestnut with a cremello. Palomino is a Spanish word meaning juvenile pigeon (the diminutive of paloma, pigeon) and its equine usage refers to the color of such birds.
Сипаттама
Паломино жылқыларының сары немесе алтын түстес шапаны, ақ немесе ашық қаймақ түстес жалы мен құйрығы болады. Дене түсінің нұсқалары кремді түстен қара алтынға дейін өзгереді. Егер басқа, байланыссыз гендердің әсері болмаса, паломинолардың терісі қараңғы, ал көзі қоңыр болады, бірақ кейбіреулері жасы ұлғайған сайын қараңғыланатын қызғылт терімен тууы мүмкін. Паломино сияқты гетерозиготалық кремді сұйытушы (CR) шампан сұйытушы жылқымен шатастырылмауы керек. Шампан (CH) сұйытушылары сабиз түсті тері және көк көздермен туады, олар бірнеше күн ішінде күңгірт, жасыл немесе ашық қоңыр түске өтеді, ал жануар жетілген сайын терісі көздерінің, тұмсығының және жыныс мүшелерінің айналасында қараңғырақ, дақтанған түс алады. Ересек шағында қызғылт терісі мен көк көзі бар жылқы көбінесе кремелло немесе перлино болады, яғни екі кремді сұйыту генін тасыған жылқы. Саз паломино жылқыларының жалында, құйрығында және шапанында қара түсті түктер болуы мүмкін. Паломиноның жазғы шапаны әдетте қысқы шапаннан сәл қараңғырақ болады. Өте қоңыр түсті, бірақ зығыр жалы мен құйрығы бар жылқылар кейде "шоколад паломиносы" деп аталады, және кейбір паломино түс тізілімдері мұндай түсті жылқыларды қабылдайды. Дегенмен, бұл түс генетикалық тұрғыдан паломино емес. Түс пайда болуының екі негізгі жолы бар. Ең танымал жолы – зығыр жалы мен құйрығы бар кестені жылқы. Басқа генетикалық механизм күміс дақыл генінен туындайды, ол қара түсті шапанды қара қоңыр түске дейін ашықтатады және жалы мен құйрығына одан да күштірек әсер етеді, қаймақ немесе ақ түске дейін сұйытады. Бакскин жылқыларының шапаны алтын түсті, ал жалы мен құйрығы қара болады. Бакскин де бір кремді геннің әсерінен пайда болады, бірақ шоколад түсті шапанға. Дун жылқыларының шапаны қоңыр түсті, жалы мен құйрығы қараңғырақ, сонымен қатар омыртқа бойындағы арқа жолағы және алдыңғы аяқтың жоғарғы бөлігіндегі көлденең жолақтар сияқты алғашқы белгілері бар. Гомозиготалық күйдегі жеміс гені ақсыл-сары түсті шапан мен ақшыл теріні тудырады. Бір кремді генмен будандастырылғанда, нәтижесінде пайда болатын жылқы, көбінесе "псевдо қос сұйытылған" деп аталады, сырттан қарағанда кремеллоға ұқсайды.
Palomino horses have a yellow or gold coat, with a white or light cream mane and tail. The shades of the body coat color range from cream to a dark gold. Unless also affected by other, unrelated genes, palominos have dark skin and brown eyes, though some may be born with pinkish skin that darkens with age. A heterozygous cream dilute (CR) such as the palomino must not be confused with a horse carrying champagne dilution. Champagne (CH) dilutes are born with pumpkin pink skin and blue eyes, which darken within days to amber, green or light brown, and their skin acquires a darker mottled complexion around the eyes, muzzle, and genitalia as the animal matures. A horse with rosy pink skin and blue eyes in adulthood is most often a cremello or a perlino, a horse carrying two cream dilution genes. Sooty palomino horses may have darker hairs in the mane, tail and coat. The summer coat of a palomino is usually a slightly darker shade than the winter coat. Horses with a very dark brown coat but a flaxen mane and tail are sometimes called "chocolate palomino", and some palomino color registries accept horses of such color. However, this coloring is not genetically palomino. There are two primary ways the color is created. The best known is a liver chestnut with a flaxen mane and tail. The genetics that create light flaxen manes and tails on otherwise chestnut horses are not yet fully understood, but they are not the same as the cream dilution. The other genetic mechanism is derived from the silver dapple gene, which lightens a black coat to dark brown, and affects the mane and tail even more strongly, diluting to cream or near white. Buckskins have a golden body coat but a black mane and tail. Buckskin is also created by the action of a single cream gene, but on a bay coat. Dun horses have a tan body with a darker mane and tail plus primitive markings such as a dorsal stripe down the spine and horizontal striping on the upper back of the forearm. The pearl gene in a homozygous state creates a somewhat apricot colored coat with pale skin. When crossed with a single cream gene, the resulting horse, often called a "pseudo double dilute", appears visually to be a cremello.
Түсті тұқымдардың тізілімдері
Америка Құрама Штаттарында кейбір паломино жылқылары түс тұқымы ретінде жіктеледі. Дегенмен, Аппалуза немесе Фризия сияқты, өзіндік түс ерекшелігіне ие болатын жеке тұқымдардан өзгеше, паломино түс тұқымының тіркеулері, егер жануарлар дұрыс алтын түсті болса, тұқымның немесе типтің кең ауқымын қабылдайды. Паломино түсі толық емес доминантты ген болғандықтан және "шынайы" тұқымды өрбітпейтіндіктен, паломино жылқысының нағыз тұқымы бола алмайды. Паломиномен шағылыстырылған паломино шамамен 50% жағдайда паломино тууы мүмкін, бірақ каштан (25% ықтималдық) немесе кремелло (25% ықтималдық) тууы да ғажап емес. Осылайша, паломино – "тұқымды" құрайтын ерекшеліктер жиынтығы емес, жартылай көрініс тапқан түс аллелі ғана. Паломино ретінде түс тұқымы тіркеліміне тіркелу негізінен жабын түсіне байланысты болғандықтан, көптеген тұқымдар немесе тұқымдардың комбинациясы жарамды болуы мүмкін. Паломино өкілдеріне ие кейбір тұқымдар – американдық ат үстіндегі, Теннессидің жүріп жүретін аты, Морган және Квартерлік жылқы. Бұл түс таза қандыларда сирек кездеседі, бірақ олар кездеседі және Жокей клубы тарапынан мойындалады. Хафлингер және Араб сияқты кейбір тұқымдар паломиноға ұқсауы мүмкін, бірақ генетикалық тұрғыдан каштан түсті болып, зығыр құйрықтары мен жалы бар, себебі ешқайсысының да кремді сұйыту гені жоқ. Дегенмен, кремді ДНК-ның болмауына қарамастан, кейбір паломино түс тіркеулері, егер олардың жабын түсі қабылданатын түстер диапазонына сәйкес келсе, мұндай жылқыларды тіркеген. Паломино ұйымдары қолданатын түс стандарты әдетте идеалды дене түсін "жаңа соғылған алтын монета" (кейде қате түрде цент деп қабылданады) деп сипаттайды, бірақ көбінесе кремді ақ түстен терең, қараңғы шоколад түсіне дейін ("шоколад паломино") кең ауқымдағы дене түстері қабылданады, бұл шын мәнінде күміс жапырақ немесе бауыр қазынды, зығыр жалы мен құйрығы бар болуы мүмкін.
In the United States, some palomino horses are classified as a color breed. However, unlike the Appaloosa or the Friesian, which are distinct breeds that also happen to have a unique color preference, Palomino color breed registries often accept a wide range of breed or type if the animals are properly golden colored. The Palomino cannot be a true horse breed, however, because palomino color is an incomplete dominant gene and does not breed "true". A palomino crossed with a palomino may result in a palomino about 50% of the time, but could also produce a chestnut (25% probability) or a cremello (25% probability). Thus, palomino is simply a partially expressed color allele and not a set of characteristics that make up a "breed". Because registration as a palomino with a color breed registry is based primarily on coat color, horses from many breeds or combination of breeds may qualify. Some breeds that have palomino representatives are the American Saddlebred, Tennessee Walking Horse, Morgan and Quarter Horse. The color is fairly rare in the Thoroughbred, but does in fact occur and is recognized by The Jockey Club. Some breeds, such as the Haflinger and Arabian, may appear to be palomino, but are genetically chestnuts with flaxen manes and tails, as neither breed carries the cream dilution gene. However, in spite of their lack of cream DNA, some palomino color registries have registered such horses if their coat color falls within the acceptable range of shades. While the color standard used by palomino organizations usually describes the ideal body color as that of a "newly minted gold coin" (sometimes mistakenly claimed to be a penny), a wider a body color range is often accepted, ranging from a cream white color to a deep, dark, chocolate color ("chocolate palomino") that may actually be silver dapple or liver chestnut with a flaxen mane and tail.
Тіркеу талаптары
Құрама Штаттарда паломино түсті жылқылар үшін екі негізгі түсті тұқым тіркелімі бар: Паломино жылқылары қауымдастығы (PHA) және Американың Паломино жылқылары селекционерлері (PHBA). Паломино жылқыларының қауымдастығы (PHA) кез келген тұқым мен түрдегі паломино жылқыларын "түсі мен сыртқы пішіні бойынша" тіркейді. PHA идеалдық деп санайтын түс – алтын монетаның түсі, бірақ PHA ашық алтыннан қою алтынға дейінгі паломино түстерін қабылдайды. Құйрығы мен жалы ақ, күміс немесе сүйек түсі болуы керек, бірақ 15%-ға дейін қара немесе қызғылт қоңыр түсті түктерге рұқсат етіледі. Паломино жылқыларын өсіру мақсатында PHA толық екі есе сұйылтылған көк көзді кремеллоларды да тіркейді, оларды PHA қате түрде "кремелло паломино" деп атайды. Кез келген басқа тіркелімде тіркелмеген, тегі белгісіз жылқылар, егер олардың түсі PHA анықтамасына сәйкес "паломино" болса, қабылданады. PHBA әдетте жылқының өзінің немесе оның екі ата-анасының белгілі бір танылған тұқымдық тіркелімдерде тіркелуіне немесе тіркеуге жарамды болуына талап қояды, соның ішінде американдық тоқпан жылқысы, бояу жылқысы, аппалуза, садил, Морган, Холштейнер, араб, әртүрлі араб тұқымдары, Пинто (тек жылқы бөлімі), тазақан және әртүрлі жүріс ат тұқымдары. PHBA тіркеген ата-аналары бар жылқылар, тіпті олар басқа тұқымдық тіркелімде тіркелмеген болса да, жарамды. Кейбір жағдайларда, биелер мен айғырлар тек сыртқы пішіні мен түсіне қарай тегінсіз тіркелуі мүмкін, бірақ тоқтылардың тегі әрқашан "нақты расталған" болуы керек. PHBA дене түсі – "АҚШ алтын монетасының" түсі. Құйрығы мен жалы табиғи ақ түсті болуы тиіс, және қара, қоңыр немесе басқа түсті түктер 15%-дан аспауы керек. Қоңыр немесе қараңғы примитивті белгілер қабылданбайды. PHBA сондай-ақ сұр немесе бояу жылқыларына, аппалузаларға, кремеллоларға немесе периноларға тән жылқыларды қабылдамайды. Тері қараңғы болуы керек, бірақ беттегі қызғылт тері ақ белгімен байланысқан болуы мүмкін. PHBA егер жылқы екі есе сұйылтылған кремнің барлық үш белгісін көрсетсе, тұрақты тіркеуге қабылдамайды: дененің үстінде ашық (немесе қызғылт) тері; дененің үстінде ақ немесе кремді түсті түк; және көкшіл көздер. Беті мен аяқтарындағы ақ белгілер белгілі бір шектерден аспауы керек. Аяқтардағы ақ түс шынтақ немесе тізе деңгейінен жоғары болмауы керек, ал беттегі ақ түс тамақтан аспауы керек. Леопард кешенінің және әртүрлі пинто үлгілерінің белгілері мен сипаттамалары қабылданбайды, бірақ диаметрі 4 дюймнен кіші денедегі белгілерге рұқсат етуге болады. Денесі қара емес, түгі ақ немесе қаймақ түсті, көз айналасында қызғылт терісі бар жылқылар қабылданбайды. Мұрынның немесе көздің айналасындағы, құйрықтың астында және артқы аяқтар арасындағы қызғылт терінің белгілері қабылданбайды. Американдық аттар қауымдастығында тіркелген, терісі кез келген түстегі жылқыларға ерекшелік жасалады. Көздің қара, қоңыр, көк және көкшіл түстері қабылданады. Алайда, көк немесе жартылай көк көзді жылқылар тек танылған тұқымдық қауымдастықтың тіркеу куәлігінде көздің түсі көрсетілген жағдайда ғана қабылданады; сондай-ақ, олар тегі белгісіз болса, айғыр немесе бие болса да қабылданады.
In the United States, there are two primary color breed registries for Palomino colored horses: the Palomino Horse Association (PHA), and the Palomino Horse Breeders of America (PHBA). The Palomino Horse Association (PHA) registers palomino horses of any breed and type "on color and conformation". The shade of color considered ideal by the PHA is the color of a gold coin, but shades of palomino from light to dark gold are accepted. The mane and tail are required to be white, silver, or ivory, but up to 15% dark or reddish brown hair is accepted. In the interest of breeding palomino horses, the PHA also registers full double dilute blue eyed cremellos, erroneously called "cremello palominos" by the PHA. Horses that are not recorded by any other registry of unknown pedigree are accepted if their color meets the PHA definition of "palomino". The PHBA usually requires horses or both parents of the horse to be registered by or eligible for registration with certain recognized breed registries, including those for the American Quarter Horse, Paint, Appaloosa, Saddlebred, Morgan, Holsteiner, Arabian, assorted part Arabian registries, Pinto (horse division only), Thoroughbred, and assorted gaited horse breeds. Horses with PHBA registered parents are also eligible even if they are not recorded with any other breed registry. In some situations, mares and geldings may be registered without pedigree on account of their conformation and color only, but stallions must always have pedigrees that are "verified in fact". The ideal PHBA body color is the shade of "a United States gold coin". The mane and tail must be naturally white, and may not have more than 15% black, brown or off colored hairs. Brown or dark primitive markings are not accepted. PHBA also does not accept horses that are gray or show color characteristics of Paints, pintos, Appaloosas or cremellos or perlinos. The skin must be dark, other than pink skin on the face connected to a white marking. The PHBA will not accept a horse for regular registration if it has all three characteristics of a double dilute cream: light (or pink) skin over the body; white or cream colored hair over the body; and eyes of a bluish cast. White markings on the face and legs may not exceed certain limits. Leg white may not be higher than the level of the elbow or the stifle, white on the face may not extend past the throatlatch. Spotting and characteristics of the Leopard complex and the various pinto patterns are not accepted, and body spots of less than a 4 inch diameter may be allowed. Horses with non dark skin on the body, white or creamy coat and pink skin around the eyes are not accepted. Spots of pink skin visible in the muzzle or around the eyes, under the tail and between the hind legs are not accepted. An exception is made for horses registered with the American Saddlebred Horse Association, which may have skin of any color. Accepted eye colors are black, brown, blue and hazel. However, horses with blue or partially blue eyes are accepted only if their registration certificate from a recognized breed association mentions the eye color; they are also accepted on horses of unknown pedigree if they are gelded or spayed.