Кіріспе
Бауырымен жүретін жануарлар түрі
Кең мұрынды кайман (Caiman latirostris) – Оңтүстік Американың шығыс және орталық бөліктерінде, соның ішінде оңтүстік-шығыс Бразилияда, солтүстік Аргентинада, Уругвайда, Парагвайда және Боливияда таралған крокодилдер тұқымдасына жататын жануар. Бұл кайманның екінші ең ірі түрі және аллигаторидтердің үшінші ең ірі өкілі. Ол көбінесе тұщы сулы батпақтарда, саздақ жерлерде және мангр тоғайларында, әдетте ағысы тыныш немесе өте баяу суларда кездеседі. Ол жиі адамдар жасаған мал суару тоғандарын пайдаланады.
Жіктеу
Кең мұрынды қайман – қайман туысының қазіргі кезде тіршілік ететін үш түрінің бірі, ал қалған екеуі – Spectacled caiman (Caiman crocodilus) және Yacare caiman (Caiman yacare). Қайман туысының бірнеше жойылған қазба түрлері де бар, мүмкін сегіз түрге дейін. Кең мұрынды қайман – қайманның Caimaninae тайпасының мүшесі және ол қазіргі кезде тіршілік ететін қайманның алты түрінің бірі. Оның басқа қайман түрлерімен байланысы молекулалық ДНҚ-ға негізделген филогенетикалық зерттеулерге сүйенген төмендегі кладограммада көрсетілген:
Сипаттамалары
Табиғи жағдайда ересектер әдетте ұзындығы 1,5 м-ге дейін өседі, бірақ бірнеше ескі еркектердің ұзындығы 1,5 м-ге дейін жетеді. Кейбірінің бетінде дақтар бар.
Биология және мінез-құлық
Кең мұрынды кайман - эктотермиялық жануар. Оның жүрек соғуы температураның көтерілуіне байланысты жоғарылайды, ал температураның төмендеуіне байланысты төмендейді. Күннің жылулығы тері арқылы қанға сіңіп, оның дене температурасын жоғары ұстайды. Жүрек соғуының жоғарылауы жаңадан сіңген жылудың бүкіл денеге тез таралуына көмектеседі. Ауа салқын болған кезде, жүрек соғуының жоғары болу қажеттілігі жоғалады. C. latirostris мөлшері ұлғая түскен сайын, олжасының көлемі де ұлғаяды. Жас кең мұрынды каймандар көбінесе жәндіктерден тұратын тамақтанады; дегенмен, кайман өскен сайын құстар, балықтар, қосмекенділер санын көбейтеді. Тұтқында қалған үлгілер Филодендрон бипиннатифидумның жемісін сыртқы ынталандырусыз жеп жатқандығы туралы деректерге қол жеткізілді және суретке түсірілді, бірақ бұл олардың тегумен немесе табиғи мінез-құлықпен орналасқанынан болатыны белгісіз. Кейінгі зерттеуде сондай-ақ C. latirostris және оның туыстары міндетті түрде барлық нәрді жейтіндер болып табылады және олардың мекендейтін жерлерінде өсімдік тұқымдарының таралуында маңызды рөл атқарады деген қорытындыға келді.
Көбею
Аналық бір мезгілде 18-ден 50-ге дейін жұмыртқа салады. Бір ұядан 129 - ға дейін жұмыртқа табылған, бұл өте сирек кездесетін жағдай. Эстроген деңгейі мен ананың стресс деңгейі әсер етуі мүмкін. Бір температурада өсірілген ұялар жыныстық қатынаста әр түрлі болуы мүмкін. Бұл ұяда аталық немесе аналық жұмыртқалар болуына басқа да факторлар әсер ететінін көрсетеді.
Қорғау
Бұл түрді аңдау 1940 жылдары басталды. Оның терісі тегіс болғандықтан, өте бағалы. Көптеген елдер оларды аулауды заңсыз деп танығанға дейін бұл кең мұрынды кайман үшін ең үлкен қауіп болды. Аң аулауға тыйым салу олардың санын қалпына келтіруге көмектесті. Жаңа қауіп - тіршілік ортасының жойылуы. Орманның жойылуы мен ластану олардың мекендеу ортасының жойылуына алып келетін екі себеп. Бұл түр Рио-де-Жанейродағы Барра-да-Тижука және Рекреио-дос Бандейрантес қалаларының лагуналарында жақсы танымал.