Кіріспе
Өсімдіктер қауымдастығының немесе дақылдың жер үсті бөлігі Биологияда, шатыр - жеке өсімдіктің тәждерінің жиналуынан құрылған өсімдіктің немесе дақылдың жер үсті бөлігі. Орман экологиясында шатыр - жетілген ағаш тәждерімен және басқа биологиялық организмдермен (эпифиттер, лианалар, ағаш жануарлары және т.б.) құралған жоғарғы қабат немесе тіршілік аймағы. Қақпақ қабатында тұратын қауымдар орманның әртүрлілігін, орнықтылығын және жұмыс істеуін сақтауға қатысады деп есептеледі. Көлеңкелі ағаштардың әдеттегідей, төменгі сатыдағы өсімдіктерден жарық түспейді.
In biology, the canopy is the aboveground portion of a plant cropping or crop, formed by the collection of individual plant crowns. In forest ecology, canopy refers to the upper layer or habitat zone, formed by mature tree crowns and including other biological organisms (epiphytes, lianas, arboreal animals, etc.). The communities that inhabit the canopy layer are thought to be involved in maintaining forest diversity, resilience, and functioning. Shade trees normally have a dense canopy that blocks light from lower growing plants.
Байқау
Алғашқы кезде қақпақтарды жер бетінен бинокльмен немесе құлаған материалдарды қарап бақылауға болатын. Кейде зерттеушілер экстраполяцияға сүйеніп, жер астынан алынған қол жетімді үлгілерді қолданады. Кейде олар кәдімгі емес әдістерді қолданады, мысалы, жүзім бұталарына немесе ыстық ауаға ілінген дирижабльдерге ілінетін орындықтар. Қазіргі заманғы технологиялар, соның ішінде тау-кен аспаптары, шатырларды бақылауды әлдеқайда жеңілдетіп, дәлдікті арттырды, ұзақ және көпшілікпен бірлесіп жұмыс істеуге мүмкіндік берді және шатырларды зерттеу аясын кеңейтті.
Құрылымы
Қақпақ құрылымы - өсімдік қақпағының кеңістіктік орналасуы немесе орналасуы (үш өлшемді геометрия). Жапырақтың ауданы бірлік жер көлеміне шаққанда жапырақтың ауданы индексі өсімдіктің шатырларын түсіну және салыстыру үшін қолданылатын негізгі өлшем болып табылады. Қақпақ астындағы қабаттан биік. Жаңбырлы ормандардағы жануарлардың 90%-ы осы шатырда тұрады. Қақпақ үлкен қашықтықты басып, ұшақтан қараған кезде сынбай тұрғандай көрінеді. Алайда, ағаш бұтақтары бір-біріне жабысып тұрса да, жаңбырлы ормандардың шатырлары бір-біріне сирек жанасады. Әдетте, олардың арасы бірнеше метрден асады. Доминантты және кодоминантты шатыр ағаштары шатырдың тепе-тең емес қабатын құрайды. Қақпақ ағаштары мол жарық кезінде салыстырмалы түрде тез фотосинтез жасай алады, сондықтан ол ормандардағы негізгі өнімділіктің көпшілігін қолдайды. Қақпақ қабаты күшті жел мен дауылдан қорғайды, сонымен қатар күн сәулесі мен жауын-шашынды тұтқындап, салыстырмалы түрде аз өсімдікті жер асты қабатына әкеледі. Орман қабатында басқа орман қабатында кездеспейтін ерекше өсімдіктер мен жануарлар дүниесі мекендейді. Жер бетіндегі биологиялық әртүрліліктің ең жоғары деңгейі тропикалық жаңбырлы ормандардың шатырларында орналасқан. Жаңбырлы ормандардың көптеген жануарлары тек қана шатырда өмір сүру үшін дамыды және ешқашан жерге тиіспейді. Жаңбырлы ормандардың шатырларының қалыңдығы 10 м-дей, ал күн сәулесінің 95%-ын ұстап алады. Қақпақ пайда болатын қабаттан төмен, өте биік ағаштардың шашыраңқы қабаты, әдетте гектарына бір немесе екі. Жаңбырлы ормандарда су мол, температура да жақсы болғандықтан, жарық пен қоректік заттар ағаштардың өсуін шектейтін екі фактор болып табылады. Пермакультура және орман бағбандығы қоғамдастығында шатыр жеті қабаттың ең биік бөлігі болып табылады.
Экология
Орман жапырақтарының ерекше құрылымдық және экологиялық күрделілігі бар және олар жалпы орман экожүйесінің маңызды құрамдас бөліктері болып табылады. Олар жаңбырды қабылдау, жарық сіңіру, қоректік және энергия айналымы, газ алмасу сияқты маңызды функцияларға қатысады, сондай-ақ түрлі жануарлар дүниесін тіршілік ету ортасымен қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, орманның ішкі ортасын өзгертуге көмектеседі, өйткені ол жарық, жел және температураның ауытқуының алдын алады. Орман қақпақтары планетадағы ең бай түрлерге бай орта деп саналады. Бұл жапырақша қабатында кездесетін қауымдастықтар орманның жұмыс істеуінде, сондай-ақ әртүрлілігі мен экологиялық орнықтылығын сақтауда маңызды рөл атқарады деп есептеледі. Орман шатырлары, сондай-ақ, ормандардағы температураның әсерін буферлейді, бұл тік жарық градиенттерін құру арқылы жүзеге асырылады. Орманның микроклиматындағы өзгерістерді сондай-ақ шатырлы ағаштар мен эпифиттердің құрылымы мен физиологиясы басқарады. Бұл орманның микроклиматты түрлердің сәйкестігі, өсу ерекшеліктері мен орман тұқымының құрамы арқылы анықтайтын және анықталатын кері байланыс циклін тудырады.