Кіріспе

Жұқа кристалды балауыздың түрі. Микрокристалды балауыздар – мұнай өңдеу процесінің бір бөлігі ретінде вазелиннен майды бөліп алу арқылы өндірілетін балауыздың бір түрі. Көпте қолданылатын парафин балауызынан айырмашылығы, микрокристалды балауызда негізінен тізбектелмеген алкандар емес, изопарафиндік (тармақталған) және нафтендік көмірсутектердің жоғары пайызы бар. Ол парафин балауызының ірі кристалдарына қарағанда кристалдарының ұсақтығымен сипатталады. Ол жоғары молекулалық салмағы бар қаныққан алифалық көмірсутектерден тұрады. Микрокристалды балауыздар парафин балауыздарына қарағанда көбінесе қараңғырақ, тұтқыррақ, тығыздық жоғары, жабысқақ және серпімді болады, сондай-ақ молекулалық салмағы мен балқу температурасы да жоғары. Микрокристалды балауыздардың серпімділік және жабысқақтық қасиеттері олардың құрамындағы тік емес тізбекті компоненттермен байланысты. Типтік микрокристалды балауыздың кристалдық құрылымы кішкентай және жұқа болып келеді, бұл оларды парафин балауызынан гөрі икемді етеді. Ол көбінесе косметикалық құралымдарда қолданылады. Микрокристалды балауыздарды балауызды өңдеушілер өндіргенде, әдетте бірқатар ASTM талаптарына сәйкес шығарылады. Оларға тұну температурасы (ASTM D938), ине енуі (ASTM D1321), түсі (ASTM D6045) және тұтқырлығы (ASTM D445) жатады. Микрокристалды балауыздарды жалпы екі санатқа бөлуге болады: «ламинаттауға арналған» және «қаттауға арналған» түрлері. Ламинаттауға арналған түрлердің балқу температурасы 140–175 °F (60–80 °C) және ине енуі 25 немесе одан жоғары болады. Қаттауға арналған түрлердің температурасы шамамен 175–200 °F (80–93 °C) аралығында болады және ине енуі 25 немесе одан төмен болады. Екі түрдің де түсі қоңырдан аққа дейін өзгеруі мүмкін, бұл мұнай өңдеу зауытында жүргізілген өңдеу деңгейіне байланысты. Микрокристалды балауыздар майлау майы өндірісінен алынған ауыр дистилляттарды тазарту арқылы өндіріледі. Бұл қосымша өнімді балауызды тазарту зауытында майдан тазарту қажет. Соңғы қолданылуына және қажетті талаптарына байланысты өнімнен иіс және түс алынып тасталуы мүмкін (әдетте қоңыр немесе қою сары түсті болады). Бұл әдетте сүзгілеу әдісімен немесе балауыз материалдарын гидроөңдеу арқылы жүзеге асырылады.

Өнеркәсіптер мен қолдану

Микрокристаллды балауыз көбінесе шина және резеңке, шам, желім, гофрленген картон, косметика, қорыту және басқа да салаларда қолданылады. Мұнай өңдеу зауыттары парафин мен микрокристаллды балауызды араластыру үшін қоспа жасау құрылғыларын пайдалана алады; бұл шина және резеңке өнеркәсібінде кең таралған. Микрокристаллды балауыз зергерлік бұйымдар мен кішкентай мүсіндер жасауда кеңінен қолданылады. Әртүрлі қоспалар қолмен қалыптауға жеңіл, ал айналмалы құралдармен кесуге болатындай қатты балауыз жасауға мүмкіндік береді. Ерітілген балауызбен көптеген көшірмелер жасап, оларға толыққанды кескіндер салынды. Зергерлік бұйымдармен айналысатын дүкендер сақиналардың бастапқы пішіндерінде құйылған балауызды, сондай-ақ ыстықпен біріктірілетін бөлшектерді, сонымен қатар балауыз модельдерін кесу және жасау үшін түтікшелер мен жамылғыларды сатады. Сақиналарды бір құю арқылы көптеген сақиналарды жасау үшін балауыз "ағашына" бекітіледі. Микрокристаллды балауыздың "Ренессанс балауызы" деген танымал бренді мұражайлар мен консервация орталықтарында көне ағаштарды, піл сүйегін, құнды тастарды және металл заттарды қорғау және жылтырату үшін кеңінен қолданылады. Ол 1950 жылдары Британдық мұражайда бұрын қолданылған, бал арасы және карнауба сияқты тұрақсыз табиғи балауыздардың орнына әзірленген. Микрокристаллды балауыз парафин балауызының кристалдық қасиеттерін өзгерту үшін өте жақсы материал болып табылады. Микрокристаллды балауызда парафиннің негізгі құрамы болып табылатын көміртекті тізбектер көптеген тармақтарға бөлінген. Бұл парафиннің икемділік, жоғары балқу температурасы және арттырылған түссіздік сияқты қажетті функционалдық өзгерістерін енгізу үшін пайдалы. Олар сондай-ақ баспа сиясында сырғанау агенттері ретінде қолданылады. Микрокристаллды балауыз мұз хоккейі, шаңғы және сноуборд сияқты спорт түрлерінде қолданылады. Ол мұз хоккейі шамасының ұстағыш таспасына судың желімді бұзуын болдырмау үшін және балауыздың жабысу қасиеттеріне байланысты шайбаны басқаруды жақсарту үшін жағылады. Сонымен қатар, шаңғы мен сноубордтың төменгі жағына сырғанауды жеңілдету және тақтаның жылдамдығын арттыру үшін шаңғы майы ретінде жағылады, осылайша басқару оңайырақ болады. Кросс-кантри шаңғыларында қарды ұстап тұруға және жылдам сырғанауға мүмкіндік беру үшін жабысқақ немесе ұстағыш май да қолданылады. Микрокристаллды балауыз Лондонның Вестминстер аббаттығындағы Косматеск еденін қалпына келтірудің соңғы кезеңдерінде қолданылды.

Мұнайда пайдалану

Микрокристаллды балауыз мұнайлатты өндірудегі маңызды компонент болып табылады. Көміртекті тізбектің тармақталған құрылымы май молекулаларын кристалл тор құрылымына енгізуге мүмкіндік береді. Мұнайлаттың қажетті қасиеттерін әртүрлі қату температурасы (ASTM D938) және инемен ену көрсеткіші (ASTM D1321) бар микрокристаллды балауыз түрлерін қолдану арқылы өзгертуге болады. Дегенмен, жеке күтім, косметика және шам жасау сияқты мұнайлатты қолданатын маңызды салалар "экологиялық" деп есептелетін және жаңаруға жарамды ресурстарға негізделген материалдарды пайдалануға ұмтылады. Оның орнына гибридтік мұнайлат қолданылуы мүмкін. Гибридтік мұнайлат өсімдік майлары мен балауыздардың күрделі қоспасын және оларды мұнай және микробалауыз технологияларымен үйлестіреді. Бұл формулаторға мұнайлаттың тиімді қасиеттерін сақтай отырып, жаңаруға жарамды ресурстардың үлесін арттыруға мүмкіндік береді.