Кіріспе
Жұқа кристалды балауыздың түрі. Микрокристалды балауыздар – мұнай өңдеу процесінің бір бөлігі ретінде вазелиннен майды бөліп алу арқылы өндірілетін балауыздың бір түрі. Көпте қолданылатын парафин балауызынан айырмашылығы, микрокристалды балауызда негізінен тізбектелмеген алкандар емес, изопарафиндік (тармақталған) және нафтендік көмірсутектердің жоғары пайызы бар. Ол парафин балауызының ірі кристалдарына қарағанда кристалдарының ұсақтығымен сипатталады. Ол жоғары молекулалық салмағы бар қаныққан алифалық көмірсутектерден тұрады. Микрокристалды балауыздар парафин балауыздарына қарағанда көбінесе қараңғырақ, тұтқыррақ, тығыздық жоғары, жабысқақ және серпімді болады, сондай-ақ молекулалық салмағы мен балқу температурасы да жоғары. Микрокристалды балауыздардың серпімділік және жабысқақтық қасиеттері олардың құрамындағы тік емес тізбекті компоненттермен байланысты. Типтік микрокристалды балауыздың кристалдық құрылымы кішкентай және жұқа болып келеді, бұл оларды парафин балауызынан гөрі икемді етеді. Ол көбінесе косметикалық құралымдарда қолданылады. Микрокристалды балауыздарды балауызды өңдеушілер өндіргенде, әдетте бірқатар ASTM талаптарына сәйкес шығарылады. Оларға тұну температурасы (ASTM D938), ине енуі (ASTM D1321), түсі (ASTM D6045) және тұтқырлығы (ASTM D445) жатады. Микрокристалды балауыздарды жалпы екі санатқа бөлуге болады: «ламинаттауға арналған» және «қаттауға арналған» түрлері. Ламинаттауға арналған түрлердің балқу температурасы 140–175 °F (60–80 °C) және ине енуі 25 немесе одан жоғары болады. Қаттауға арналған түрлердің температурасы шамамен 175–200 °F (80–93 °C) аралығында болады және ине енуі 25 немесе одан төмен болады. Екі түрдің де түсі қоңырдан аққа дейін өзгеруі мүмкін, бұл мұнай өңдеу зауытында жүргізілген өңдеу деңгейіне байланысты. Микрокристалды балауыздар майлау майы өндірісінен алынған ауыр дистилляттарды тазарту арқылы өндіріледі. Бұл қосымша өнімді балауызды тазарту зауытында майдан тазарту қажет. Соңғы қолданылуына және қажетті талаптарына байланысты өнімнен иіс және түс алынып тасталуы мүмкін (әдетте қоңыр немесе қою сары түсті болады). Бұл әдетте сүзгілеу әдісімен немесе балауыз материалдарын гидроөңдеу арқылы жүзеге асырылады.
Microcrystalline waxes are a type of wax produced by de oiling petrolatum, as part of the petroleum refining process. In contrast to the more familiar paraffin wax which contains mostly unbranched alkanes, microcrystalline wax contains a higher percentage of isoparaffinic (branched) hydrocarbons and naphthenic hydrocarbons. It is characterized by the fineness of its crystals in contrast to the larger crystal of paraffin wax. It consists of high molecular weight saturated aliphatic hydrocarbons. It is generally darker, more viscous, denser, tackier and more elastic than paraffin waxes, and has a higher molecular weight and melting point. The elastic and adhesive characteristics of microcrystalline waxes are related to the non straight chain components which they contain. Typical microcrystalline wax crystal structure is small and thin, making them more flexible than paraffin wax. It is commonly used in cosmetic formulations. Microcrystalline waxes when produced by wax refiners are typically produced to meet a number of ASTM specifications. These include congeal point (ASTM D938), needle penetration (ASTM D1321), color (ASTM D6045), and viscosity (ASTM D445). Microcrystalline waxes can generally be put into two categories: "laminating" grades and "hardening" grades. The laminating grades typically have a melting point of 140–175 F (60 – 80 °C) and needle penetration of 25 or above. The hardening grades will range from about 175–200 F (80 – 93 °C), and have a needle penetration of 25 or below. Color in both grades can range from brown to white, depending on the degree of processing done at the refinery level. Microcrystalline waxes are derived from the refining of the heavy distillates from lubricant oil production. This by product must then be de oiled at a wax refinery. Depending on the end use and desired specification, the product may then have its odor removed and color removed (which typically starts as a brown or dark yellow). This is usually done by means of a filtration method or by hydro treating the wax material.
Өнеркәсіптер мен қолдану
Микрокристаллды балауыз көбінесе шина және резеңке, шам, желім, гофрленген картон, косметика, қорыту және басқа да салаларда қолданылады. Мұнай өңдеу зауыттары парафин мен микрокристаллды балауызды араластыру үшін қоспа жасау құрылғыларын пайдалана алады; бұл шина және резеңке өнеркәсібінде кең таралған. Микрокристаллды балауыз зергерлік бұйымдар мен кішкентай мүсіндер жасауда кеңінен қолданылады. Әртүрлі қоспалар қолмен қалыптауға жеңіл, ал айналмалы құралдармен кесуге болатындай қатты балауыз жасауға мүмкіндік береді. Ерітілген балауызбен көптеген көшірмелер жасап, оларға толыққанды кескіндер салынды. Зергерлік бұйымдармен айналысатын дүкендер сақиналардың бастапқы пішіндерінде құйылған балауызды, сондай-ақ ыстықпен біріктірілетін бөлшектерді, сонымен қатар балауыз модельдерін кесу және жасау үшін түтікшелер мен жамылғыларды сатады. Сақиналарды бір құю арқылы көптеген сақиналарды жасау үшін балауыз "ағашына" бекітіледі. Микрокристаллды балауыздың "Ренессанс балауызы" деген танымал бренді мұражайлар мен консервация орталықтарында көне ағаштарды, піл сүйегін, құнды тастарды және металл заттарды қорғау және жылтырату үшін кеңінен қолданылады. Ол 1950 жылдары Британдық мұражайда бұрын қолданылған, бал арасы және карнауба сияқты тұрақсыз табиғи балауыздардың орнына әзірленген. Микрокристаллды балауыз парафин балауызының кристалдық қасиеттерін өзгерту үшін өте жақсы материал болып табылады. Микрокристаллды балауызда парафиннің негізгі құрамы болып табылатын көміртекті тізбектер көптеген тармақтарға бөлінген. Бұл парафиннің икемділік, жоғары балқу температурасы және арттырылған түссіздік сияқты қажетті функционалдық өзгерістерін енгізу үшін пайдалы. Олар сондай-ақ баспа сиясында сырғанау агенттері ретінде қолданылады. Микрокристаллды балауыз мұз хоккейі, шаңғы және сноуборд сияқты спорт түрлерінде қолданылады. Ол мұз хоккейі шамасының ұстағыш таспасына судың желімді бұзуын болдырмау үшін және балауыздың жабысу қасиеттеріне байланысты шайбаны басқаруды жақсарту үшін жағылады. Сонымен қатар, шаңғы мен сноубордтың төменгі жағына сырғанауды жеңілдету және тақтаның жылдамдығын арттыру үшін шаңғы майы ретінде жағылады, осылайша басқару оңайырақ болады. Кросс-кантри шаңғыларында қарды ұстап тұруға және жылдам сырғанауға мүмкіндік беру үшін жабысқақ немесе ұстағыш май да қолданылады. Микрокристаллды балауыз Лондонның Вестминстер аббаттығындағы Косматеск еденін қалпына келтірудің соңғы кезеңдерінде қолданылды.
Мұнайда пайдалану
Микрокристаллды балауыз мұнайлатты өндірудегі маңызды компонент болып табылады. Көміртекті тізбектің тармақталған құрылымы май молекулаларын кристалл тор құрылымына енгізуге мүмкіндік береді. Мұнайлаттың қажетті қасиеттерін әртүрлі қату температурасы (ASTM D938) және инемен ену көрсеткіші (ASTM D1321) бар микрокристаллды балауыз түрлерін қолдану арқылы өзгертуге болады. Дегенмен, жеке күтім, косметика және шам жасау сияқты мұнайлатты қолданатын маңызды салалар "экологиялық" деп есептелетін және жаңаруға жарамды ресурстарға негізделген материалдарды пайдалануға ұмтылады. Оның орнына гибридтік мұнайлат қолданылуы мүмкін. Гибридтік мұнайлат өсімдік майлары мен балауыздардың күрделі қоспасын және оларды мұнай және микробалауыз технологияларымен үйлестіреді. Бұл формулаторға мұнайлаттың тиімді қасиеттерін сақтай отырып, жаңаруға жарамды ресурстардың үлесін арттыруға мүмкіндік береді.