Кіріспе
DOS және Windows үшін IPX желілік эмуляторы
Kali – DOS және Windows үшін IPX желілік эмуляторы, ол Интернет сияқты қазіргі TCP/IP желісі арқылы көне көп ойыншылы ойындарды жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Бағдарламалық қамтамасының кейінгі нұсқалары TCP/IP-ні түпкілікті қолдайтын ойындар үшін серверлік шолғыш ретінде де жұмыс істеді. OS2 және Mac үшін де нұсқалар жасалды, бірақ екеуі де толыққанды жетілдірілмеген. Бүгінде Kali желісі әлі де қолданыста, бірақ оның дамуы көбінесе тоқтатылған. Kali сонымен қатар TCP/IP-ні түпкілікті қолдайтын ойындарға арналған Интернет ойын шолғышын, достар тізімін, чат жүйесін ұсынады және Doom 3, Command & Conquer ойындарының көпшілігі, Mechwarrior 2 сериясы, Unreal Tournament 2004, Battlefield Vietnam, Counter Strike: Condition Zero және Master of Orion II сияқты 400-ден астам ойынды қолдайды. Kali бағдарламалық қамтамасын жүктеу тегін, ал бұрын тіркелмеген нұсқалар үшін уақыттық шектеу болған. Бір реттік 20 доллар төлеу арқылы уақыт шектеулері алынып тасталған. Алайда, 2023 жылғы қаңтардан бастап Kali.net сайтында жүктеу және тіркеу коды генераторы қолжетімді, сондықтан қазіргі таңда тіркелу тегін.
Тарих
Kali-нің бастапқы MS DOS нұсқасын 1995 жылдың көктемінде Скотт Коулман, Алекс Маркович және Джей Коттон жасаған. Бұл Cotton жазған iDOOM (кейін Frag) бағдарламасының жалғасы болды, ол арқылы ол id Software компаниясының DOS DOOM ойынын интернеттен ойнай алды. Descent ойыны шыққаннан кейін Коулман, Маркович және Коттон IPX протоколын қолдайтын Descent немесе кез келген LAN ойынын интернет арқылы ойнауға мүмкіндік беретін жаңа бағдарлама жазды; бұл жаңа бағдарлама Кали деп аталды. 1995 жылдың жазында Коулман Interplay Productions компаниясында жұмыс істеуге кетті, Маркович жобадан шығып, Коттон Kali Inc. атты жаңа компания құрды. Коттон және оның командасы Windows-тың алғашқы нұсқасын (Kali95) және одан кейінгі барлық нұсқаларын жасады. Бастапқыда Kali тек компьютерге құмарларға ғана қызығушылық тудырды, себебі MS DOS-та TCP/IP-ді іске қосу қиын болды. Kali95 Windows 95-тің жақсы желілік қолдауын пайдаланып, Kali-ге кең танымалдылыққа қол жеткізуге мүмкіндік берді. 1990 жылдардың ортасында Command & Conquer, Descent, Warcraft II: Tides of Darkness, Duke Nukem 3D және басқа да ойындарды интернеттен ойнаудың өте танымал тәсілі болды, 1996 жылдың соңына қарай бүкіл әлем бойынша 50 000-нан астам пайдаланушы болды. Бұл, негізінен, Kali-дің қарапайым қызметтерінің арқасында мүмкін болды; ол басқа жетекші онлайн ойын қызметтері ұсынған жарыстар мен жоғары технологиялық чат мүмкіндіктерін ұсынбады (сол кезде Калиден 5 доллар арзан болды). Дегенмен, Kali осы уақытқа дейін жақсы қалыптасқан еді; қолданыстағы пайдаланушылар бағдарламалық жасақтаманың тағы бір бөлігін сатып алуға мұқтаждық сезінбеді, ал жаңа пайдаланушылар әлі де Kali-дің үлкен пайдаланушы базасына тартылды, себебі бағдарламалық жасақтаманың басты мақсаты басқа адамдармен ойнау мүмкіндігі болды. Шамалы үнемдеу Kali-ге қарсы тиімсіз болды, ал Кан нарықта көп үлес жинақтамады. Бірақ, кейін Kali нарығы құрғап қалды, өйткені ойындар өздерінің онлайн қызметтерін ұсына бастады, мысалы, battle.net, MSN Gaming Zone, сондай-ақ Microsoft DirectPlay пакеті арқылы жеңілдетілген тікелей TCP/IP қосылымдары. IPX протоколы тоқтатылғандықтан, Kali-дің бірегей эмуляциялық технологиясы қолданыстан шығып, бағдарламалық жасақтама өзінің басымдығын ойын браузеріне аударды, бұл нарықта GameSpy сияқты күшті бәсекелестер қалыптасқан еді. 2000 жылдардың басында Коттон Kali бағдарламасын кеңейту үшін капиталға ие болатын компанияға сатуды шешті. Алайда, бұл қадам Kali үшін апатқа ұшырады, өйткені жаңа компания сатып алынғаннан кейін көп ұзамай жабылып қалды. Бір жылдан кейін Коттон Kali бағдарламалық жасақтамасы мен жүйесіне құқықтарды қайта алды. Содан бері ол Kali бағдарламасын қайта әзірлеуді және қолдауды жалғастырып келеді. 2009 жылдың соңына қарай Kali-дің ең соңғы нұсқасы 2.613 болды, ол 2004 жылдың ақпан айында шығарылды. Қазіргі уақытта Kali 400-ден астам ойынмен жұмыс істейді. Соңғы жылдары қолдау азайды, Kali-ді пайдалану қиындап, тиімділігі төмендеді. Kali жаңа өмірге ие болды, өйткені IPX протоколы XP-ден кейінгі Windows-тың барлық нұсқаларынан алынып тасталды. 2014 жылы бағдарламалық жасақтама көбінесе тоқтатылды. Дегенмен, бағдарламалық жасақтаманы чат бөлмесі ретінде пайдаланатын кішігірім, адал топ (көбінесе Descent Channel-да) әлі де бар. Осы топтың арасында Descent сияқты ойындар ойналады. Қазіргі уақытта (2023 жылдың қаңтары) бағдарламалық қамтамасыз ету және тіркеу Kali.net сайтында тегін ұсынылады.
Қабылдау
Кали 1996 жылы Computer Gaming World журналының "Онлайн мүмкіндіктерді қамтамасыз ету технологиясы үшін арнайы сыйлығын" жеңіп алды. Редакция оны «онлайн ойын индустриясындағы, әзірге, ең маңызды жетістік» деп атады. Ол сондай-ақ 1996 жылғы ең жақсы онлайн қызмет үшін Computer Games Strategy Plus сыйлығын жеңіп алды, бұл арқылы Mpath және T.E.N. қызметтерін басып өтті. Next Generation журналы 1997 жылдың басында оны «Ең жақсы 10 онлайн ойын сайты» тізімінде бірінші орынға қойып, абоненттік төлемнің болмауы мен қолдау көрсетілетін ойындардың бесiз теңдес таңдауын атап өтті.