Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Рим қызуы" – американдық жазушы Эдит Уортонның қысқа әңгімесі. Алғаш рет бұл әңгіме 1934 жылдың 10 қарашасында "Либерти" журналында жарияланды. Әңгіменің қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасы Уортонның 1936 жылы шыққан "The World Over" атты қысқа әңгімелер жинағына енді.
the disease
"Roman Fever" is a short story by American writer Edith Wharton. It was first published in Liberty magazine on November 10, 1934. A revised and expanded version of the story was published in Wharton's 1936 short story collection The World Over.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Грейс Ансли мен Алида Слейд – орта жастағы американдық әйелдер, қыздары Барбара Ансли мен Дженни Слейдпен бірге Римге сапар шегуде. Олар Нью-Йорктің Манхэттен қаласында тұрады және бала кезінен бері дос. Жастық шақтағы махаббатқа толы бәсекелестік Алида Слейдтің Грейс Анслиге деген қызғаныш пен жек көру сезімін тудырды. Грейс Ансли болса, Алида Слейдтің "қасіретті өмір" сүргенін ойлап, оған үстемдікпен қарайды. Әңгіменің басында екі әйел қыздарын салыстырып, бір-бірінің өмірі туралы ойға келеді. Соңында Алида, Грейске көп жыл бұрын Римге келгенде жазылған хаттың құпиясын ашады. Хат, Алиданың күйеу жігіті Дельфиннен деп айтылады, ол Грейсті Колизейде кездесуге шақырады. Бірақ шындығында, Алида Грейсті бекерге саяхатқа жіберіп, оның "әлсіз бойын" "қатыгез суыққа" таптыру үшін хатты өзі жасаған. Грейс Ансли бұл жайтқа ашуланып, бірақ Колозейде жалғыз қалдырылмағанын, хатқа жауап бергенін және Дельфиннің онымен кездесуге келгенін түсіндіреді. Содан кейін Грейс Ансли Алидаға аянышты екенін айтады, бұрынғы ойын қайталап. Алида, "Мен сонда жеңіліске ұшырадым" десе де, Грейс Ансли оны аямауы керек екенін, себебі ол "Дельфинді жиырма бес жыл бойы" ал Грейс Анслиде "ол жазбаған бір хаттан басқа ештеңе болған жоқ" дейді. Грейс Ансли әңгіменің соңғы сөзінде: "Мен Барбараны дүниеге келтірдім" деп жауап береді, осылай Барбараның Дельфиннің қызы екенін меңзеп көрсетеді.
Grace Ansley and Alida Slade are middle aged American women visiting Rome with their daughters, Barbara Ansley and Jenny Slade. The women live in Manhattan, New York, and have been friends since girlhood. A youthful and romantic rivalry led Mrs. Slade to nurture feelings of jealousy and hatred against Mrs. Ansley. For her part, Mrs. Ansley looks down on Mrs. Slade, who she feels has led "a sad life." In the opening pages of the story, the two women compare their daughters and reflect on each other's lives. Eventually, Alida reveals a secret about a letter written to Grace on a visit to Rome many years ago. The letter was purportedly from Alida's fiancé, Delphin, inviting Grace to a rendezvous at the Colosseum. In fact, Alida forged the letter in an attempt to send Grace on a fruitless outing and expose her "delicate throat" to the "deathly cold." Mrs. Ansley is upset at this revelation, but explains that she was not left alone at the Colosseum; she responded to the letter, and Delphin arrived to meet her. Mrs. Ansley then says that she feels sorry for Mrs. Slade, repeating her earlier thoughts. Mrs. Slade states that, while she was "beaten there," Mrs. Ansley ought not to feel sorry for her, because she "had [Delphin] for twenty five years" while Mrs. Ansley had "nothing but that one letter that he didn't write." Mrs. Ansley responds, in the last sentence of the story, "I had Barbara," implying that Barbara is Delphin's daughter.
Орнату
Оқиға Рим қаласында түстен кейін күн батуға дейін, Форумға көрініс беретін мейрамханада өтеді. Екі бай, орта жастағы жесір әйел екі үйленбеген қыздарымен бірге Римге саяхат жасап келген. Оқиға орны әйелдердің мәртебесі мен ықпалын көрсетеді, бірақ Колизей сияқты Көне Римнің аясы, Рим империясы дәуіріндегі сыр-сипатты жағдайларды сездіреді. Түстен күн батуға дейінгі уақыттың өтуі оқиға барысында екі әйелдің де бастан кешетін ауыр сынақтарды білдіреді. Оқиғадағы естеліктер Рим мен Нью-Йорк қалаларында кезекпен орын алады.
The story takes place in the afternoon through sunset, in the city of Rome, at a restaurant overlooking the Forum. Two wealthy, middle aged, widowed women are visiting Rome with their two unmarried daughters. The setting illustrates the power and class from which the women hail, but the Old Rome context, such as the Colosseum, insinuates Roman Empire style intrigue. The movement from afternoon to sunset indicates the devastation that both women will receive as the story progresses. The story's flashbacks take place in both Rome and New York City.
Талдау
"Рим қызуы" шығармасында тоқу – бірнеше бейнелі мотивтердің бірі. Ол Барбараның келекелеген үнмен айтқан ұсынысы арқылы енгізіледі, ол және Дженни "жастарды", аналарына ирониялық сілтеме жасай отырып, "тоқуларына қалдыруды" ұсынады. Дженни әйелдердің "шын мәнінде тоқымайтынын" (Уортонның назарына сала кетеді) айтады. Сонда Барбара: "Жарайды, бейнелі түрде айтам. Сыншы Кэтлин Уилер бұл әңгіменің басты тақырыптарының бірі – шындықты іздеу екенін айтады. Көптеген оқырмандар әңгіменің күтпеген соңына қызығушылық танытса да, Уилер әңгіменің алғашқы оқылымда көбінесе назардан тыс қалатын күрделілік деңгейлері бар екенін ұсынады. "Шындық, өткендей, құпияға оранылған", - деп жазады Уилер. Грейс пен Алиданың әңгімесінің соңғы беттеріндегі жауаптарға емес, Уилер "Уортонның оқырманға көптеген жауапсыз сұрақтарды қою арқылы қандай әсер ететініне" баса назар аударады.
Knitting is one several figurative motifs in "Roman Fever." It is introduced through Barbara's mocking suggestion that she and Jenny "leave the young things," an ironic reference to their mothers, "to their knitting.” Jenny objects that the women are "not actually knitting" (Wharton's emphasis). To which Barbara replies, "Well, I mean figuratively. Critic Kathleen Wheeler argues that the search for truth is one of the story's primary themes. And while many readers are initially attracted to the story's surprise ending, Wheeler suggests that the story has levels of complexity that are often overlooked on first reading. "[T]he truth, like the past," Wheeler writes, "is shrouded in mystery." Rather than focusing on the answers provided by Grace's and Alida's revelations in the story's concluding pages, Wheeler foregrounds the way in which "Wharton forces upon the reader numerous unanswerable questions."
Кейіпкерлер
Алида Слейд: Дельфин Слейдтің орта жастағы жесірі. Оның өзінің жеке басын күйеуімен байланыстыруы соншалықты күшті болғандықтан, "Дельфин Слейдтің әйелі болудан оның жесірі болу – үлкен құлдырау болды". Дельфин Слейд: "[А]тақты корпоративтік заңгер" және Алиданың қайтыс болған күйеуі. Дельфиннің "Уолл-стриттегі үлкен жетістігі" оған отбасын Шығыс 73-ші көшеден сәндірек "Жоғарғы Парк-авенюге" көшіруге мүмкіндік берді. Грейс Ансли: Хорас Анслидің орта жастағы жесірі. Ол "мэссис Слейдке қарағанда кішкентай және әлсіз" және "өз-өзіне және әлемдегі құқықтарына серігінен гөрі әлдеқайда аз сенімді". Хорас Ансли: Грейстің қайтыс болған күйеуі. Ол және оның әйелі әртүрлі сипатталады: "Ескі Нью-Йорктің музейлік үлгілері. Сырт келбеті жақсы, кінәсіз, үлгілі". Барбара Ансли: Грейс Анслидің қызы. Әңгіменің басында оның "баспалдақта келекелеген дауысы" естіледі, олар Дженни Слейдпен бірге кетеді. Қыздардың ата-аналары олардың екеуі де "періштелер" дейді, бірақ миссис Слейд Грейстің қызының "көктен түскен қанаттары" бар екенін айтады. Дженни Слейд: Алида Слейдтің қызы. Барбарадан кіші, ол "сирек кездесетін жағдай, өте әдемі қыз, ол жастық пен сұлулықты олардың жоқтығындай қауіпсіз сезіндіреді". Миссис Слейд "Дженнидің тіпті қате адамға ғашық болуын қалайды, оны бақылап, қиын жағдайдан шығаруға тура келсе екен; бірақ оның орнына Дженни анасын бақылап, суықтан сақтап, дәрісін ішкеніне көз жеткізді". Бас официант: Рим форумына, Колизейге және басқа да ежелгі қираған жерлерге қарап тұрған террасадағы мейрамхананың бас официанты. Алида Слейдтен сыйлық алғаннан кейін ол Алида мен Грейсті мейрамханада қалып, көріністі тамашалауға шақырады. Ескерте кетейік, бас официанттың әңгімеде сөзі жоқ – оның ойлары баяндаушы арқылы жеткізіледі. Алида Слейдтің ұлы: "Әкесінің қабілеттерін мұра еткен", бірақ "бала кезінде күрт қайтыс болған" бала. Грейстің қайтыс болған әжесі. Әңгіме бойынша, Харриет пен оның әпкесі бір адамды сүйген. Апасынан құтылу үшін Харриет оны алдап, Рим қызуына шалдықтырған. Кейін ол осы аурудан қайтыс болды.
Alida Slade: Middle aged widow of Delphin Slade. Because so much of her identity is wrapped up in her relationship to her husband, "it was a big drop from being the wife of Delphin Slade to being his widow." Delphin Slade: "[A] famous corporation lawyer," and the late husband of Alida. Delphin's "big coup in Wall Street" allowed him to move his family from East 73rd Street to the more fashionable "upper Park Avenue." Grace Ansley: Middle aged widow of well to do Horace Ansley. She is "smaller and paler" than Mrs. Slade and "evidently far less sure than her companion of herself and of her rights in the world." Horace Ansley: Late husband of Grace. He and his wife are variously described as "Museum specimens of old New York. Good looking, irreproachable, exemplary." Barbara Ansley: Daughter of Grace Ansley. In the opening paragraphs of the story, we hear her "mocking voice in the stairway" as she and Jenny Slade depart. While the girls' parents contend that they're both "angels," Mrs. Slade suggests that Grace's daughter has "rainbow wings." Jenny Slade: Daughter of Alida Slade. Younger than Barbara, she is "that rare accident, an extremely pretty girl who somehow made youth and prettiness seem as safe as their absence." Mrs. Slade wishes "that Jenny would fall in love with the wrong man, even; that she might have to be watched, out manoeuvred, rescued. And instead, it was Jenny who watched her mother, kept her out of draughts, made sure that she had taken her tonic. . ." Headwaiter: Supervising waiter at the terrace restaurant overlooking the Roman Forum, the Colosseum, and other ancient ruins. After receiving a gratuity from Alida Slade, he invites Alida and Grace to remain at the restaurant to enjoy the view. Notably, the headwaiter has no dialogue in the story—his ideas are communicated secondhand by way of the narrator. Son of Alida Slade: Child who "inherited his father's gifts," but "died suddenly in boyhood." Harriet: Deceased great aunt of Grace. According to a story handed down, Harriet and her sister loved the same man. To get rid of her sister, Harriet supposedly tricked her into exposing herself to Roman fever. She later died of the disease.
Тақырыптар
Жоғары топтағылар арасындағы билік күресі: Дельфин Слэйдке күйеуге шығуға келісім берген Алида, Грейстің оны тартып алуы мүмкін деген күдікке толы. Алида, Грейстің жолынан кетіру үшін Дельфиннің қолымен жазылғандай көрінетін хатты қолдан жасап, оны Колоссейде түнгі кездесуге шақырады. Бірақ, жоспары керісінше болады, себебі Дельфин Грейспен кездеседі. Алида сүйіктісіне тұрмысқа шығады, алайда болашақ миссис Ансли, мырза Слэйдтің қызы Барбараның анасы болып шығады. Сатқындық пен алдау: Жас кезінде Слэйд ханым, некеге тұру мүмкіндігін жақсарту үшін түрлі хитролықтар мен амалдарға жүгінген. Ескі ренжістер: Орта жасқа келген Слэйд және Ансли ханымдар, ондаған жылдар бойы сақталған құпияларды аңғартады.
Power struggle for those in the upper classes: Engaged to Delphin Slade, Alida suspects that Grace might try to steal him from her. Alida tries to remove Grace from the picture by forging Delphin's signature on a letter inviting the latter to a nighttime rendezvous at the Colosseum. The plan backfires for Alida because her eventual husband actually meets with Grace. Alida still marries her beau, but it seems the soon to be Mrs. Ansley actually bears Mr. Slade's daughter, Barbara. Betrayal and deception: As a young woman, Mrs. Slade used subterfuge and machination in order to improve her marriage prospects. Grudges: In their middle age, Mrs. Slade and Mrs. Ansley introduce decades old surprises.
Әйелдер арасындағы қарым-қатынастың бейнеленуі
Грейс Алидаға аянып, ал Алида Грейске қызғанады. Әйелдер бір-бірін "кішкентай телескоптың кері жағынан көреді". Тек екі түрлі көзқарасты бөліскенде ғана олар өткен шақтарының толық суретін көре бастайды.
Grace feels sorry for Alida, while Alida envies Grace. The women "visualize each other, each through the wrong end of her little telescope." Only through the sharing of their two perspectives do they begin to see a fuller picture of their past.
Бейімделулер
KPFA радиосы 1964 жылдың қыркүйегінде Эрик Бауэрсфельд бейімдеп, қойған "Roman Fever" радиолық қойылымын көрсетті, басты рөлдерде Пат Франклин мен Ширли Медина ойнады. Хью Леонардтың "Roman Fever" романының бір актілік сахналық нұсқасы алғаш рет 1983 жылы Дублинде қойылды. Роберт Уордтың опералық бейімделуі (Роджер Бруниате либреттосымен) 1993 жылы Дьюк университетінде тұңғыш рет көрсетілді. Венгр композиторы Гюла Фекетенің "Roman Fever" операсы ("Лиза Радецкидің қосымша өлеңдерімен") 1996 жылы Будапешттің Мерлин театрында дебют жасады. Алан Стрингердің "бір көріністегі операсы" 1996 жылы Нью-Йорктегі Манхэттен музыка мектебінде алғаш рет орындалды. Уортонның әңгімесіне негізделген Филип Хагеманның 1989 жылғы бір актілік операсы 2003 жылы Нью-Йоркте Линкольн орталығының Кларк студиясында орындалды. Әңгіменің бейімделу тарихы туралы толық мәліметтерді Скотт Маршаллдың (1998), Гермиона Лидің (2008) және Дэниел Хефконың (2016) зерттеулерінен табуға болады.
KPFA broadcast a radio adaptation of "Roman Fever" in September 1964, starring Pat Franklin and Shirley Medina, adapted and directed by Erik Bauersfeld. Hugh Leonard's one act adaptation of "Roman Fever" was first staged in Dublin in 1983. Robert Ward's opera adaptation (with libretto by Roger Brunyate) premiered in 1993 at Duke University. Hungarian composer Gyula Fekete's opera Roman Fever ("with additional lyrics by Lisa Radetski") premiered in 1996 at Budapest's Merlin Theatre. Alan Stringer's "opera in one scene" premiered in 1996 at New York's Manhattan School of Music. Philip Hagemann's 1989 one act opera based on Wharton's story has been performed as recently as 2003 in New York at the Lincoln Center's Clark Studio. An extensive accounting of the story's adaptation history can be found by consulting the scholarship of Scott Marshall (1998), Hermione Lee (2008), and Daniel Hefko (2016).