Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық футболдағы шеберлік
Skill in Australian rules football
Австралиялық футболдағы белгі – бұл тепкіленген допты ұстап алу, осы арқылы допты ұстаған ойыншыға еркін тепкі беру құқығы беріледі. Ұстау таза болуы керек, немесе төреші допты жеткілікті уақыт бойы бақылауда ұстаған деп шешеді. Допқа тиісіп қайтарылған немесе жерге тиген допты белгілеуге болмайды. 2002 жылдан бері Австралияның көптеген жарыстарында белгі үшін ең төменгі қашықтық 15 метрді (16 ярд немесе 49 фут) құрайды. Белгілеу – австралиялық футболдағы ең маңызды дағдылардың бірі. Допты қабылдай алатын командаласына бағытталған соққы беру – голға соққы бермейтін кез келген соққы беруші ойыншының басты мақсаты. Белгілеу ойынның ең әсерлі және ерекше тұстарындарының бірі болуы мүмкін, ал AFL маусымындағы ең жақсы белгі «Жыл белгісі» сыйлығымен марапатталады, сондай-ақ кіші лигаларда да ұқсас жарыстар өткізіледі. Австралия футбол лигасы тарихындағы ең көп белгі жасаған ойыншылар – Ник Ривольдт, Мэтью Ричардсон, Стюарт Лоуи және Гэри Демпси, олардың ойын сайынғы орташа көрсеткіші шамамен сегіз белгіні құрайды. 2006 жылы «Сент-Килда» және «Порт-Аделаида» арасындағы AFL матчында бір ойында 303 белгі жасалып, рекорд орнатылды.
A mark in Australian rules football is the catch of a kicked ball which earns the catching player a free kick. The catch must be cleanly taken, or deemed by the umpire to have involved control of the ball for sufficient time. A tipped ball, or one that has touched the ground cannot be marked. Since 2002, in most Australian competitions, the minimum distance for a mark is 15 metres (16 yards or 49 feet). Marking is one of the most important skills in Australian football. Aiming for a teammate who can mark their kick is the primary focus of any kicking player not kicking for goal. Marking can also be one of the most spectacular and distinctive aspects of the game, and the best mark of the AFL season is awarded with the Mark of the Year, with similar competitions running across smaller leagues. The most prolific markers in the history of the Australian Football League, Nick Riewoldt, Matthew Richardson, Stewart Loewe and Gary Dempsey took an average of around eight marks per game. An AFL match between St Kilda and Port Adelaide in 2006 set a record of 303 marks in a single game.
Ережелер
Белгі жасағаннан кейін төреші сыбызғы соғып белгіні хабарлайды, сондай-ақ ойыншы допты кедергісіз тепкілеуге құқылы. Ең жақын қарсыласы ойыншы белгілеген жерде тұрады, бұл орын "белгі" деп аталады және ол "белгіде тұрған ойыншы" болады. Егер бос тепкі берілсе, ойыншы тепкіден бас тартып, жылдамдап жүгіре алады, ал қорғаушылар бұрынғысынша қалыпты тәртіппен допты тартып ала алады. Ойыншы белгі жасағаннан кейін допты 10 секунд ішінде жылжытуға тиіс, егер қақпаға соққы жасаса, онда 30 секунд уақыты бар. Егер ойыншы бос тепкіні орындауға тым көп уақыт жұмсаса, төреші ойынды жалғастырып, бос тепкіні күштен шығарады, соның салдарынан қорғаушылар да қалыпты түрде допты тартып ала алады. Белгіні дұрыс жасау үшін ойыншы допты толық бақылауда ұстауы керек, тіпті қысқа ғана уақыт болса да. Сондықтан, егер доп қолдан шығып кетсе немесе жерге тигеннен кейін қолдан түсіп қалса, доп бір сәт ұсталса да белгі жарамды болады. Ережеде екі ойыншының бір уақытта белгі жасауы қарастырылмаған, бірақ әдетте төреші белгіні алда тұрған ойыншыға, яғни белгі үшін күрескенде алдыңғы позицияда болған ойыншыға береді. Егер төреші қай ойыншы алда екенін анықтай алмаса, допты жоғары лақтыру арқылы қайта ойнату (айқас) жүргізіледі. Бұл белгі 1984 жылдан бері Австралия және Ирландия командалары арасындағы Халықаралық футбол сериясында қолданылатын келісімшарт ережелеріне енгізілген.
Upon taking a mark, the umpire will blow the whistle to signify the mark and a player is entitled to an unimpeded kick of the ball. The nearest opposition player stands on the spot where the player marked the ball, which is also known as 'the mark' and he becomes 'the man on the mark.' When awarded the free kick, the player can choose to forego their kick to play on and run into space, with the defending players then allowed to tackle as normal. The player has 10 seconds to move the ball on after a mark unless they are taking a shot on goal in which case they have 30 seconds to take their kick. If the player takes too long to complete their free kick, the umpire will call play on, rescinding the award of the free kick, which also allows the defenders to tackle as normal. A mark must be caught cleanly, with the player having complete control of the ball, even if only for a short time. As such, if the ball is punched out from between the player's hands after it is caught, or the ball is dislodged upon hitting the ground, a mark is still paid, even if the ball was held for only an instant. Although the rules make no provision for two players marking the ball simultaneously, by convention the umpire will award the mark to the man in front, i. e. the player who has the front position in the marking contest. If he cannot determine which player is in front, then a ball up will result. The mark has been included in the compromise rules used in the International Rules Football series between teams from Australia and Ireland since 1984.
Ең төменгі қашықтық талаптары
Топтың белгі алу үшін жүруі керек ең төменгі қашықтық кез келген бағытта 15 метрді құрайды; таза ұсталған, бірақ одан қысқа қашықтықта жүрген топ "ойнауға" шақырылады. Бұл ереже 2002 жылдан бері қолданылып келеді, ал оған дейін, бір ғасырдан астам уақыт бойы ең төменгі қашықтық он метр немесе он ярд болған. Австралиялық футбол алаңында осы қашықтықты дәл өлшеуге мүмкіндік беретін жердегі белгілер өте аз, сондықтан қашықтық туралы шешімді төрешінің ең жақсы бағасына қалдыру қажет. Тым қысқа соққы жасалған жағдайда төреші әдетте "ойнауға" немесе "он бес метр жетпейді" деп дауыс береді. Австралиялық футболдың алғашқы онжылдықтарында ең төменгі қашықтық айтарлықтай қысқа болды, нәтижесінде "кішкентай белгі" деп аталатын ойын стилі пайда болды, онда команда топты өте жақын тұрған әріптесінің қолына қысқа қашықтыққа лақтырып, белгі алатын болды. Кішкентай белгілерге қатысты пікірлер қарама-қайшы болды: жанкүйерлер оны ойынның ең қызықты ерекшеліктерінің бірі және командалардың қақтығыстарды шешудің тиімді тәсілі деп есептеді, ал сыншылар оны дәл бағалаудың қиындығы мен кейде тәжірибелі ойыншылардың қолдауын жасыру үшін пайдаланатынын айтты. Ойынның алғашқы жылдарында белгіге арналған ең төменгі қашықтық бірнеше рет өзгерді: 1877 жылға дейін ең төменгі шектеме болған жоқ; 1877 жылы – алты ярд; 1886 жылы – бес ярд; бірақ іс жүзінде 1890 жылдардың басында көптеген төрешілер бірнеше сантиметрден аспайтын қашықтықтағы соққыларды белгі ретінде қабылдағандығы хабарланды. Кішкентай белгілеу 1897 жылы енгізілген он ярдтық ең төменгі қашықтық ережесімен толығымен жойылды.
The current minimum distance the ball must travel for a mark to be awarded is 15 metres in any direction; a cleanly caught ball which travels a shorter distance is called 'play on'. This has been the case since 2002; for more than a century before that, the minimum distance was ten metres or ten yards. There are very few ground markings on an Australian rules football field which could be used to measure this distance precisely, leaving the decision on distance up to the best judgement of the umpire; a kick which is too short will typically be met with shouts of 'play on' or 'not fifteen' by the umpire. In the early decades of Australian rules football, the minimum distance was substantially shorter, resulting in a type of play called a "little mark", in which a team could earn a mark by kicking the ball a short distance into the hands of a team mate standing almost immediately adjacent. Little marks were polarising: they were considered by supporters as one of the game's best features and an effective way for teams to clear scrimmages; and considered by detractors as too difficult to accurately adjudicate and sometimes exploited by crafty players who would disguise a hand off as a little mark. The minimum distance for a mark changed many times over the early years: until 1877, no minimum; in 1877, six yards; in 1886, five yards; – but in practice by the start of the 1890s it was reported that most umpires would pay little marks over only a few inches. Little marking was effectively abolished with the introduction of the ten yard minimum distance in 1897.
Белгіге сай тұру
Тек бір ойыншы белгіде тұра алады; бұл шектеу 1924 жылы енгізілді. 2021 жылдан бері белгіде тұрған ойыншы, кикер допты ойнағанға дейін немесе тастағанға дейін белгіні алғаннан кейін қозғалмай тұруы керек; бұрын белгідегі ойыншы белгіден шығып немесе бүйірге қарай қозғалса, бірақ кикерге қарай қозғалмаса, рұқсат етілген. Бұл ережені бұзу 50 метрлік айыппен жазаланады. Егер команда белгіге ойыншыны қоймаса, онда ойыншылар соққыны белгіден бес метр қашықтықта қорғай алады; бұл ойыншыларға қозғалуға рұқсат етіледі. Кикердің айналасында қорғалған аймақ бар, ол белгідегі ойыншы мен кикер арасындағы сызықтан екі жаққа он метрге, кикерден бес метрге және белгіден бес метрге дейін созылған дәліз болып табылады. Қарсы ойыншылар егер тікелей қарсыласын екі метрлік қашықтықта ұстап жүрмесе, қорғалған аймаққа кіре алмайды; ал аймақта жүрген ойыншы одан шығуға бар күшін салуы керек. Ережені бұзу да 50 метрлік айыппен жазаланады. Марн Грук ойынында "мумарки" деп аталатын, "ұстау" деген мағына беретін абориген сөзімен допты ұстауға секіру еркін соққыға алып келеді деп есептеледі. Алайда, допқа секірген ойыншылар әуеде итерілуі мүмкін, жарақат алмаса, дереу доптан айырылып қалу қаупі бар. 1890 жылы Аустралиялық Футбол Кеңесінің (АФК) отырысында Викторияны қоса алғанда, оның мүше лигалары мақұлдаған, белгіге таласқанда артынан итеруге тыйым салатын ұсыныс қабылданды. Бұл ереже 1897 жылы жаңадан құрылған VFL тарапынан қабылданды. Бұл ереже жоғары белгілерді ынталандырғанымен, артынан белгі алған ойыншылар жиі жазаланды. 1907 жылы АФК белгіге таласқандағы қасақана кедергі жасау тұжырымын енгізді. Содан кейін керемет белгілер жиі кездесе бастады.
Only one player may stand the mark; this restriction was introduced in 1924. Since 2021, a player standing the mark must remain stationary upon taking up the mark until the kicker has disposed of the ball or played on; prior to this, the man on the mark was free to leave the mark or move laterally, provided he did not move over the mark towards the kicker. Breaking this rule is punishable by a 50 metre penalty. If the team chooses not to put a man on the mark, then players may defend the kick from five metres behind the mark; these players are allowed to move. There is a protected area around the kicker, which is a corridor which extends ten metres either side of the line between the man on the mark and the kicker, five metres behind the kicker, and five metres behind the mark. Opposing players may not enter the protected area unless following their direct opponent within two metres; and player who find themselves within the area need to make best endeavours to leave it. Breaking the rule is also punishable by 50 metre penalty. It is claimed that in Marn Grook, jumping to catch the ball, called "mumarki", an Aboriginal word meaning "to catch", results in a free kick. However players who leapt for the ball could be pushed in mid air, risking immediate dispossession, if not injury. At a meeting of the Australasian Football Council (AFC) in 1890 a motion was passed banning pushing in the back in a marking contest which was agreed to by its member leagues including Victoria. It was adopted by the newly formed VFL in 1897. While the rule encouraged high marking, players marking from behind were still often penalised. In 1907 the AFC introduced the concept of unintentional interference in a marking contest. Spectacular marks subsequently became more common.
Белгісін бұзады
Спойлинг – қарсыластың допты ұстауына заңды түрде кедергі келтіру үшін қорғаушылар қолданатын тәсіл. Ол қарсыластың қолымен допты ұстауға аздай қалғанда қолмен немесе жұдырықпен соққы беру арқылы жасалады. Қорғану әдістеріне қатысты ережелер өте қатаң. Ойыншыларға допты ұстау үшін күресте басқа ойыншыларды итеруге немесе допты ұстауға немесе спойлинг жасауға тырыспаса, қарсыласқа күшпен тікелей соқтығысуға рұқсат етілмейді. Сондай-ақ, допты ұстауға немесе спойлинг жасауға тырысу кезінде бұл соқтығысу кездейсоқ болмаса, жоғарыдан соқтығысуға жол берілмейді.
Spoiling is the technique typically employed by opposition defenders to legally stop a player from catching the ball. It is performed as a punching action by hand or fist just before the opposing player has caught the ball in their hands. The rules are quite strict on defensive spoiling methods. Players are not allowed to push other players out of marking contests or make forceful front on contact with an opponent in a marking contest, if they are not simultaneously attempting to mark or spoil the ball. Also, no high contact is allowed unless such contact is incidental to attempting to mark or spoil the ball.
Қаруларды алу
Ойыншылардың қасақана қолға алуы, шабуылы немесе кесіп тастауы – бұл ойыншылар жасаған құқық бұзушылық, нәтижесінде еркін соққы беріледі. Қолға кедергі келтірген еркін соққы 2005 жылы AFL және оның филиалдарында арнайы еркін соққы ретінде енгізілді, бірақ бұрын ол блоктау, соққы беру немесе ұстау үшін берілетін еркін соққы ретінде қарастырылды. Бұл еркін соққы негізінен шабуылшылардың даулы допты ұстау мүмкіндігін арттыру үшін жасалды, қорғаушы ойыншының допты ұстауға тырысқан ойыншының созылған қолын ұруына немесе тартып алуына жол бермейді. Бұл ереже AFL-дің жанкүйерлер мен комментаторлардың қорғаныс тактикасы – жаппай қорғануға қарсы шаралар қабылдау туралы үнемі талаптарының нәтижесінде енгізілді. Бұл ереже қорғаушылардың тиімділігін тікелей шектейді, бірақ AFL жаппай қорғану осы өзгерістің себебі болды ма, жоқ па екенін ешқашан нақты айтқан емес.
Deliberately taking, hacking or chopping the arms is an infringement committed by players which will result in a free kick. The arm interference free kick was introduced as a specific free kick in the AFL and its affiliates in 2005, although it was paid as a blocking, striking or holding free kick previously. The free kick was designed predominately to make it easier for forwards to take contested marks by not allowing defending player to punch or pull a marking player's outstretched arms in a marking contest. The rule was introduced by the AFL amidst on going calls from fans and commentators to take action against the defensive tactic of flooding. The rule does directly limit the effectiveness of defenders, but the AFL has never stated whether or not flooding was the reason for the change.
Жазумен байланысты жарақаттар
Белгілеу қол мен саусақтарға жарақаттарды тудыруы мүмкін, соның ішінде гиперэкстенсия, буындар мен сіңірлердің зақымдануы, шығу және сүйек сынулар. Ұзақ мерзім ішінде және қайталап жарақаттану нәтижесінде созылмалы жарақаттар мен қабілетсіздік тудыратын артрит сияқты ұзақ мерзімді салдарлар болуы мүмкін. Осы жарақаттарды жеңу үшін кейбір ойыншылар проблемалы саусақтарын бірге байлап, бүкіл қолдарын таңуға, немесе шиналар мен қолғаптар киюге болады. Кейбір жарақаттарға хирургиялық араласу және ұзақ қалпына келтіру қажет, бұл олардың кәсіби мансабына қауіп төндіреді. Мұндай жарақаттар салдарынан мансабы қауіпке ұшыраған AFL ойыншыларының қатарында Роберт Кэмпбелл, Фрейзер Гериг, Бретт Бэквелл және Дэниел Чик бар. Кейбір ойыншылар, мысалы, Бэквелл мен Чик, ойыншылық карьерасын ұзарту және допты ұстауды жалғастыру мақсатында саусақтарын ампутациялауға бара жатыр.
Marking can cause injuries to hands and fingers, including hyperextension, joint and tendon damage, dislocation and fractures. Over a long period of time and with re injury there can be long term effects such as chronic injury and debilitating arthritis. To overcome these injuries, some players will strap problem fingers together, whole hands, wear splints or gloves. Some of these injuries require surgery and extended recovery, threatening professional careers. AFL players whose careers were threatened by such injuries include Robert Campbell, Fraser Gehrig, Brett Backwell and Daniel Chick. Some players, such as Backwell and Chick, have opted for amputation of digits in a bid to extend their playing careers and continue to mark the ball.