Кіріспе

Аргентиналық алаяқ Эдуардо де Вальфиерно, 1911 жылы Мона Лизаның ұрлануын ұйымдастырған деген күдік бар. Ол маркиз (маркиз) ретінде танылған, бірақ оның бар болғанына күмән тудырады.

Мона Лизаның ұрлануы

1932 жылы журналист Карл Декер «Saturday Evening Post» газетінде Вальфиерно Луврден өнер туындысын ұрлау үшін бірнеше адамға, соның ішінде музей қызметкері Винченцо Перуджиаға ақы төлегенін жазды. 1911 жылдың 21 тамызында Перуджия Мона Лизаны пальтосының астына жасырып, есіктен сыртқа шығып кетті. Ұрлыққа дейін Вальфиерно француз суретшісі және қалпындастырушысы Ив Шодронға Мона Лизаның алты көшірмесін жасауға тапсырыс берген. Содан кейін жалған суреттер әлемнің түкпір-түкпіріне жіберілді, сатып алушыларға дайындалды. Вальфиерно Мона Лиза ұрланса, көшірмелерін кеденнен өткізу қиын болатынын білген. Ұрлықтан кейін көшірмелер сатып алушыларға жеткізілді, олардың әрқайсысы өзі үшін ұрланған түпнұсқаны алғанын ойлады. Вальфиерно жалған суреттерді сатқысы келгендіктен, Мона Лизаның жоғалуы ғана қажет болды және ол қылмыс жасағаннан кейін Перуджиямен қайтадан байланыспады. Бірақ Перуджия картинаны сатуға тырысқанда ұсталды. Ол 1913 жылы Луврге қайтарылды. Перуджия Вальфиерномен Луврде кездейсоқ кездескеннен басқа ешқандай байланысы болмағанын айтты. Декердің мақаласы осы оқиғаға және тіпті Вальфиерно мен Шодронның бар екендігіне байланысты жалғыз дерек көзі болып табылады. Ол мақалаларында еркіндікке жиі барып, мақалада келтірілген көптеген фактілер мен егжей-тегжейлер дұрыс емес, соның ішінде Мона Лизаның мөлшері, салмағы және оның қай ағашқа салынғаны туралы мәліметтер. Осыдан кейін бір ғасыр өткеніне қарамастан, аталған көшірмелердің ешқайсысы табылған жоқ, бұл оқиғаның шындығына және Эдуардо де Вальфиерноның бар екендігіне күмән тудырады.

Көркем шығармаларда

Мона Лизаны ұрлап, жеке коллекционерлерге сату үшін алты дана жасау туралы ой "Доктор Ху" әңгімесіндегі "Өлім қаласы" сюжеттік элементімен ұқсас: Уақыт арқылы саяхат жасап, Леонардо да Винчи өзінің туындыларының көшірмелерін жасауға мәжбүр болады, олар 1979 жылы сатылады. 1985 жылғы "Шерлок Холмс оқиғалары" телесериалында, Джереми Бретттің қатысуымен, "Соңғы мәселе" эпизоды Мона Лизаның ұрлануымен басталады, бұл Мориартидің коллекционерлерге дайынталған жалған суреттерді сату үшін жасаған қастандығы. Холмс түпнұсқа суретті Мориарти "Мистер Морганға" сатуға асыққанда қайтарып алады. Холмс оның жоспарларына кедересі келтіру арқылы Мориартиді детективтің жойылғанын көруге көндіреді. Бұл алаялық Leverage эпизодындағы "The Two Live Crew Job" эпизодында айтылады, онда қарсылас команда Leverage командасы іздеген суретті ұрлайды. Паркер бұл "Мона Лизаның нұсқасы" ол бірінші үйренген алаялық екенін айтады және оны көрермендерге түсіндіреді. St Trinian's (2007) фильмінде қыздар "Жемше құлақты қыз" картинасымен ұқсас схеманы қолданады: олар көшірме жасап, түпнұсқаны "қарызға" алады, көшірмені 500 000 фунт стерлингке сатады, түпнұсқаны қайтарады (оны Харви Николстың киім ауыстыратын бөлмесінен тапқандарын айтады) және 50 000 фунт сыйақыны иеленеді. Өшірілген сахнада олар бастапқы "Мона Лиза" алаялығы туралы айтады. Психологиялық ұрлық туралы "Inception" фильміндегі Вальферно қонақүйі кейіпкерлердің кездесіп, шайқасқан жері. USA Network телеарнасының "Ақ жаға" шоуындағы "Copycat Caffrey" эпизоды негізінен Вальфиерно жасаған сол алаялық туралы болды. Рональд Басс жазған 1978 жылғы "Кәміл ұры" романындағы маңызды сюжеттік ашылулардың бірі - Волер кейіпкері осы алаялықты пайдаланып, Гойяның суретін ұрлап, одан кейін 32 жалған суретті әртүрлі сатып алушыларға сатады. Романда бұл алаялықтың аты аталмайды. Аргентиналық жазушы Мартин Капаррос 2004 жылы "Вальфиерно" романын жариялайды, онда ол алаяқтың, оның серіктерінің және тарихи ортаның өмірбаянын көркемделіп қайта жасайды. Вальфиерно 2011 жылғы "Мона Лизаны ұрлау" романының басты кейіпкері, бұл ұрлық туралы көркем әңгіме. "The Art of the Steal" ұрлық туралы фильмінде де Вальфиерноның оқиғасы маңызды сюжеттік желі болып табылады. Аарон Элкинстің 2018 жылғы "A Long Time Coming" өнер әлеміндегі құпиясы Вальфиерно оқиғасын егжей-тегжейлі баяндаумен басталады.