Кіріспе

Копт шіркеуінің басшысы 623-662 жылдар аралығында Александрияның Папасы Бенджамин I, Александрияның 38-ші Папасы және Санкт-Марк Патриархтығының Патриархы. Ол Копт шіркеуінің ең ұлы патриархтарының бірі саналады. Бенджамин Копт шіркеуін Мысыр тарихындағы құлпыраған кезеңде басқарды, оның ішінде Мысырдың Сасанид империясына түсуі, одан кейін Византиялықтардың Мысырды қайта басып алуы және соңында 642 жылы арабтардың ислами жаулауы болды. Арабтардың жаулауынан кейін, шет елде болған Папа Бенджаминге Александрияға оралып, патриархатты қайта бастауға рұқсат берілді.

Ерте өмір

Ол шамамен 590 жылы Батыс Нил дельтасының Бехира аймағындағы Баршут ауылында дүниеге келген. Оның балалық шағы туралы көп мәлімет белгілі емес, тек оның жайлы жағдайдағы копт отбасынан екені белгілі. Оның туған үйі Ескендірия қаласына жақын болғандықтан, кейбір адамдар оның сол қалада білім алғанын болжайды. Теонас өзінің Жақияның Ізгі хабарына ерекше құрметпен қараған, тіпті оны жатқа білген деген аңыз бар.

Александрия

Бір түні оған аян болды, дауыс естілді: "Беньямин, қуан, сен Мәсіхтің қойын-қолтығын бағып жүресің". Осыны рухани әкесіне айтқанда, ол оған: "Шайтан сені алдамақшы. Мақтанға жол берме" деді. Кейін Теноас Бенжаминді отырған Патриарх Андроник алдына әкелді. Андроник Бенжаминнің тақуалығы мен қабілетін бағалап, оны қызметке алды. Содан кейін ол Бенжаминді дін қызметкері етіп тағайындады, одан соң өзінің көмекшісі етіп қойды, осылайша Бенжамин патриархтыққа мұрагер атанды. Патриархтың көмекшісі ретінде Бенжамин шіркеу істерінің қыр-сырын және копт христиан қауымының мәселелерін білді. Бенжамин шіркеуде де, одан тыс жерде де атқарған еңбегі үшін жоғары бағаланды, бұл Андроник қайтыс болғаннан кейін патриарх болып сайлануына көмектесті. Араб мұсылман қолбасшысы Амр ибн әл-Ас 639 жылы Египетті жаулау жорығын бастады, соңында 642 жылдың 17 қыркүйегінде Александрияға шабуыл жасады. Тарихта копт шіркеуінің мүшелері осы жорықта арабтарға көмектескен-көместегені жазылмаған, бірақ олардың мелкиттерге көмектескені белгілі. Алайда Дионисий I Тельмахаройоның сириялық жылнамасында нақты айтылған: "Сол кездегі Египеттегі православие патриархы Бенжамин елді араб қолбасшысы Амр б. әл-Асқа, Египеттегі халцедон патриархы Кирге деген қарсылығынан, яғни жаулығынан тапсырды". Осы уақытта кейбір адамдар шіркеулерді тонап, өртеп жіберуге мүмкіндік алды. Теңіз жағалауындағы Марк шіркеуі, сондай-ақ оның төңірегіндегі шіркеулер мен монастырлар тоналды. Содан кейін ол Амрмен кездесу үшін Александриядан қайта кетті. Бұл екі тұлғаның тарихи кездесуінде Амр Бенжамин сияқты Құдайға жақын адамды ешқашан көрмегенін айтты. Бұл кездесудің нақты мәліметтері әлі белгісіз. Дегенмен, кездесу Азиядағы шайқастардағыдай қадір-қасиетсіз болған жоқ. Кеңес соңында Амр Византиялықтардан тартып алған барлық құқықтарды Бенжаминге қайтарды және оны египет халқының жалғыз өкілі деп мойындады. Ал Бенжамин Амр үшін дұға етіп, оған құрметпен сөйледі. Бенжамин копт шіркеуін қалпына келтіру үшін жұмыс істеді, өзінің ізашары Александриялық Дамиан енгізген саясаттың кейбір бөліктерін жаңартты. Ол сондай-ақ Амрмен және Египетті жаулап алғандармен жақсы қарым-қатынас орнатты. Арабтардың басып алуынан кейін Египеттің христиан халқы копттар, мелкиттер және басқа топтарға бөлінді. Алайда Бенжамин өзінің бөлінген халқының біртұтастығын қалпына келтіруде сәтті болды. Ливияның Пентаполисіне қашқан бірнеше копт қайтып келді. Басқыншылық кезінде мелкит шіркеуіне мәжбүрлі түрде өткендердің көптегені, соның ішінде епископтар Кир Никиу және Виктор Фиом копт шіркеуіне оралды. Ол өзінің жаңа заңдық және сот функцияларын, тіпті Византия заң жүйесіне сәйкес, жаңа ислам билігінің қанағаттануына дейін атқарды. Бенжамин шіркеудің епархиялары мен монастырларына сапарлар жасады, қажет болған жерде мүлікті қалпына келтірді. Осы кезеңдегі ең елеулі жетістіктерінің бірі - мелкиттер Византияға қайтаруға тырысқан қасиетті Марк бас сүйегін табу. Бас 645 немесе 647 жылы Ұлы Макарий монастырының киелі орнында қалдырылған болуы мүмкін. Бенжамин сол кезде Сент-Макарий монастырінің монахтарына өзінің канондарын да берді. Бенжамин ислам үкімдігінің алғашқы күндері копт қауымына басшылық етіп, жұбаныш берді. Амрдың ізбасары Абдалла ибн Сад ибн Аби әл Сарх ибн әл Харит әл Әмири, ресурстары таусылған египет халқынан көп ақша талап етті. Бенжаминнің күш-жігері мен арашалығы қысымға ұшыраған копттарға көмектесті. Бенжамин өмірінің соңғы екі жылын ауыр сырқатпен өткізді. Ұзақ уақыт бойы ауыр азап шеккеннен кейін, ол 661 жылдың 3 қаңтарында қайтыс болды.

Құрмет

Ол копт шіркеуінің қадірлі әулиесі саналады және Тоба айының 8-і күні копт Синаксарионында еске алынады. Бенджамин ислам жаулап алудың қайнаған кезеңінде копт шіркеуін басқарудағы рөлі үшін кеңінен даңққа ие. Оның замандастарының оған деген құрметі осыншалықты зор болғандықтан, оның қайтысынан кейін Бенджаминнің жаны періштелермен ғана емес, сонымен қатар Александриялық Афанасий, Антиохиялық Северий және Александриялық I Феодосийлердің сүйемелдеуімен жұмаққа көтерілді деген аңыз кеңінен тарады.