Кіріспе
Александрияның архиепискобы, Египет; "папа" аталымын қамтиды. Александрия патриархы – Александрияның архиепискобы, Египет. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл лауазымға "папа" атағы (этимологиялық тұрғыдан "Әке", "Абат" сияқты) кірген. Константинополь мен Иерусалимге осыған ұқсас мәртебе берілместен бұрын (тиісінше 381 және 451 жылдары) Александрия епископтығы Рим мен Антиохиямен бірге үш маңызды епископтық орынның бірі ретінде құрметтелді. Александрия кеңестері Александрияны де-факто архиепископтық мәртебеге көтерді, және бұл мәртебе Никеяның Бірінші кеңесінің алтыншы канонымен расталды, онда Египеттің барлық епископтық провинциялары Александрия митрополиясына бағынатыны белгіленді. VI ғасырда бұл бес архиепископқа ресми түрде "патриарх" атағы берілді және олар кейіннен Пентархия деп аталды. Христиандық ішіндегі бірнеше айырылыстарға байланысты, қазіргі уақытта Александрия патриархы атағын әртүрлі шіркеулер (олардың екеуі Католик шіркеуінің құрамына кіреді) және тиісінше төрт адам иеленеді: Александрияның Копт Православ патриархы, Александрияның Грек Православ патриархы, Антиохия, Александрия, Иерусалим және барлық Шығыстың Мелкит патриархы, және Александрияның Копт Католик патриархаты.
The Patriarch of Alexandria is the archbishop of Alexandria, Egypt. Historically, this office has included the designation "pope" (etymologically "Father", like "Abbot"). The Alexandrian episcopate was revered as one of the three major episcopal sees (along with Rome and Antioch) before Constantinople and Jerusalem were granted similar status (in 381 and 451, respectively). Alexandria was elevated to de facto archiepiscopal status by the Councils of Alexandria, and this status was ratified by Canon Six of the First Council of Nicaea, which stipulated that all the Egyptian episcopal provinces were subject to the metropolitan see of Alexandria In the sixth century, these five archbishops were formally granted the title of "patriarch" and were subsequently known as the Pentarchy. Due to several schisms within Christianity, the title of the Patriarch of Alexandria is currently claimed by different churches (two of which are part of the Catholic Church) and held respectively by four persons: the Coptic Orthodox Patriarch of Alexandria, the Greek Orthodox Patriarch of Alexandria, the Melkite Patriarch of Antioch, Alexandria, Jerusalem, and all the East and the Coptic Catholic Patriarchate of Alexandria.
Тарих
Дін дәстүріне сәйкес, патриархат 42 жылы Жақсы Жаңалықты уағыздаған Маркпен құрылды. Бұл – христиан дінінің бүкіл Египетке таралу орталығы болды. Ең гүлденген кезеңінде оның құрамында шамамен 108 епископ болды; оның аумағы Ливия-Үстіңгі, Ливия-Төменгі, Тебаид, Египет, Гептаномис және Августамниканың алты провинциясын қамтыды. Бастапқыда Әйгілі Маркқа мұрагер болған жалғыз митрополит епископ болды және ол бүкіл аумақты шіркеулік тұрғыдан басқарды. Христиандардың саны көбейгенде және басқа митрополиттік орындар құрылғанда, ол архимитрополит ретінде танылды. Патриарх атағы тек V ғасырда қолданысқа енді. Константинопольдің бірінші соборына (381) дейін Александрия патриархы Рим епископынан кейінгі дәрежеде болды. Осы собордың үшінші қағидасы, кейін Халкидон соборының жиырма сегізінші қағидасымен (451) бекітілді, Константинополь патриархы императорлық билік пен түрлі артықшылықтармен қолдау тауып, Александрия патриархынан басымдық алды. Бірақ Рим де, Александрия да осы талапты көп жылдар өткен соң ғана мойындады. Біздің эрамыздың алғашқы екі ғасырында Египет ерекше тыныштыққа ие болғанымен, оның бас шіркеу орталығының тарихы туралы көп мәлімет жоқ, тек патриархтарының тізімі ғана сақталған, ол негізінен шіркеу тарихшысы Евсевий арқылы бізге жеткен. VI ғасырда бұл Константинополь императорлық канцеляриясында да қалыпты практика болды. Бұл мынадай аудармаға ие: «Мен осы ережені және жарлықты біздің құрметті әкеміз/папамыз Гераклдан алдым». Оксфорд ағылшын сөздігінде ағылшын тілінде «папа» сөзінің ең ерте қолданылуы Беддің «Англия халқының шіркеу тарихы» атты ескі ағылшын тіліндегі аудармасында (шамамен 950 ж.) «Þa wæs in þa tid Uitalius papa þæs apostolican seðles aldorbiscop» деп тіркелген. Қазіргі ағылшын тілінде: «Сол кезде папа Виталиан апостолдық орынның бас епископы болды».
Александрияның копт православие шіркеуі
Александрия Папасы және бүкіл Африка Патриархы – апостол Марк қасиетті ордасында Александрия Копт Православ шіркеуін басқарады, бірақ Христодулос резиденцияны 11 ғасырдың ортасында Каирге көшіргеннен бері онда тұрады. Оның толық атақтары: Александрияның Ұлы қаласының Папасы және архиепископы, бүкіл Африканың Патриархы, Евангелист Марк қасиетті Православ және Апостолдық тағы (Мысыр, Ливия, Нубия, Судан, Эфиопия, Эритрея және бүкіл Африка), сондай-ақ қасиетті Елші және шейіт Евангелист Марк Орнын Бастаушы, Александрияның Ұлы қаласының қасиетті Апостолдық тағында.
Шығыс католик шіркеулері
Копттардың Александрия патриархы Копт католик шіркеуін Рим Папасымен рухани байланыста басқарады. Грек мелкиттерінің Антиохия патриархы, Мелкиттік грек-католик шіркеуін Рим Папасымен рухани байланыста басқарады, сонымен қатар Грек мелкиттерінің Александрия титулярлық патриархы және Грек мелкиттерінің Иерусалим титулярлық патриархы атақтарын иеленеді.
Латын шіркеуі
Александрияның латын патриархы – Папа Иннокентий III құрған Католик шіркеуінің Александрия патриархалық тақтың басшысы еді. Бұл атақ соңғы рет 1954 жылы қайтыс болған Лука Эрменгильдо Пазеттоға тиесілі болды; ол 1964 жылы латын шіркеуінің тақтысы ретінде таратылғанға дейін бос тұрды.
Александрияның грек православие шіркеуі
Александрияның және бүкіл Африканың грек православ патриархы Александрия грек православ шіркеуін басқарады. Оның толық атағы: «Өте қасиетті Папа және Александрияның Ұлы қаласының, Ливияның, Пентаполистің, Эфиопияның, Барлық Египеттің және Барлық Африканың Патриархы, Әкелердің Әкесі, Пасторлардың Пасторы, Прелаттардың Прелаты, Апостолдардың Он үшіншісі және Әлемнің Төрешісі».