Кіріспе
Эммануэль Анри Луи Александр де Лаунай, граф д’Антрейг (25 желтоқсан 1753 – 22 шілде 1812) – Франция революциясы және Наполеон соғыстары кезінде француздық памфлетші, дипломат, тыңшы және саяси авантюрист болған.
Ерте өмір
14 жасында д'Антрейге әскерге қосылды. Бастапқыда Версаль сарайындағы Король гвардиясының мүшесі болды, бірақ кейін Пьемонт патшалық атқыштар полкінің капитаны болды. Дегенмен, ол ағарту дәуірінің көрнекті өкілдерімен танысқаннан кейін әскерлік өмірге көңілі тоймады. 1770 жылы ол Жан-Жак Руссомен танысып, Руссоның өліміне дейін жалғасқан қарым-қатынас орнатты. Кейін, 1776 жылы, ол бірнеше ай бойы Вольтермен Фернеде бірге болды. Осы ұстаздардың демократиялық идеяларымен сіңіп, д'Антрейге 1778 жылы әскери қызметінен ерікті түрде кетіп қалды. Содан кейін ол еңбекші ағасы Франсуа Эммануэль Гиньярд, Сен-Приест графы, Осман империясының Франция елшісімен бірге Константинопольге сапарлады. Сол жылы ол Мысырды көру үшін саяхат жасады. 1779 жылы ол Варшава, Краков және Вена қалаларын аралап, үйіне қайта сапарлады. Парижге оралғаннан кейін ол философтар мен суретшілердің қатарына қосылып, болашақ революционерлер Николя Шамфорт пен Мирабомен дос болып кетті.
Француз төңкерісі
Бастапқыда француз төңкерісін ынталы қолдаған д'Антрейгуес 1788 жылы «Mémoire sur les Etats Généraux» («Жалпы Эстаттар туралы естелік») атты еңбегін жариялады. Онда ол үшінші қабатты «ұлт» деп атаған алғашқылардың бірі болды. Ол мәшһүр бір абзаста былай деп жазды: «Үшінші қабат – бұл халық, ал халық – мемлекеттің негізі; шын мәнінде, ол мемлекеттің өзі. Барлық ұлттық билік халықта және барлық мемлекеттер халық үшін бар». 1789 жылы Вивараи ақсүйектері оны Жалпы Эстаттарға депутат етіп сайлады. Ұлттық Ассамблея құрылуына қарсы болғанымен, ол теннис корты антын қабылдады және кейіннен Ұлттық Конституциялық Ассамблеяға қосылды. Бірақ, кейіннен 1789 жылдың 5 қазанында Версальге Парижден келген ашулы халықтың шабуыл жасауынан кейін ол революциялық қағидаларынан бас тартты. Бірнеше жыл бұрын сәттіліксіз ұсынуға тырысқан деген қауесет болған Мария Антуанетта патшайымның өміріне қауіп келгенін көрген ол, кенеттен көзқарасын толығымен өзгертіп, Бурбон монархиясының жақтаушысына айналды. Ол көп ұзамай маркиз де Фаврастың Версальға шабуыл жасаған халықтың мәжбүрлеп көшірген Париждегі Тюильри сарайынан патшалық отбасының қашуына көмектесу үшін жасаған қастандыққа қатысты. Желтоқсан айында Фаврас тұтқындалды, ал д'Антрейгуес әшкере болды. 1790 жылдың ақпанында Фаврас өлім жазасына кесілгеннен кейін д'Антрейгуес Франциядан қашып, эмигрантқа айналды.
"The Third Estate is the People and the People is the foundation of the State; it is in fact the State itself It is in the People that all national power resides and it is for the People that all states exist." In 1789, he was elected as a deputy to the Estates General by the noblesse of Vivarais. Although he opposed the creation of the National Assembly, he took the Tennis Court Oath, and subsequently joined the National Constituent Assembly. Later, however, he abandoned his revolutionary principles when Versailles was stormed by an angry mob from Paris on 5 October 1789. Horrified at the near death of Queen Marie Antoinette, whom it was rumored he had unsuccessfully tried to seduce years earlier, he suddenly changed his vision completely, becoming a defender of the Bourbon Monarchy. He soon became part of a plot by the Marquis de Favras to help the royal family escape from the Tuileries Palace in Paris where they had been forced to move by the mob that had attacked Versailles. In December, Favras was arrested, and d'Antraigues was exposed. In February 1790, after Favras had been executed, d'Antraigues fled France and became an émigré.
Дипломат, қастандықшы және тыңшы
Ол алдымен Швейцарияның Лозанна қаласына қашып кетті, сонда оған тез арада оның сүйіктісі, Мария Антуанеттаның сүйікті опера әншілерінің бірі мадам де Сент-Хуберти ілеседі. Көп ұзамай олар үйленіп, Италияға көшіп барады, онда ұл дүниеге келді. Венеция республикасында ол испан елшілігінің, содан кейін орыс елшілігінің атташесі болды. 1793 жылы ол болашақ король Людовик XVIII-нің конте де Прованс құпия адамы болды. Прованс өзінің сотын Венецияның бақылауында болған Веронаға көшіргенде, д'Антрейг оның полиция министрі қызметін атқарды. Венеция үкіметі кейіннен Франция тарапынан келген қауіп-қатерлердің тікелей салдарынан 1796 жылы Людовик XVIII-ді өз аумағынан қуды, бірақ д'Антрейг Венецияда қалды. Алайда, 1797 жылы француздар Италияға басып кірген кезде ол кетуге мәжбүр болды. Ресей елшісімен және оның серіктерімен бірге қашып кетуге тырысқанда, д'Антрейг Триестте француз әскерлерімен тұтқындалды, содан кейін оны және оның отбасын Миланға жеткізді. Сол жерде оны Наполеон Бонапарт сұраққа тартып алды. Наполеон д'Антрейгтің тәркіленген жеке қағаздарын қарап шыққанда, олардың арасында 1796 жылы д'Антрейгтің контрреволюциялық шпион деп саналатын граф де Монтгайлардпен болған әңгімесі туралы жазбалар бар екенін анықтады. Монтгайлар осы әңгімеде француз республикасына сатқындық жасау туралы генерал Шарль Пишегрумен болған келіссөздерін егжей-тегжейлі баяндады. Осы жайтты анықтағанмен және үй қамауында болса да, д'Антрейг және оның отбасы Австрияға қашып кетуге үлкерді. Бірақ, көп ұзамай Людовик XVIII оны агенттік қызметтен босатып, д'Антрейг Пишегрумен болған келіссөздердің және басқа да роялистік құпиялардың Наполеонға ақтарылып, оның еркіндігі үшін сатылғанынан қорқып, қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Көбінесе, бұл қашып кету Наполеонның аристократ әйелі Жозефина де Богарне араласуының нәтижесі болды, ол д'Антрейгтің әйелінің әншілік шеберлігіне жоғары баға берді. Бұл жағдай Луи XVIII-ге қатты наразылық тудырды. 1798 жылы ол Людовик XVI-ның соңғы адвокаты Малешерб оған корольдің өлім жазасына кесілгенге дейін жазған құжаттарын сеніп тапсырғанын мәлімдеді. Оның сөзіне қарағанда, оның ағасы, болашақ Людовик XVIII, жеке амбициясы үшін патшалық істі сатқан және осы себепті одан кейін таққа отыруға лайық емес. Келесі бес жыл бойы д'Антрейг және оның отбасы Грац пен Венада Ресей императоры Павел I-нің қаражатымен өмір сүрді. Венада ол Принц де Линь және барон Густав Армфельтпен достық қарым-қатынас орнатты. 1802 жылы Ресей императоры Александр I оны Саксония Корольдігінің астанасы Дрезденге Ресей атташесі ретінде жіберді, бірақ 1806 жылы ол Наполеонға және француз империясына қарсы күшті памфлет жариялады, соның салдарынан Саксония үкіметі оны елден қуды. Содан кейін ол Лондонға барып, британдық сыртқы істер министрі Джордж Кэннингпен және король Георг III-нің ұлдарының бірі Кент герцогымен жақын қарым-қатынас орнатты. Барлығының пікірінше, д'Антрейг британдық кабинетіне Тильзит келісімінің құпия баптарын ашқан агент болды, бірақ оның өмірбаянын жазған Леонс Пинго бұл пікірге қарсы шықты. Англияда ол эмигрант әріптестері Шарль Франсуа Дюмориез және Орлеан герцогымен (болашақ француз королі Луи Филипппен) жақын байланыс орнатты. Ұзақ жылдар бойы шет елде жүргенде (1790–1812), ол француз революциясы мен Наполеонға қарсы бірнеше памфлеттер жариялады («Des monstres ravagent partout», «Point d'accommodement» және т.б.).
Құрлық
1812 жылы ол және оның әйелі, опералық сопрано Антуанетта Сент-Хуберти, Англияның Суррей округындағы Барнс қаласындағы Барнс террасасының 27 нөмірлі үйінде, олар жұмыстан шығарған итальяндық қызметшісімен пышақпен өлтірілді. Қанішерлік қылмыстың жеке немесе саяси себептермен жасалғаны әлі анықталған жоқ. Бір топ адам бұл кісі өлтіруге д'Антрейгестің әйелінің қызметшілерімен жаман қарым-қатынаста болғаны себеп болды деп санайды. Ал басқалары бұл оқиғаның артында зұлым саяси сұлбалар тұрғанын айтады. Наполеон мен XVIII Людовик екеуінің де д'Антрейгестің жолын кесуге жеткілікті себептері болды.