Джароламо Луккезини: Пруссиялық дипломаттың өмірі мен қызметі

Кіріспе

Жироламо Луччезини (7 мамыр 1751 – 20 қазан 1825) – Пруссия Корольдігінің дипломаты болған.

Өмірбаян

Луччини Лукка қаласында маркиз Луччинидің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Оның кіші ағаларының бірі – филолог Чезаре Луччини. 1779 жылы ол Берлинге барды, онда Ұлы Фридрих патша оған сарайлық қызметке тағайындап, Италиямен әдеби байланыстарды жүргізуде пайдаланды. Дипломатиялық қабілетін таныған король Фридрих Вильгельм II 1787 жылы оны Римге, Майнц епископына көмекші тағайындау үшін Папаның санкциясын алуға жіберді, бұл Германияның Фюрстенбунды нығайту мақсатында жасалды. 1788 жылы ол Варшаваға жіберілді, Пруссиямен жақындастырып, Варшавадағы орыс ықпалын азайтты. 1789 жылдың 12 сәуірінде король және Польша елшісі болып аккредитацияланды. Фридрих Вильгельм сол кезде Осман империясымен, содан кейін Австрия және Ресеймен соғыста болды. Луччинидің міндеті – поляктардың Ресейге қарсы сезімін ояту және Австрия мен Ресеймен соғыс жағдайында Пруссияға Польшаның қолдауын қамтамасыз ету болды. Осы қауіпті келіссөздерді жүргізу үшін оның барлық интригалық шеберлігі қажет болды, бірақ Пруссия саясаты күшті поляк үкіметінің болуын қабылдамағандықтан бұл қиынға соқты. 1790 жылдың наурыз айында Пруссия мен Польша арасында одақ жасалды. Луччини сол жылдың қаңтар айында Саксонияны Австрияға қарсы одақтас болуға көндіру үшін жіберілді, ал қыркүйекте Систоваға аттанды, онда Еуропаның ірі державаларының өкілдері Австрия мен Түркия арасындағы бейбіт келісім шарттарын бекітумен айналысты, ол 1791 жылдың 4 тамызында қол қойылды. Варшаваға оралмас бұрын, оның бастамасымен жасалған поляк келісімі 1790 жылдың шілдесінде Рейхенбахта Пруссия мен Австрия арасындағы келісімдерге байланысты мәнсіз болып қалды, ал Пруссия Польшаның екінші бөлінісін қарастырып жатты. 1791 жылдың соңында ол елге қайтарылды. 1792 жылдың шілдесінде Фридрих Вильгельмге қосылып Францияға шабуыл жасады. Одақтас күштер король Людовик XVI-ның билігін қайта орнатқанда ол Пруссияның Париждегі елшісі болуға тиіс болды. Ол Франциямен және Австриямен одақтасуға қарсы болды, бірақ оның көзқарастары Домориездің Валмидегі қаруларымен одақтастарды зейнетке шығарғаннан кейін Келлерманмен келіссөздер жүргізуіне және Гессен-Дармштадттың Францияға қарсы көмек беруін қамтамасыз етуіне кедергі келтірмеді. 1793 жылы ол Венаға елші болып тағайындалды, мақсаты – Рейн науқанына қаржылай көмек алу болды. Ол Фридрих Вильгельммен бірге 1793-1794 жылдардағы Польша жорығына қатысып, күзде Венаға оралды. Оның Австрияға қарсы көзқарасы оны австриялық сарайда ұнатпады, олар 1795 жылы оны қайтаруды сұрады, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. 1797 жылы Италияға сапары барысында Болоньяда Наполеонмен кездесіп, бұл талаптар қайта жаңғыртылды және қабылданды. 1800 жылы Фридрих Вильгельм III оны Парижге арнайы миссиямен жіберді. Бонапарттың бейбіт ниеттеріне сенімсіздік білдірген және бейтарап саясатты жалғастырудың қауіптілігін баяндаған депештерді бірінші консул ұстап алып, оны қайтаруды талап етті, бірақ ақырында оны тұрақты елші ретінде қабылдады (1802). Ол Франция мен Пруссия арасындағы достық қарым-қатынасты үнемі іздеді, бірақ 1806 жылы Наполеонның Ганноверді Георг III-ге қайтару ниеті және Иоахим Мураттың Вестфалиядағы агрессиясы туралы үкіметін ескертті. Соғыс жағдайының алдында қыркүйек айында Париждегі елші қызметінен босатылды. Йенадағы апаттан кейін 14 қазан күні Виттенбергке жақын жерде Герауд Дюрокпен бейбіт келісім шарттарын талқылады. Екі рет келіссөздерге тырысқаннан кейін, бірінші нұсқасы Наполеонмен, екіншісі Фридрих Вильгельммен қабылданбады, ол Кенигсбергтегі пруссиялық сарайға қосылды, бірақ оның қызметі енді қажет емес екенін білді. Содан кейін ол Лукка мен Флоренциядағы Тоскананың ұлы герцогинясы Элизаның сарайына қосылды, ал Наполеон құлағаннан кейін өзін жазуға берді. 1819 жылы Флоренцияда «Salle cause et gli effetti della confederazione rizenana» атты үш томдық еңбегін жариялады, бірақ бұл еңбекте жаңа мәліметтер көп болған жоқ. Оның естеліктері қолжазба күйінде қалды. Оның депешлерін Bailleu «Preussen und Frankreicli» (Лейпциг, 1887, Publikationen aus den preussischen Staatsarchiven) жинағында жариялады.

Lucchesini was born at Lucca, the eldest son of Marquis Lucchesini. One of his younger brothers was the philologist Cesare Lucchesini. In 1779 he went to Berlin where King Frederick the Great gave him a court appointment, making use of him in his literary relations with Italy. King Frederick William II, who recognized his gifts for diplomacy, sent him in 1787 to Rome to obtain the papal sanction for the appointment of a coadjutor to the bishop of Mainz, with a view to strengthening the German Fürstenbund. In 1788 he was sent to Warsaw, and brought about a rapprochement with Prussia and a diminution of Russian influence at Warsaw. He was accredited ambassador to the king and Poland on 12 April 1789. Frederick William was at that time intriguing with the Ottoman Empire, then at war with Austria and Russia. Lucchesini was to rouse Polish feeling against Russia, and to secure for Prussia the concourse of Poland in the event of war with Austria and Russia. All his power of intrigue was needed in the conduct of these hazardous negotiations, rendered more difficult by the fact that Prussian policy excluded the existence of a strong Polish government. A Prusso Polish alliance was concluded in March 1790. Lucchesini had been sent in January of that year to secure the alliance of Saxony against Austria, and in September he was sent to Sistova, where representatives of the chief European powers were engaged in settling the terms of peace between Austria and Turkey, which were finally agreed upon on 4 August 1791. Before he returned to Warsaw the Polish treaty of which he had been the chief author had become a dead letter owing to the engagements made between Prussia and Austria at Reichenbach in July 1790, and Prussia was already contemplating the second partition of Poland. He was recalled at the end of 1791. In July 1792 he joined Frederick William in the invasion of France. He was to be Prussian ambassador in Paris when the allied forces should have reinstated the authority of King Louis XVI. He was opposed alike to the invasion of France and the Austrian alliance, but his prepossessions did not interfere with his skilful conduct of the negotiations with Kellermann after the allies had been forced to retire by Dumouriez's guns at Valmy, nor with his success in securing the landgrave of Hesse Darmstadts assistance against France. In 1793 he was appointed ambassador to Vienna, with the ostensible object of securing financial assistance for the Rhenish campaign. He accompanied Frederick William through the Polish campaign of 1793 to 1794, and in the autumn returned to Vienna. His anti Austrian bias made him extremely unpopular with the Austrian court, which asked in vain for his recall in 1795. In 1797, after a visit to Italy in which he had an interview with Napoleon at Bologna, these demands were renewed and acceded to. In 1800 he was sent by Frederick William III. on a special mission to Paris. Despatches in which he expressed his distrust of Bonapartes peaceful professions and his conviction of the danger of the continuance of a neutral policy were intercepted by the first consul, who sought his recall, but eventually accepted him as regular ambassador (1802). He consistently sought friendly relations between France and Prussia, but he warned his government in 1806 of Napoleon's intention of restoring Hanover to George III and of Joachim Murat's aggressions in Westphalia. He was superseded as ambassador in Paris in September just before the outbreak of war. After the disaster of Jena on 14 October he had an interview with Geraud Duroc near Wittenberg to seek terms of peace. After two unsuccessful attempts at negotiation, the first draft being refused by Napoleon, the second by Frederick William, he joined the Prussian court at Königsberg only to learn that his services were no longer required. He then joined the court of Elisa, grand duchess of Tuscany, at Lucca and Florence, and after Napoleon's fall devoted himself to writing. He published in 1819 three volumes, Salle cause et gli effetti della confederazione rizenana, at Florence, but revealed little that was not already available in printed sources. His memoirs remained in manuscript. His despatches are edited by Bailleu in Preussen und Frankreicli (Leipzig, 1887, Publikationen aus den preussischen Staatsarchiven).