Сигмунд фон Герберштейн: Ресей және дипломатиялық қызметі
Sigismund von Herberstein
Сигизмунд Герберштейн (1486-1566) – австрийский дипломат, историк, автор работ о России. Изучение истории, географии и обычаев России, Габсбургская монархия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карниол жазушысы және дипломаты (1486–1566)
Carniolan writer and diplomat (1486–1566)
Зигмунд (Сигизмунд) Фрайхерр фон Герберштейн (немесе Барон Сигизмунд фон Герберштейн; 23 тамыз 1486 – 28 наурыз 1566) – Карниол дипломаты, жазушы, тарихшы және Киелі Рим империясының Императорлық кеңесінің мүшесі. Ол ең алдымен Ресейдің географиясы, тарихы және тұрмысы туралы жазған мол еңбектерімен белгілі болды және осы аймақ туралы Батыс Еуропаның алғашқы біліміне зор үлес қосты.
Siegmund (Sigismund) Freiherr von Herberstein (or Baron Sigismund von Herberstein; 23 August 1486 – 28 March 1566) was a Carniolan diplomat, writer, historian and member of the Holy Roman Empire Imperial Council. He was most noted for his extensive writing on the geography, history and customs of Russia, and contributed greatly to early Western European knowledge of that area.
Ерте өмір
Герберштейн 1486 жылы қазіргі Словениядағы Карниола герцогтігіндегі Випавада (Виппач) дүниеге келді, бұл жер Габсбург монархиясының бір бөлігі болған. Оның ата-анасы Леонард фон Герберштейн және Барбара фон Люг болды, олар Герберштейн қамалында шамамен 200 жылдан бері тұрып келген көрнекті неміс тілді отбасының мүшелері еді. Оның балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол аймақта қолданылатын словен тілін үйренгені белгілі. Бұл білім оның өмірінде маңызды рөл атқарды. 1499 жылы ол философия және құқық тануды оқу үшін Вена университетіне қабылданды. 1506 жылы ол офицер болып әскерге қатысты және бірнеше науқандарда қызмет етті. 1508 жылы оны Киелі Рим императоры Максимилиан I жеке өзі рыцарь (шәкірт) атағына ие етті. 1515 жылы ол Император кеңесіне, яғни парламентке өтті және ұзақ және сәнді дипломатиялық мансабын бастады.
Herberstein was born in 1486 in Vipava (Wippach) in the Duchy of Carniola, now in Slovenia, then part of the Habsburg monarchy. His parents were Leonhard von Herberstein and Barbara von Lueg, members of the prominent German speaking family which had already resided in Herberstein Castle for nearly 200 years. Little is known of his early life apart from the fact that he became familiar with the Slovene language spoken in the region. This knowledge became significant later in his life. In 1499, he entered the University of Vienna to study philosophy and law. In 1506, he entered the army as an officer and served in a number of campaigns. In 1508, he was knighted by the Holy Roman Emperor, Maximilian I, in person. In 1515, he entered the Imperial council, or Parliament, and began a long and illustrious diplomatic career.
Дипломатиялық мансап
1515 және 1553 жылдар аралығында Герберштейн шамамен 69 дипломатиялық миссияны орындады, Еуропаның көп бөлігін, соның ішінде Түркияны аралады. Ол үстемдік құрған Габсбургтер тарапынан құрметпен қабылданды және атақтармен, жер-мүліктермен сыйланды. Ол екі рет Киелі Рим императорының елшісі ретінде Ресейге жіберілді: 1517 жылы Ресей мен Литва арасындағы уақытша бітімге келісу үшін, ал 1526 жылы екеуі арасында 1522 жылы жасалған шартты жаңару үшін. Осы ұзақ сапарлар (1517 жылғы сапарында тоғыз ай) оған бұрын көбінесе белгісіз болған орыс қоғамын зерттеуге мүмкіндік берді.
Between 1515 and 1553, Herberstein carried out approximately 69 missions abroad, travelling throughout much of Europe, including Turkey. He was feted by the ruling Habsburgs and rewarded with titles and estates. He was twice sent to Russia as ambassador of the Holy Roman Emperor, in 1517 to attempt to arrange a truce between Russia and Lithuania, and in 1526 to renew a treaty between the two signed in 1522. These extended visits (nine months in his 1517 visit) provided him with the opportunity to study a hitherto largely unknown Russian society.
Ресей туралы жазу
Герберштейннің жастық шағында алған словен тілінің білімі, оған орыс тіліндегі адамдармен қарым-қатынас жасауға мүмкіндік берді, себебі словен және орыс тілдері екеуі де славян тілдері тобына жатады. Ол осы қабілетін пайдаланып, Ресейдегі түрлі адамдардан көптеген мәселелер бойынша сұрақтар қойды. Бұл оған Ресей және ресейліктер туралы бұрынғы Ресейге сапарлаған аз ғана адамдарға қол жетпес білім берді. Ол Ресейдегі өмір туралы алғашқы жазбаларын 1517 мен 1527 жылдар аралығында жазған болуы мүмкін, бірақ оның бірде-бір түрі сақталған жоқ. 1526 жылы одан Ресейдегі тәжірибесі туралы ресми есеп беру сұралып, ол 1530 жылдары оны қайта қарап, кеңейтуге уақыт тапқанға дейін мұрағаттарда көпке дейін назарсыз қалды. Дәлелдер Герберштейннің белсенді және қабілетті этнограф болғанын көрсетеді. Ол жергілікті тұрғындардан сұрақтар қою арқылы және Ресей туралы сирек кездесетін әдебиеттерді сын тұрғысынан қарастыру арқылы терең зерттеулер жүргізді. Соның нәтижесінде 1549 жылы латын тілінде жазылған "Rerum Moscoviticarum Commentarii" ("Мәскеу істері туралы ескертулер") атты маңызды еңбегі жарық көрді. Бұл кітап Батыс Еуропада Ресей туралы білімнің негізгі бастапқы көзіне айналды. Ол патша сөзін "czar" деп алғаш рет жазып алды (екеуі де бірдей айтылады). Кейіннен 19 ғасырда ағылшын және француз тілдері "cz" орфографиясынан "ts" орфографиясына көшуді бастады.
Herberstein's knowledge of Slovene, acquired in his youth, allowed him to communicate with Russians, as Slovene and Russian both belong to the Slavic languages. He used this ability to question a variety of people in Russia on a wide range of topics. This gave him an insight into Russia and Russians unavailable to the few previous visitors to Russia. He probably wrote his first account of life in Russia between 1517 and 1527, but no copy of this survives. In 1526, he was asked to produce a formal report on his experiences in Russia, but this remained relatively unnoticed in the archives until he was able to find time to revise and expand it, which he possibly started in the 1530s. The evidence suggests that Herberstein was an energetic and capable ethnographer. He investigated in depth both by questioning locals and by critically examining the scarce existing literature on Russia. The result was his major work, a book written in Latin titled Rerum Moscoviticarum Commentarii ("Notes on Muscovite Affairs"), published in 1549. This became the main early source of knowledge in Western Europe on Russia. He was the first to record the spelling of tsar as czar (both spellings are meant to express the same pronunciation). Later, English and French began to move from the 'cz' spelling to the 'ts' spelling in the 19th century.