Кіріспе

Тай По (Тай По) — Гонконгтың Жаңа аумақтарындағы аймақ. Бұл аймаққа қазіргі Тай По ескі базары немесе Тай По Кау Хуэй (大埔舊墟) (алғашқы «Тай По базары») деп аталатын жердегі дәстүрлі базар қалаларының айналасы жатады. Олар Лам Цуэн өзенінің солтүстігінде орналасқан. Сондай-ақ, Тай По Хуэй (қазіргі Тай По базары; тарихи Тай Во Ши, сөзбе-сөз Тай Во базары) Лам Цуэн өзенінің оңтүстігінде, Фу Шин көшесінде, Коулун-Кантон теміржолының (Британдық бөлімі) ескі Тай По базары теміржол станциясының жанында жатыр. Екі базар да 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында Тай Поның жаңа қаласының құрамына кірді. Бүгінгі күні «Тай По» атауы бастапқы базар қалаларының айналасындағы аймақты, Тай Поның жаңа қаласын немесе бүкіл Тай По ауданын білдіруі мүмкін.

Этимология

Қытай тілінде Тай По деп жазылатын жер, бұрын қытай таңбаларын бөлек қарағанда, кантон тілінде По дыбысының үшінші тонмен айтылуы көптеген сөздермен ортақ, тек алтыншы тонмен ғана емес. Мысалы, Шам Шуи Поның "По" дегені, сөзбе-сөз "терең су порты". Сонымен қатар, Кангси сөздігінде бұл сөзді былай жазуға болады: "Тай По – теңіз жағалауындағы қала". Юань әулетінің (1271-1368 жылдар) "Нанхай Жи" еңбегінде Тай По Хой атауы кездеседі, онда Тай По теңізінен інжу жеміс шығатыны жазылған. Мин әулетінің "Юэдайжи" кітабында Тай По Хой және Тай По Тау атаулары тіркелген. Кітапқа қоса берілген картада Тай По Тау маңындағы теңіз "дауылдан қорғай алады" деп белгіленген. Гонконгтық синолог және тарихшы Жао Цзун И-дің пікірінше, Тай Подағы По таңбасын порт немесе теңіз жағалауы деп түсіндіру керек. Дегенмен, Тай Поның мағынасына қатысты тағы бір қалалық аңыз бар. Аңыз бойынша Тай По аймағында жабайы жануарлар мекендеген, сондықтан адамдар одан "үлкен қадаммен" өтуге мәжбүр болған.

Тарих

Тай Поның елді мекені тас дәуірінен бастау алады. Юэн Чау Цайдағы археологиялық қазбалар нәтижесінде неолит дәуірінде жасалған тас балқы мен керамикалық бұйымдар табылған. Тай Поның жергілікті тұрғындары кем дегенде біздің заманымыздың 963 жылынан бері Тай По Хойында (сөзбе-сөз – Тай По теңізі; Толо порты) ұлу мен инжу шаруашылығымен айналысып келген. Тан тайпасы қазіргі Гонконг шекарасының солтүстігінен Қытайдың Сун әулеті тұсында Гонконгтың қазіргі Жаңа аумақтарына көшіп келген. Тан тайпасының бір тармағы қазіргі Жаңа аумақтардағы Лунг Йюк Таудан бөлініп, Тай По Таудағы ауылды құрған. Тай По Тау филиалы мен Лунг Йюк Тау филиалы бірінші Тай По Хуй нарық қалашығын (сонымен қатар Тай По Тау Хуй деп те аталады) құрған, бірақ ол қазір тоқтатылған және қазір Тай По Ескі нарығы деп белгілі. Бірінші нарық қалашығының маңында Тан тайпасына жатпайтын басқа да адамдар тұрған. Олар Тай По Цат Юк (сөзбе-сөз – Тай По Жеті Одақ; әр одаққа бір немесе бірнеше ауыл кірген) ауылдық одағын құрған. Ауылдық одақ Цин үкіметі Тай По Хуйдің (Тай По Тау Хуй) Тан тайпасына тиесілі деп шешкеннен кейін тағы бір Тай Во Ши (сөзбе-сөз – Тай Во нарығы) нарық қалашығын құрған, себебі басқа тайпалар Тан тайпасының нарық қалашығында дүкен ашуға құқылы емес еді. Алайда Тай Во Ши бастапқы Тай По Хуйді (Тай По Тау Хуй) басты нарық ретінде ығыстырып, Тай По Хуй (ағылшын тілінде – Tai Po Market) атауын алған. Осылайша, ескі нарық қалашығы Тай По Кау Хуй (ағылшын тілінде – Tai Po Old Market) болып өзгерген. Британдық отарлық кезеңде аудандық кеңсе, полиция бөлімі, екі теміржол станциясы: Тай По Базар теміржол станциясы және Тай По Кау теміржол станциясы (Тай По Кауда) және басқа да қоғамдық нысандар қазіргі Жаңа қала мен әкімшілік округке жататын аумақта салынған. Олардың көпшілігі сол кезде Тай По нарық қалашығына жақын орналасқан. 1970 жылдары Гонконг үкіметі серіктес қалаларды дамытуға кірісті: Тай По өнеркәсіптік аймағы, Гонконгтағы алғашқы өнеркәсіптік аймақ 1974 жылы бұрынғы Тай По Хойының құрғатылған жерінде салынды; Тай По 1979 жылы «жаңа қала» салу үшін таңдалды, ал үкімет жерді өзен сағасын және Тай По Хойын құрғату арқылы алды. Жаңа қала да қазіргі нарық қаласымен біріктіріліп, өзара әрекеттесу үшін жоспарланған. Тай По Жаңа қаласының алғашқы қоғамдық тұрғын үй кешені – Тай Юэн Естейт 1981 жылы салынды. Халық саны 320 000-ға жетті, ал Тай По Жаңа қаласы ескі қалалық аймақтармен байланысты Толо тас жолының салынуынан кейін дами бастады. Қазіргі уақытта жаңа қаланың дамуына байланысты Тай По атауы Тай По Жаңа қаласына, Тай По Базарының тарихи орталығына немесе Тай По ауданына (Сай Кунг Солтүстігінен басқа) сілтеме жасай алады, ол жаңа қала мен Лам Цуэн аймағын қамтиды. Алайда Тай Поның шекарасы нақты анықталмаған. Керісінше, Тай По Базарының сайлау округінің және Тай По ауданының заңды түрде белгіленген шекаралары бар; Тай По Жаңа қаласының қалалық жоспарлау ережелері мен заңдарында ресми түрде белгіленген шекарасы бар. Сонымен қатар, Гонконг полициясының, сондай-ақ бастауыш және орта мектептердің аудандарының өз шекаралары бар. 2023 жылдың ақпан айында модель Эбби Чой Тин Фунг Тай По ауданының Лунг Мей қаласында өлтірілгені анықталды.

Білім

Тарихи дәуірлерде кландық ауылдар жеке оқу залдары немесе сишу ұйымдастырды. Король Ло Ка Шук – Гонконгтың мәдени ескерткіші ретінде жарияланған. Бұл Тан кланының Тай По Тау тармағының ата-бабалар залы, сонымен қатар тарихи оқу залы. ХХ ғасырдың басында ауыл мектептері мемлекеттік қаржыландырумен ашылды. 1920-1930 жылдары Тай Пода ана тіліндегі орта мектептер ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген ауыл мектептері құрылды. Туылу көрсеткішінің төмендеуіне байланысты 1990 жылдары мектеп оқушыларының саны азайды және көптеген ауыл мектептері жабыла бастады. Ауданда бірнеше халықаралық мектептер де орналасқан.

Мектептер

Испанияның бастауыш мектебі, Англияның Ұлттық оқу бағдарламасы бойынша испан, ағылшын және мандарин тілдерінде білім береді, оны Адриана Чан ұйымдастырды. Ол 2017 жылдың қыркүйегінде ашылды.