Кіріспе
Британдық телесериал "Шерлок Холмс" – 1984 жылдың 24 сәуірінен 1994 жылдың 11 сәуіріне дейін британдық Granada Television телекомпаниясы түсірген "Шерлок Холмс" бейімдеулерінің сериясына берілген жалпы атау. Дойл жазған 60 "Шерлок Холмс" әңгімесінің 43-і осы серияда бейімделді, олар 36 бір сағаттық эпизодтан және бес толық метражды арнайы эпизодтан тұрады. (40-шы эпизод "Мазарин тасының оқиғасы" мен "Үш Гарридебтің оқиғасы" сюжеттерінің біріктірілген нұсқасын қамтиды. 35-ші эпизодта "Құда болатын жігіт" әңгімесінен және "Жабық қонақ үйдің оқиғасы" әңгімесінен материалдар қолданылған.) Сериал Ұлыбританияда ITV телеарнасында көрсетілді, және Холмс рөлін Джереми Бретт ойнады. Уотсон рөлін бірінші серияда (Бастау) Дэвид Берк, ал екінші сериядан бастап (Қайта оралу) Эдвард Хардвик сомдады.
Sherlock Holmes is the overall title given to the series of Sherlock Holmes adaptations produced by the British television company Granada Television between 24 April 1984 and 11 April 1994. Of the 60 Holmes stories written by Doyle, 43 were adapted in the series, spanning 36 one hour episodes and five feature length specials. (Episode 40 incorporates the plot lines of both "The Adventure of the Mazarin Stone" and "The Adventure of the Three Garridebs". Episode 35 "The Eligible Bachelor" has material from both "The Adventure of the Noble Bachelor" and "The Adventure of the Veiled Lodger".) The series was broadcast on the ITV network in the UK and starred Jeremy Brett as Holmes. Watson was played by David Burke in the first series (Adventures) and by Edward Hardwicke from the second series (Return) onwards.
Сюжет
Виктория дәуірінің соңында Шерлок Холмс әлемдегі жалғыз кеңесші детектив болып табылады. Оның практикасы көбінесе жеке клиенттермен, бірақ ол полицияға да көмек көрсетеді, әсіресе инспектор Лестрадтың істерімен байланысты жағдайларда. Оның клиенттері қарапайым адамдардан бастап, патшалық отбасының мүшелеріне дейін жетеді. Оның басқалар байқамайтын іздерді табу қабілеті, химия, ботаника, анатомия сияқты арнайы білімдері және дедуктивті ойлау арқасында ол ең қиын мәселелерді шеше алады. Оған 221B Бейкер көшесіндегі пәтерде тұратын әскери қызметкер доктор Джон Уотсон көмектеседі. Ол зияткерлік қызығушылықты жақсы көреді және оны қызықтыратын жеткілікті күрделі істер болмағанда депрессияға түсіп қалады.
Эпизодтар
Бағдарлама төрт маусым мен 41 бөлімнен тұрды: 36 бөлімі 50 минуттық болды, ал 5 бөлімі толық метражды арнайы шығарылымдар еді.
Өндіріс
Сериалды бастапқыда Майкл Кокс, ал кейіннен Джун Уиндэм Дэвис өндірді. Ол теледидар үшін сценарийші Джон Хоуксворт әзірлеген, ол көптеген эпизодтардың да авторы болды (барлығы Дойлдың жекелеген әңгімелеріне негізделген). Дойлдың қысқа әңгімелерін сериалға бейімдеген басқа жазушылар Александр Барон, Джереми Пол, Т. Р. Боуэн және Алан Плэтер болды. 1982 жылдың ақпанында Бреттке Гранада компаниясы Холмс рөлін ойнауды ұсынды. Мақсаты кейіпкердің ең жақсы істерін толығымен шынайы және адал бейімдеуді жасау болды. Ақырында Бретт рөлге келісіп, өзіне берілген сценарийлер мен Дойлдың түпнұсқа әңгімелері арасындағы қабыспаушылықтарға ерекше назар аударды. Сериалды түсіру үшін Гранада студиясының Манчестердегі Квей-стриттегі алаңында Бейкер көшесінің толық көшірмесі салынды, ол кейіннен Гранада студиясының туристік орталығының маңызды бөлігіне айналды, бірақ 1999 жылы жабылды. Түсірілімдер үшін пайдаланылған көптеген орындар Чешир, Ливерпуль және Манчестерде орналасқан. Сериал 1995 жылы Бретттің 61 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болуына байланысты аяқталды. Ол кейінгі серияларды түсіру кезінде депрессияға тағайындалған дәріге жағымсыз реакциялар көрсеткендіктен денсаулығына қатысты мәселелерге тап болды. Бұл ауру оның өмірі бойы эпизодтық түрде бой көрсетті. Өмірінің соңғы жылдары жағдайы нашарлап кетті. [[Файл:Крокстет залының ішкі көрінісі (5). JPG|сол жақта|қосқан сурет|Ливерпульдегі Крокстет залында кем дегенде бес эпизод түсірілді. Бұл эпизод сол кездегі төрт ITV детективтік шоуларының жұлдыздарының қатысуымен бір құпияны жеке-жеке шешу үшін жұмыс істейтін төрт бөлімдік оқиғалар тізбегінің бірінші бөлігі болды, ол бір демалыс күні кешкі екі эпизодтан көрсетілді. Арнайы бағдарлама үшін шағын эпизодтар жасаған басқа шоулар – «Ван дер Валк», «Таггарт» және «Инспектор Вексфорд».
Эфир
Ұлыбританияда ITV телеарнасында көрсетілумен қатар, сериал шетелде де, әсіресе АҚШ-та танымал болды, онда эпизодтар бастапқыда PBS телестанцияларындағы Mystery! бағдарламасында көрсетілді. Кейінгі сериалдар Бостондық PBS хабар таратушысы WGBH-дан бірлесіп өндіріс үшін қаржыландыру алды. Шоулар сондай-ақ АҚШ-тың екі кабельдік телеарнасында – Disney Channel және A&E Network, Австралиядағы Seven Network және Канададағы CBC телеарналарында көрсетілді. Ұлыбританияда сериал жиі қайталанды: Granada Plus, ITV3, ITV4 және BBC Two арналарында. BBC Two 2003 жылдан 2005 жылға дейін сенбі күндері толық сериалды көрсетті. Бұл, ITV компаниясы өз арнасы үшін түсірген және кейіннен BBC-де көрсетілген өте сирек бағдарламалардың бірі. 2006 жылдың наурызында сериал он жылдан астам үзілістен кейін алғаш рет өзінің бастапқы арнасына оралды, күндізгі теледидар бағдарламасының бір бөлігі ретінде апта ішінде көрсетілді.
Қабылдау
Сериал Холмс әңгімелерінің көптеген нұсқаларының ең адал экранға түсірілгені деп есептеледі, бірақ кейбір сюжеттік желілер мен кейіпкерлерге еркіндіктер жасалды, әсіресе 1990 жылдардағы эпизодтарда (мысалы, 1994 жылы түсірілген "Мазарин тасы" екі бөлек Дойл әңгімесінің сюжеттік элементтерін біріктірді). Тағы бір өзгеріс – Холмс "Жынның аяғы" эпизодында кокаинге деген құмарлығынан бас тартты, бұл сериалдың үлкен балалар аудиториясы бар екені анықталғаннан кейін Дойлдің қызы Жан Конан Дойлдың келісімімен жасалды. Дойлдің әңгімелерінде Холмс өзінің құмарлығынан бас тартқаны туралы алғашқы "Жоғалған үштен бірі" әңгімесінде айтылады, бірақ оны Granada ешқашан экранға түсірген жоқ. Дегенмен, сериал Бретттің шеберлігі, Уотсонды Найджел Брюстің қалыпты бейнесіне қарсы жас, жіңішке, белсенді адам ретінде Дойлдің түпкілікті идеясына адалдығы, жоғары өндіріс деңгейі және дәуірге тән егжей-тегжейлілікке назар аударуы үшін жоғары бағаланды.
Үй медиасы
Сериал 1, 2 және 4 аймақтарда DVD форматында жарық көрді және ITV4 және BBC Two телеарналарында қайта көрсетілді. Толық серия 1991 және 1994 жылдары MPI Home Video компаниясы арқылы VHS форматында, ал DVD форматында шығарылды. 2005 жылғы соңғы шығарылым BBC Two телеарнасында қайта көрсету үшін бастапқыда дайындалған цифрлық түрде жаңартылған фильмдердің артықшылықтарын пайдаланды. 2012 жылдың желтоқсанында сериал Жапонияда Blu-ray, 2013 жылдың мамырында Испанияда, 2013 жылдың қазанында Францияда және 2014 жылдың қыркүйегінде АҚШ-та жарық көрді.