Кіріспе

Подгорзе ауданы (немісше: Josefstadt) – Польшаның Краков қаласында орналасқан аудан. Ол Висла өзенінің оң (оңтүстік) жағасында, Ласота төбесінің етегінде жатыр. 1990 жылы аудан алты жаңа ауданға бөлінді, қазіргі Краков аудандары туралы толық мәліметтерді қараңыз. Подгорзе атауы шамамен «төбедің негізі» деп аударылады. Бастапқыда шағын елді мекен болған, Польшаның бірінші бөлінісінен кейінгі жылдары қаланың дамуын Австрия-Мажарстан императоры Иосиф II итермеледі, ол 1784 жылы қалаға Подгорзе еркін корольдік қаласы мәртебесін берді. Келесі жылдары ол өзін-өзі басқаратын әкімшілік бірлік болды. 1795 жылы Польшаның үшінші бөлінісінен кейін және империяның қаланың толық бақылауға алуынан кейін Подгорзе Ескі қаладан өзен арқылы орналасқан тәуелсіз қала маңы ретіндегі саяси рөлін жоғалтты. Польшаның тәуелсіздігіне қайта оралуға дейінгі жылдары, 1915 жылдың шілдесіндегі қалалық кеңес талқылаулары Подгорзені қайтадан Үлкен Краковтың (Wielki Kraków) құрамына енгізді; оның президенті, бір әкімшілік бірліктің вице-президенті болды.

Қысқаша тарихы

Подгоржедегі ең көне адам қолымен жасалған құрылым – Ласота төбесіндегі Кракус үйіндісі (Копик Кракуса), ол аңыз бойынша князь Кракустың қабірі деп саналады. Бұл Польшадағы ең ірі тарихқа дейінгі үйінді және қаланың ең әдемі панорамалық көріністерінің бірі. 1802 жылы Висла өзені арқылы Подгорже мен Краковты байланыстырған австриялық Карл көпірі (Karls Brücke) салынды. Бүгінгі Мостова және Бродзинский көшелері арасында орналасқан бұл ағаш көпір 1813 жылға дейін сақталды, содан кейін су тасқынынан қирады. Австрия үкіметінің соңына таяу, 1915 жылы Подгорже аумағы Краковтың 1/5 бөлігіне жетті. Польша тәуелсіздігін қайта алғаннан кейін, ол қала құрамына толық интеграцияланды. Оған Подгорже тарихи бөлігі, үшбұрышты базар алаңы және әсерлі Санкт-Жозеф шіркеуі, сондай-ақ жасыл төбелермен көмкерілген Кремьонки кіреді. Кремьонкиде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайда болған Либан тас қазбасы және жаман атты Плашов концлагері орналасқан. Сондай-ақ, нацистік Краков геттосының және 1200-ге жуық еврейді лагерьлерден құтқарған Оскар Шиндлердің фабрикасы да осы аумаққа кіреді. Бұрынғы Пляшов, Рыбитви және Превоц ауылдары (қазіргі қала шеттері) да осы ауданның құрамында. 1941 жылдың 20 наурызына дейін Краков және жақын ауылдардағы еврейлерге 20 гектарлық жаңа геттоға көшіп өтуге бұйрық берілді. "Арнайы қоныс аудару комиссиясы" әр тұрғынға 2 шаршы метрден тұрғын үй бергеннен кейін, шамамен 18 000 адам, бірнеше отбасы бір пәтерде, Подгорже ауданының кішкентай аумағына тығылып қалды. Бастапқыда аумақ қауіпсіздік мақсатында тікенді сыммен қоршалды, ал 1941 жылдың сәуір айында периметрі бойынша үш метрлік қабырға салынды, оның жоғарғы бөлігі еврей зираттарындағы қабір тастарының пішінін қайталайтын болды. 2006 жылдың 31 желтоқсанына қарай аудан халқы 31 599 адамды құрады, ал ауданы 2456 гектарды (га) шамалады.