Кіріспе

Циклоамилоздар – циклдік α 1,4 байланысқан глюкандар, ондаған немесе жүздеген глюкоза бірліктерін құрайды. Химиялық тұрғыдан олар көбінесе 6, 7 немесе 8 глюкоза бірлігінен тұратын, әлдеқайда кіші циклодекстриндерге ұқсас.

Ашылу

Циклоамилоздар картоптан оқшауланған 4 α глюканотрансфераза, сондай-ақ диспропорциялаушы фермент немесе D ферментінің (EC 2.4.1.25) функциясын зерттеу нәтижесінде табылды.

Синтез

D ферментін жоғары молекулалық салмақты амилозамен инкубациялау нәтижесінде, йодпен көк түсті кешен құру қабілеті төмендеген, азақталмайтын немесе азақталатын ұштары жоқ және глюкоамилаза (экзоамилаза) арқылы гидролизделмейтін өнім алынды. Тахаха мен Смит бұл өнімнің циклді полимер екенін болжады, оны массалық спектрометрия және қышқыл гидролизі арқылы растады, және құрамында 17-дан бірнеше жүздей глюкоза бірлігі бар екенін көрсетті. Кейіннен D ферменті амилопектиннен күрделі циклоглюкандар жасауға қабілетті екені анықталды. Бактериялар мен басқа да организмдердің ұқсас 4α-глюканотрансферазалары да амилоза немесе амилопектинмен инкубациялау кезінде циклоглюкандар өндіретіні көрсетілді.

Құрылымы

Циклодекстриндердің құрылымы жазық шеңберлер болса, 10-дан 14 глюкоза бірлігі бар циклоамилозалардың құрылымы керілу тудыратын жолақтар мен иілімдермен дөңгелек екені анықталды. Ал 26 глюкоза бірлігі бар үлкен циклоамилозаның құрылымы екі қысқа, сол спиральға бұрылған V-амилоза спиралінің антипараллель орналасуынан тұрады.

Қолданбалар

Циклоамилоздар спиральдерінде қонақ молекулаларды қабылдай алатын қуыстар бар, бұл оларды химиялық технологияларда қолдануға болатынын көрсетеді. Циклоамилоза бұзылған белоктарды қайта құру үшін жасанды шаперон технологиясында қолданылады. Циклоглюкандардың физико-химиялық қасиеттері оларды тағам және өндіріс салаларында пайдалы етеді.