Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фиджиде жергілікті сайлау 2005 жылдың 22 қазанында он бір муниципалитет кеңестерін сайлау үшін өтті. Сувада екі үміткердің қазасынан кейін Сува қалалық кеңесіне сайлау 12 қарашаға дейін шегерілді; Лаутокадағы үміткердің қазасы төрт округтің бірінде дауыс беруді кейінге қалдырды. Көптеген муниципалитеттердің жаңадан сайланған кеңестері 28 қазанға дейін немесе одан бұрын әкімдерін сайлады. Дегенмен, Сува мен Лаутока қалалары дауыс беру аяқталғаннан кейін қараша айының ортасында әкімдерін таңдады. Алты муниципалитетте әкімдік қызметі ауысты, ал Лами, Лабаса, Левука, Савусаву және Насину кеңестерінде партиялық-саяси бақылау өзгерді. Надиде Ұлттық федерация партиясы билікті сақтап қалды, бірақ өзінің әкімін ауыстыруға шешім қабылдады.
Local elections were held in Fiji on 22 October 2005 to elect the councils of eleven municipalities. In Suva, the elections for the Suva City Council were postponed until 12 November due to the death of two candidates; the death of a candidate in Lautoka also resulted in the poll postponement in one of the four wards. The newly elected councils of most municipalities selected their Mayors on or before 28 October. However, Suva and Lautoka selected their Mayors in mid November after voting was completed. The Mayoralty changed hands in six municipalities, as party political control changed hands in the Councils of Lami, Labasa, Levuka, Savusavu, and Nasinu. In Nadi, the National Federation Party retained power, but decided to replace its Mayor.
Муниципалитеттер бойынша нәтижелер
Жергілікті де ұлттық мәселелер науқанда маңызды орын алды және нәтижелерінде де көрінді. Нәтижелер Сокуку Дуавата ни Левенивуа (SDL) үшін көңіл көншітпеді; Ламидегі олардың алғашқы жеңісі, халық саны әлдеқайда көп Насинудағы жеңілісімен толыққанды өтелді. Фиджидің Еңбек партиясы (FLP) Лаутоканы сақтап қалып, Насину мен Лабасаны бақылауға алды, бірақ Бада бірде-бір орын жеңе алмады, бұл партия жетекшісі Махендра Чоудриді наразылық білдіруге мәжбүр етті. Чоудри сайлау комиссиясының бірнеше FLP үміткерлерін техникалық себептермен жарамсыз деп тану шешімі салдарынан Ұлттық Федерация партиясының бірнеше орынды қарсылығыз жоқ жеңіп алғанын айтып, сайлау нәтижесін сотқа шағымданатынын мәлімдеді. NFP Баны ғана емес, Надиді де, ал SDL-мен коалиция құрып, Сигатоканы да бақылауда ұстады. Жергілікті деңгейде ұйымдастырылған салық төлеушілер қауымдастықтары Наусори, Тавуа және Савусавуда жеңіске жетті, ал Левукада қалалық мәселелермен ғана айналысатын Баланс партиясы қалалық кеңесті бақылауға алды.
Local as well as national issues featured prominently in the campaign and featured in the results. The results were considered a disappointment for the Soqosoqo Duavata ni Lewenivanua (SDL); their first ever win in Lami was more than off set by their defeat in Nasinu, whose population is much larger. The Fiji Labour Party (FLP) retained control of Lautoka and won control of Nasinu and Labasa, but failed to win any seats in Ba, prompting party leader Mahendra Chaudhry to cry foul. Chaudhry said he would challenge the result in the courts, alleging that the decision of the electoral commission to disqualify several FLP candidates on technicalities had resulted in the National Federation Party winning several seats unopposed. The NFP not only retained control of Ba, but also of Nadi and, in coalition with the SDL, of Sigatoka. Locally organized Ratepayers' Associations won in Nausori, Tavua, and Savusavu, while in Levuka, the Balance Party, a purely municipal group, gained control of the Town Council.
Ба қаласы
Ба қалалық кеңесіндегі 15 орынның 14-ін НФП жеңіп алды. Қалған орынға тәуелсіз кандидат ие болды. FLP партиясы Ялалеву округіндегі үш үміткерінің техникалық бұзушылықтарға байланысты тіркеуден шығарылғанына шағымданып, бұл НФП-ге сол орындарды автоматты түрде жеңуге мүмкіндік берді. 24 қазан күні FLP партиясының жетекшісі Махендра Чаудхри бұл шешімге сот арқылы шағымдануға ниеттенгендерін мәлімдеді. 5 қарашада Жоғарғы сот бұл шағымды қабылдамады. 2006 жылғы 13 ақпанда Жоғарғы сот үш үміткердің сайлау петициясын да қабылдамады. Сот сайлау комиссарының үміткерлерді тіркеуден шығаруда қателік жасады деген талапты қабылдамады және FLP партиясын сот шығындарын өтеу үшін Ба қалалық кеңесіне 1500 фиджи доллары төлеуге міндеттеді. Фиджи телеарнасы бұрын хабарлағандай, Чаудхри мен Сингх заң фирмасына сот шығындарын төлеуге бұйырылған ақпарат дұрыс емес екенін мойындады және 15 ақпанда кешірім сұрады. Жаңа кеңес 28 қазанда Парвин Балани бірауыздан қайтадан қала әкімі етіп сайлады. Ол бұл лауазымды он жылдан бері атқарып келеді.
The NFP won 14 of the 15 seats on the Ba Town Council. The remaining seat was won by an independent candidate. The FLP complained that three of their candidates in the Yalalevu ward had been disqualified on technicalities, allowing the NFP to win those seats by default, and on 24 October, FLP leader Mahendra Chaudhry said that his party would challenge the decision in the courts. On 5 November, the High Court dismissed the challenge. A subsequent electoral petition from the three unnominated FLP candidates was dismissed by the High Court on 13 February 2006. The court rejected the claim that the Returning Officer had been wrong to disqualify the candidates, and ordered the FLP to pay F$1,500 to the Ba Town Council to cover court costs. An earlier report from Fiji Television that Chaudhry and Singh Lawyers had been ordered to pay the court costs was incorrect, and Fiji Television apologized on 15 February. The new council unanimously reelected Parveen Bala as its Mayor on 28 October. He has held the office for ten years.
Лабаса
FLP алғаш рет Лабаса қалалық кеңесін бақылауға алды, 12 орынның 10-ын жеңіп алды. Қалған екі орынды бұрынғы мэр Чаран Жет Сингхтің "Төлеушілер қауымдастығы" ұтып алды. Жаңа кеңес 28 қазанда Прадип Сингхті жаңа мэр етіп тағайындады, ал Лесли Уильямс оның орынбасары болды.
The FLP won control of the Labasa Town Council for the first time, winning 10 of the 12 seats. The remaining two seats were won by the Ratepayers' Association of the outgoing Mayor, Charan Jeath Singh. The new council chose Pradeep Singh as its new Mayor on 28 October, with Leslie Williams as his deputy.
Лами
Лами қалалық кеңесінде 20 жылдық үстемдік құрған салық төлеушілер қауымдастығының билігі 12 орынның тек біреуін ғана жеңіп алып аяқталды. Қалған 11 орынды SDL партиясы ұтып алды. Жаңа, SDL партиясы басымдығымен құрылған кеңес 28 қазанда Тевита Вуаталевуді келесі мэр етіп тағайындады. Джимми Саву оның орынбасары болып сайланды.
The Ratepayers Association's 20 year domination of the Lami Town Council ended when it secured only one of the 12 seats. The remaining 11 seats were won by the SDL. The new SDL dominated council chose Tevita Vuatalevu as its next Mayor on 28 October. Jimi Savu was chosen as his deputy.
Лаутока
Лаутокадағы сайлау қаладағы төрт округтің үшеуінде өтті, Симла округіндегі дауыс беру кандидаттың қайтысынан кейін 12 қарашаға дейін шегерілді. ФЛП Веитари және Тавакубу округтерінде толық жеңіске жетіп, әр округтегі барлық төрт орынды жеңіп алды; жалпы 8 орын ФЛП-ға Симладағы қосымша сайлау нәтижесіне қарамастан, кеңестің көпшілік бақылауын қамтамасыз етті. СДЛ Ваяви округіндегі төрт орынды жеңіп алды. ФЛП 12 қарашада Симла округіндегі барлық төрт орынды жеңіп алды. Жаңа қалалық кеңестің алғашқы отырысында СДЛ кеңесшілері қатыспады, Рохит Кумар қарсылығызсыз мэр болып сайланды, ал Джесони Балевай оның орынбасары болды.
The election in Lautoka took place in three of the city's four wards, the voting in the Simla ward having been postponed till 12 November owing to the death of a candidate. The FLP made a clean sweep of the Veitari and Tavakubu wards, winning all four seats in each wards; the 8 seats in total give the FLP majority control of the council, regardless of the result of the special election in Simla. The SDL won the four seats in the Waiyavi ward. The FLP won all four seats in the Simla ward on 12 November. The first session of the new city council, which was boycotted by the SDL councillors, elected Rohit Kumar unopposed to the Mayoralty, with Jesoni Balewai as his deputy.
Левука
Баланс партиясы Левука қалалық кеңесіндегі 8 орынның 6-сын жеңіп, келе жатқан мэр Таниела Буливудың SDL партиясын жеңді, ол қалған екі орынды иеленді. Жаңа кеңес Джордж Гибсонды жаңа мэр етіп тағайындады, ал әке Таниела Бола оның орынбасары болды; екеуі де Баланс партиясының мүшелері.
The Balance Party won 6 of the 8 seats on the Levuka Town Council, defeating the SDL of outgoing Mayor Taniela Bulivou, which won the remaining two seats. The new council chose George Gibson as its new Mayor, with Father Taniela Bola as his deputy; both are members of the Balance Party.
Нади
Сайлау 2002 жылғыдан бері көп өзгеріс болмады, NFP Нади қалалық кеңесіндегі билігін сақтап қалды. NFP 15 орынның 10-ын жеңіп алды, ал қалған 5 орын, барлығы Мартинтар бөлімінен, FLP-ге бұйырды. Бұл 2002 жылғы жағдайдың нақты қайталануы болды. Жаңа кеңес кейіннен NFP-дан Шалеш Мудлиар мен Тимоци Короичичицаны тиісінше қала әкімі және қала әкімінің орынбасары етіп таңдады. Жеңілген FLP үміткері Сурендра Сингх 14 желтоқсанда сотқа шағымданып, Намука бөліміндегі сайлау нәтижелерін жойылмау туралы талап қойды. Сайлау тізімі сайлау заңына сәйкес келмейтінін мәлімдеп, ол бөлімде қайта сайлау өткізуді талап етті.
The election produced little change from 2002, with the NFP retaining its hold on the Nadi Town Council. The NFP won 10 of the 15 seats, with the remaining 5 seats, all from the Martintar Ward, going to the FLP. This was an exact repeat of the scenario in 2002. Shalesh Mudliar and Timoci Koroiciqica, both of the NFP, were subsequently chosen by the new council to be Mayor and Deputy Mayor respectively. Defeated FLP candidate Surendra Singh filed a lawsuit on 14 December, seeking to invalidate the results for the Namuka Ward, which he contested. Claiming that the electoral roll failed to comply with the electoral act, he demanded a fresh poll in the Ward.
Насину
2000 жылдан бері қала әкімі Жожи Тахоло басқарған SDL партиясы Насину қалалық кеңесінің бақылауын жоғалтып, 21 орынның бар болғаны 7-ін ғана жеңіп алды. Қалған 14 орынды FLP партиясы жеңіп алды. SDL мүшелері бойкоттаған отырыста жаңа кеңес 28 қазанда Раджешвар Кумарды қала әкімі, ал Дхирендра Прасадты оның орынбасары етіп сайлады. SDL партиясының бас хатшысы Жале Баба партияның сайлау қорытындысымен сот арқылы күресу ниетінде екенін мәлімдеді. 7 қарашада Баба «Фиджи ауылы» жаңалықтар қызметіне SDL партиясының төрт кеңесшісі 11 қарашада кеңес жұмысын тоқтату үшін сотқа өтініш беруге ниеттеніп отырғанын айтты, себебі сайлауға дейін процедуралар дұрыс сақталмаған. Заңгерлер SDL кеңесшілеріне кеңес отырыстарына қатыспауға кеңес бергенін де атап өтті. Екі отырысты қатыспағандықтан, үшінші отырысқа рұқсатсыз келмесе, олар өз орындарынан автоматты түрде айырылады. Дегенмен, сот бұдан әрі отырыстар өткізуге тыйым салатынына олардың сенімділігі зор еді.
The SDL, led by Mayor Joji Taholo since 2000, lost control of the Nasinu Town Council, taking only 7 of the 21 seats. The other 14 seats were all won by the FLP. At a meeting boycotted by the SDL members, the new council elected Rajeshwar Kumar as Mayor and Dhirendra Prasad as his deputy on 28 October. SDL General Secretary Jale Baba said that the party intended to challenge the results in the court. On 7 November, Baba told the Fiji Village news service that four SDL councillors intended to apply for a court order on 11 November to halt council operations, on the grounds that procedures were not followed in the run up to the election. Lawyers, he said, had advised the SDL councillors not to participate in any council business. Having missed two sessions already, being absent from a third without leave would automatically forfeit their seats. They were confident, however, that the court would grant a stay to prevent any further meetings, he stated.
Наусори
Наусори қалалық кеңесінің барлық 12 орынын салық төлеушілер қауымдастығы жеңіп алды. Жаңа кеңес 28 қазанда Викаш Сингхті қала әкімі етіп тағайындады.
All 12 seats on the Nausori Town Council were all won by the Ratepayers' Association. The new council chose Vikash Singh for the Mayoralty on 28 October.
Савусаву
2002 жылы Савусаву қалалық кеңесінің сайлауы ұлттық саяси партиялармен байланысы жоқ, жергілікті деңгейде ұйымдасқан топтардың арасында күресті. Нәтижесінде, бұрынғы қала әкімі Пени Наулудың Маяк партиясы жеңіліске ұшырады, ол тоғыз мүшеден тұратын Савусаву қалалық кеңесінде тек бір орынды ғана жеңіп алды. Савусаву салық төлеушілер мен азаматтар партиясы (СТАП) жеңіске жетіп, бес орынға ие болды, ал Күншығыс партиясы үш орынды жеңіп алды. Жаңа кеңес СТАП-тан Рам Пиллайды қала әкімі етіп, Күншығыс партиясынан Шиу Шанкар Сингхті оның орынбасары етіп тағайындады.
As in 2002, the election for control of the Savusavu Town Council was fought entirely between locally organised groups with no ties to national political parties. The result was a defeat for the ruling Lighthouse Party of outgoing Mayor Peni Naulu, which won only one seat on the nine member Savusavu Town Council. The Savusavu Ratepayers and Citizens Party (SRC) won power, taking five seats, while the Sunrise Party won three. The new council chose Ram Pillay of the SRC as Mayor, with Shiu Shankar Singh of the Sunrise Party as his deputy.
Сигатока
Сигатока қалалық кеңесінің барлық 10 орыны SDL/NFP коалициясының үлесіне бұрды. Жаңа кеңес 2 қарашада Рату Исикели Тасерені қайтадан қала әкімі етіп сайлады.
All 10 seats on the Sigatoka Town Council were won by an SDL/NFP coalition. The new council reelected Ratu Isikeli Tasere as Mayor on 2 November.
Сува
2005 жылдың қазан айында сайлауға дейін екі үміткердің қаза болуы сайлауды 12 қарашаға дейін ықпалдастырды. 20 мүшеден тұратын қалалық кеңеске сайлау SDL, NFP және FLP қатысқан үш тарапты бәсеке болды. Бұрынғы муниципалды сайлауда SDL және NFP коалициясы жеңіске жеткен, бірақ 2004 жылы кімнің мэр болуы керек деген келіспеушіліктерге байланысты коалиция тарап кетті. Алғаш рет екі партия да 20 орынға жеке-жеке түсті. Нәтижесінде SDL үлкен жеңіске жетіп, кеңесте 12 орынды толыққанды иеленді. Олар Тамавуа және Муаникау округтеріндегі барлық 5 орынды, ал Самабула округіндегі 2 орынды жеңіп алды. Қалған 3 Самабула орынын FLP жеңіп алды. NFP Орталық округтегі өз беделін сақтап, барлық 5 орынды жеңіп алды, бірақ басқа жерлерде үстемдігін жоғалтты. Нәтижелерге реакция жасаған FLP жетекшісі Махендра Чоудри, 2006 жылға жоспарланған жалпы сайлауға дейін партияның Сува қаласында жақсы нәтиже көрсету үшін көп жұмыс істеуі керектігін айтты. Ол сондай-ақ партияның Самабула округіндегі сайлау нәтижелеріне қарсы заңдық шара қолданатынын жариялады, өйткені 42 қабылданбаған бюллетеньнің көп бөлігі жарамды болып, FLP-қа қосымша орындар әкелуі мүмкін еді. SDL-дің өкілі Рату Пень Волавола 17 қарашада жаңа кеңестің алғашқы отырысында Лорд-мэр болып қайта сайланды. SDL-ден келген Хосефа Гавиди, SDL-дің вице-мэр лауазымын NFP мүшесіне беру туралы ұсынысы осы партия тарапынан қабылданбағаннан кейін, оның орынбасары болып тағайындалды.
The death of two candidates prior to polling in October 2005 led to the postponement of the poll till 12 November. The election for the 20 member city council was a three way contest featuring the SDL, the NFP, and the FLP. The previous municipal election was won by a coalition comprising the SDL and the NFP, but the coalition collapsed in 2004 amid disagreements over who should hold the Mayoralty, and for the first time, both parties contested all 20 seats separately. The result was a landslide win for the SDL, which won an absolute majority of 12 seats on the council. It won all 5 seats in both the Tamavua and Muanikau wards, and 2 seats in the Samabula ward. The other 3 Samabula seats were won by the FLP. The NFP retained its hold on the Central Ward, winning all 5 seats, but lost ground elsewhere. Reacting to the results, FLP leader Mahendra Chaudhry said it was clear that the party would have to work hard ahead of the general election scheduled for 2006, to poll well in Suva City. He also announced his party's intention to mount a legal challenge to the results in the Samabula ward, claiming that most of the 42 rejected ballots were valid and would have netted the FLP more seats. The SDL standard bearer, Ratu Peni Volavola, was reelected as Lord Mayor at the first meeting of the new council on 17 November. Josefa Gavidi, also of the SDL, was chosen as his deputy after an offer by the SDL to give the Deputy Lord Mayoralty to a member of the NFP was refused by that party.
Тавуа
Тавуа қалалық кеңесінің барлық 9 орыны Тавуа салық төлеушілер, жер иелері және пәтер жалға алушылар қауымдастығына бұйрылды. Жаңа кеңес бірауыздан соңғы төрт жыл қала әкімі болған заңгер Чандра Сингхті кезекті бір жылға қайта сайлады.
All 9 seats on the Tavua Town Council were won by the Tavua Ratepayers, Landowners, and Tenants Association. The new council unanimously reelected Chandra Singh, a lawyer who had held the Mayoralty for the past four years, to another year in office.
Нәтижелерге реакция
SDL Бас хатшысы Жале Баба елдің көптеген аймақтарында, соның ішінде ең көп халқы бар Насину қаласында партияның нашар көрсеткеніне регби матчын кінәлады. "Біз Насинуда Фиджи Еңбек партиясына жеңілген жоқпыз, біз оны өз жақтастарымыз матчта болғандықтан жібердік", - деді Баба. Нәтижелер белгілі болғанға дейін де, кейін де бірнеше партиялар 2006 жылы өтетін парламенттік сайлау үшін жергілікті сайлаудың маңыздылығын баса көрсетті, белгілі бір тенденцияларды көрсету арқылы немесе саяси партиялар тиімдірек үгіт жүргізуі керек аймақтарды анықтау арқылы. Алайда, Оңтүстік Тынық мұхиты университетінің тарих және саясат саласының аға оқытушысы Сандра Тарте жергілікті сайлауды тым терең талдамауға кеңес берді. Оның айтуынша, муниципалдық сайлаудың қағидалары парламенттік сайлаудан ерекше, сондықтан сайлаушылардың реакциясы да сөзсіз өзгеше болады.
SDL General Secretary Jale Baba blamed a rugby match for his party's poor showing in many parts of the country, including the most populous town of Nasinu. "We did not lose to the Fiji Labour party in Nasinu, we gave it away because our supporters were at the match," Baba opined. Both before and after the results were known, a number of parties had touted the municipal polls as holding significance for the parliamentary election, due in 2006, either by showing particular trends or by indicating the regions in which political parties needed to campaign more effectively. However, Sandra Tarte, a Senior Lecturer in History and Politics at the University of the South Pacific, cautioned against reading too much into the local elections. The mechanics of municipal elections differ from those of parliamentary elections, she said, and voter response would necessarily differ too.