Кіріспе

Modrý kríž (Словакияда Көк Крест) – 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Словакияның Стара-Тура қаласында пайда болған «тыйымшылар қоғамы». Оны Кристина Ройова мен Мария Ройова қарындастары құрды және айналасындағы, негізінен шаруалардың рухани, мәдени және әлеуметтік өмірінде қозғалыс бастады, олар дәстүрлі түрде лютеран шіркеуіне жатқан. Сондай-ақ, қарындастар жазушы ретінде және қайырымдылық жұмыстарында белсенді болды. Бұл қоғам өз мүшелерін күнделікті дұға ету және Киелі кітапты оқу арқылы жаңадан туған христиандар болуға шақырды, сонымен қатар алкоголь ішуді, темекі шегуді, карта ойнауды, құмар ойындарды, құдайға қарсы сөздерді және жақындықтарды (сексуалдық немесе басқа да түрдегі) тыйым салды. Қоғамға мүше болғаннан кейін, адамдар Киелі кітапты жан-жақты оқып, топта басшылардың сөзін тыңдап, өмірлерін басшылардың (құрметті және өздерін «тәжірибелі» қасиетті адамдар ретінде ұсынған) түсіндірген Киелі кітаптың субъективті түсіндірмесіне сәйкес өмір сүруге үйретеді. Қоғам мүшелеріне алкогольге, ақшаға құмарлыққа және жыныстық ләззатқа байланысты дені сау емес өмір салтын тоқтатуға көмектеседі. Екінші жағынан, олар түрлі жолдармен секта сияқты әрекет етеді, мысалы, қоғамдағы ережелерге сәйкес Киелі кітапты жеткілікті білімсіз түсіндіреді және харизматикалық қозғалысқа ұқсас үлкен манипуляциямен мүшелерінің өмірін басқарады. Басшылар мүшелерін Алланың еркі ретінде көрсетілген басшыларға адал болуға мәжбүрлейді. Сонымен қатар, Киелі кітапты оқып, болашақты болжауға кеңес берілгендер, кездейсоқ ашылған беттен Киелі кітапты оқығаннан кейін, жеке сезімдеріне сәйкес болашақты болжауға итермеленеді. Modrý kríž тәуелділікке шалдыққан адамға пайдалы болуы мүмкін, бірақ мүшелердің шындықты және рухани өмірді дұрыс бағалау қабілетіне зиян келтіретін, «секталық» конфессиялық тәжірибелердің теріс психологиялық әсері де қауіпті.