Кіріспе
Чикагодағы тарихи көкжиегі Монаднок ғимараты (тарихи Monadnock Block; /m/ə/'/n/æ/d/ɒ/k/ məNADnok) – Чикагоның оңтүстік Loop ауданындағы 53 West Jackson Boulevard мекенжайында орналасқан 16 қабатты көкжиегі. Ғимараттың солтүстік жартысын Burnham & Root фирмасы жобалап, 1891 жылдан бастап салды. Оның биіктігі 66 метр (215 фут), бұл ең биік жүк көтергіш кірпіш ғимарат. АҚШ-та алғаш рет желдік жүктемеге арналған порталдық жүйені қолданды. Оның сәндік баспалдақтары ғимарат құрылысында алюминийдің алғашқы құрылымдық қолданылуын көрсетеді. Кейінгі оңтүстік жартысы 1893 жылы салынды, оны Holabird & Roche жобалаған. Ол түсі мен пішіні бойынша түпнұсқасына ұқсас, бірақ дизайны дәстүрлі түрде әшекейленген. Аяқталғаннан кейін ол әлемдегі ең үлкен кеңсе ғимараты болды. Ғимараттың табысы Loop-тың оңтүстік жағындағы маңызды жаңа бизнес орталығының қалыптасуына ықпал етті. 1938 жылы ғимарат қайта жаңартылды, бұл алғашқы үлкен көкжиегінің жаңартуларының бірі болды – бұл, ішінара, ғимараттарды күтіп ұстау әдістерін революциялау және Чикагоның ескірген көкжиегінің бұзылуын тоқтату мақсатымен жасалды. 1979 жылы ғимарат бастапқы күйіне келтірілді, бұл 1992 жылға дейін жасалған ең толыққанды көкжиегінің қалпына келтіру жобаларының бірі болды. Жоба 1987 жылы Ұлттық тарихи сақтау қорымен АҚШ-тағы үздік қалпына келтіру жобаларының бірі деп танылды. Ғимараттың кеңселері 5-тен 8 қабатқа дейін аумақты құрайды және негізінен тәуелсіз кәсіби фирмаларға қызмет көрсетеді. 2007 жылы сатылымға қойылды. Солтүстік жартысы – қызғылт қоңыр кірпіштен тұрған, негізі мен жоғарғы жағында кеңейе түсетін, тік бойымен жалғасатын терезелері бар сәнсіз тік масса. Оңтүстік жартысы негізінде кірпішпен тік бөлінген және төбесінде үлкен мыс карнизге дейін көтеріледі. Екі жартысында да шығып тұрған терезелер көп мөлшерде шыныға мүмкіндік береді, бұл ғимаратқа оның үлкендігіне қарамастан ашық көрініс береді. Монаднок Баспаханалар қатары ауданының бір бөлігі болып табылады, оған Fisher ғимараты, Manhattan ғимараты және Old Colony ғимараты кіреді. Салынған кезде көптеген сыншылар ғимаратты тым экстремалды және стильсіз деп атады. Ал басқалары оның әшекейленбеуін оның коммерциялық мақсатының табиғи жалғасы және заманауи бизнес өмірінің көрінісі деп санады. 20 ғасырдың басындағы еуропалық сәулетшілер оның мақсатқа бағытталғандығы мен функционалдық экспрессиясына шабыттанды. 1958 жылы ол Чикагоның сәулеттік ескерткіші деп танылды. 1970 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді және 1976 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш South Dearborn Street – Printing House Row North Historic District-інің бөлігі ретінде жарияланды. Қазіргі сыншылар оны "классикалық", "біртілді дизайннің жеңісі" және "Американың коммерциялық архитектурасының өндірген ең қызықты эстетикалық тәжірибелерінің бірі" деп сипаттайды.
The Monadnock Building (historically the Monadnock Block; pronounced /m//ə/'/n//æ//d//n//ɒ//k/ məNADnok) is a 16 story skyscraper located at 53 West Jackson Boulevard in the south Loop area of Chicago. The north half of the building was designed by the firm of Burnham & Root and built starting in 1891. At 215 feet (66 m), it is the tallest load bearing brick building ever constructed. It employed the first portal system of wind bracing in the United States. Its decorative staircases represent the first structural use of aluminum in building construction. The later south half, constructed in 1893, was designed by Holabird & Roche and is similar in color and profile to the original, but the design is more traditionally ornate. When completed, it was the largest office building in the world. The success of the building was the catalyst for an important new business center at the southern end of the Loop. The building was remodeled in 1938 in one of the first major skyscraper renovations ever undertaken—a bid, in part, to revolutionize how building maintenance was done and halt the demolition of Chicago's aging skyscrapers. It was sold in 1979 to owners who restored the building to its original condition, in one of the most comprehensive skyscraper restorations attempted as of 1992. The project was recognized as one of the top restoration projects in the US by the National Trust for Historic Preservation in 1987. The building is divided into offices from to in size, and primarily serves independent professional firms. It was listed for sale in 2007. The north half is an unornamented vertical mass of purple brown brick, flaring gently out at the base and top, with vertically continuous oriel windows projecting out. The south half is vertically divided by brickwork at the base and rises to a large copper cornice at the roof. Projecting oriel windows in both halves allow large exposures of glass, giving the building an open appearance despite its mass. The Monadnock is part of the Printing House Row District, which also includes the Fisher Building, the Manhattan Building, and the Old Colony Building. When it was built, many critics called the building too extreme, and lacking in style. Others found in its lack of ornamentation the natural extension of its commercial purpose and an expression of modern business life. Early 20th century European architects found inspiration in its attention to purpose and functional expression. It was one of the first buildings named a Chicago Architectural Landmark in 1958. It was added to the National Register of Historic Places in 1970, and named as part of the National Historic Landmark South Dearborn Street – Printing House Row North Historic District in 1976. Modern critics have called it a "classic", a "triumph of unified design", and "one of the most exciting aesthetic experiences America's commercial architecture produced".
Солтүстік жартысы (18811891)
Монаднокты Бостондық жылжымайтын мүлік дамытушылары Питер және Шепард Брукс 1873–1879 жылдардағы депрессиядан кейінгі құрылыс шабуылында тапсырыс берді. 1863 жылдан бері кемелерді сақтандыру бизнесімен байлық жинаған және Чикагодағы жылжымайтын мүлікке инвестиция салған Брукс отбасы 1880 жылы Дирборн көшесіндегі жеті қабатты Граннис блогының құрылысын басқару үшін Чикаголық мүлік менеджері Оуэн Ф. Алдисті тартты. Луи Салливан "қазіргі кеңсе ғимаратының жаратылуына жауапты" екі адамның бірі деп атаған Альдис, Брукс ағайындылары сияқты инвесторларды Чикагода жаңа көкжиегін салуға көндірді. Ғасыр соңына қарай Альдис жаңа кеңсе кеңістігін құрып, Loop-тағы кеңсе кеңістігінің шамамен бестен бір бөлігін басқаратын болды. Дэниел Бернхам мен Джон Велборн Рут 1872 жылы Чикагодағы Картер, Дрейк және Уайт фирмасында жас суретшілер ретінде танысып, келесі жылы Бернхам және Рут фирмасын құрды. Альдистің ықпалымен Брукс ағайындылары сол кездегі жас фирманы Граннис блогын жобалауға тартты, бұл олардың алғашқы маңызды тапсырмасы болды. Бернхам мен Рут Брукс отбасы үшін таңдалған сәулетшілерге айналды, олар 1883 жылы Чикагодағы алғашқы биік ғимарат – 10 қабатты Монток ғимаратын және 1888 жылы 11 қабатты Рукери ғимаратын аяқтады. 1871 жылғы Ұлы Чикаго өрті қаланың Чикаго өзені мен Мичиган көлі арасындағы бөлігін қиратты, ал одан кейінгі коммерциялық даму өзен бойындағы негізгі бизнес ауданының оңтүстігіне қарай кеңейді, ол кейін "Loop" деп аталды. 1881 және 1885 жылдар аралығында Альдис Питер Брукс атынан аймақта бірнеше учаскелерді сатып алды, соның ішінде Джексон және Дирборн көшелерінің бұрышында 70 футынан 200 футы (21 метрден 61 метрге) жерді сатып алды. Бұл жер шалғай болғанымен, бірнеше себептің арқасында тартымды еді. 1885 жылы Чикаго тауар биржасының ғимаратының құрылысы жақын маңдағы ЛаСалл көшесін қаланың басты қаржы орталығына айналдырып, жылжымайтын мүліктің құнын арттырды, ал теміржол компаниялары жаңа терминалдар үшін оңтүстікке қарай жер сатып алып, Loop-тың оңтүстік-шығыс бөлігіндегі болжамдарды күшейтті. Брукс 1884 жылы Burnham & Root фирмасына учаске үшін ғимаратты жобалауды тапсырды, ал жоба 1885 жылы сауда журналында қысқаша хабарланды, онда ғимарат құны 850 000 доллар (ағымдағы доллармен) болатыны айтылды. Чикаго құрылыс қауымдыстығы Брукстің таңдаған орнына көп сенімсіздікпен қарады. Архитектор Эдвин Ренвик былай деді:
Ертедегі эскиздер 13 қабаттан тұратын, египеттік қайта жаңғыру әшекейлерімен және жоғарғы жағында сәл кеңейтілген, лотос гүлдерінің сәндік мотивтерімен бес бөлікке бөлінген ғимаратты көрсетті. Бұл жоба мақұлданбады, өйткені Брукс оңтүстік Loop-тағы жылжымайтын мүлік нарығының жақсаруын күтті, ол әлі де көбінесе қоймалармен толы болды. Рут өзінің дизайнының егжей-тегжейлі әшекейлерімен танымал болса (Рукери ғимаратында көрініс тапқандай), Брукс өзінің қысымшылдығымен және қарапайымдылыққа бейімділігімен танымал болды. Монаднок үшін Брукс сәулетшілердің күрделі әшекейлерден бас тартуын және оның орнына "көрнекті көрініс үшін әшекейлердің орнына беріктік және күштің әсерін немесе осы әсерді тудыратын дизайнды" жасауын талап етті. Ол 1884 жылы Альдиске жазған хатында былай деп жазды:
Рут демалыста болғанда Бернхам суретшіге "түзу, бейімделмейтін, әшекейсіз фасадты" жасауды тапсырды. Алғашында қарсылық білдірген Рут кейіннен өзі де жобаға белсенді түрде кірісіп, мысырлық пирамиданың ауыр сызықтары оның қиялын баурап алғанын және ол "бірде-бір әшекейсіз осыны тұрғызатынын" мәлімдеді. 1889 жылы ғимараттың жаңа жоспары жарияланды: қалың қабырғалы кірпіштен тұрғызылған, 16 қабаттан тұратын мұнара, әшекейсіз және египеттік пилонға ұқсас. Брукс ғимаратта проекциялар болмауын талап етті, сондықтан жоспарда орел терезелері болған жоқ, бірақ Альдис соңғы жобаға енгізілген орел терезелері арқылы жалға берілетін кеңістік көбірек болатынын мәлімдеді. Монадноктың соңғы биіктігі жүк көтергіш қабырға дизайны үшін ең жоғары экономикалық тиімділікке ие деп есептелді, төменгі жағында 6 фут (2 метр) қалың қабырғалар және жоғарғы жағында қалың қабырғалар қажет болды. Биіктігі жоғарырақ болса, қабырғалардың қалыңдығы соншалықты ұлғаяды, ол жалға берілетін кеңістікті тым азайтады. Соңғы биіктік иелері тарапынан көп талқыланды, бірақ қала ғимараттардың биіктігін 150 футқа (46 метр) шектеу туралы қаулы ұсынғанда шешім қабылдауға мәжбүр болды. Болашақтағы табысын қорғау үшін Альдис дереу 16 қабатты ғимаратқа рұқсат алды. Құрылыс комиссары "он алты қабатты жоспарға таңсылып" тұрса да, 1889 жылдың 3 маусымында рұқсат берді. Оның 17 қабаты (16 жалға берілетін және бір шатыры бар) 66 метрлік жүк көтергіш қабырғалары әлемдегі кез келген коммерциялық құрылымның ең биігі болды. Мұнараны қолдау үшін және желге қарсы күшті күшейту үшін қабырғалар ішкі жағынан шойын және ұнтақ темірден жасалған қаңқамен нығайтылды. Рут осы қаңқа үшін Америкадағы желдік тіреудің порталды жүйесіне алғашқы әрекет жасады, онда темір тіреулер қаңқаның бағаналары арасында бекітілді. Тар учаскеде тек бір, екі жақты дәліз рұқсат етілді, ол ақ Каррара мраморының 3 фут (1 метр) биіктігіндегі қаптамасымен, қызыл еменнен жасалған жиһазымен және әр жақтан кеңселерден дәліздерге жарық түсіретін қауырсынмен жабдықталған. Едендерге қолмен ойылған мрамор мозаикалық плиткалар төселді. Жоғарғы қабаттардағы ашық баспалдақтар бронза жалатылған шойыннан жасалған, ал бірінші қабатта олар құйма алюминийден жасалған – сол кезде экзотикалық және қымбат материал, ол ғимарат құрылысында алюминийдің алғашқы қолданылуын білдірді. Ғимаратты Джордж А. Фуллер фирмасы салған, ол сәулетші ретінде білім алған, бірақ ғимарат құрылысындағы қазіргі мердігерлік жүйенің жасаушысы ретінде танымал болды. Оның фирмасы Рукери құрылысын қадағалаған және кейін 1902 жылы Бернхампен Нью-Йорктің Флэт Айрон ғимаратын салған. Монаднок блогы бір құрылым ретінде салынған, бірақ заңды түрде екі ғимараттан тұрды: Монаднок және Кирсадж, олар Нью-Гэмпширдегі Монаднок және Кирсадж тауларының атымен аталды. Жұмыс 1891 жылы аяқталды. Рут өзінің "Жумбосы" деп атаған Монаднок оның соңғы жобасы болды, ол құрылыс кезінде күрт қайтыс болды.
Оңтүстік жартысы және ерте тарихы (18911893)
Ынталандырылған Шепард Брукс 1893 жылы оңтүстікке қарай орналасқан 68 футтқа 200 фут (21 метрге 61 метр) жерді 360 000 долларға сатып алды. Олдис 1891 жылы Питер Брукс үшін Понтиак ғимаратын жобалаған Холаберд & Рош фирмасына Монаднокты оңтүстікке Ван Бюренге дейін кеңейтуді ұсынды. Уильям Холабирд пен Мартин Рош Уильям Лебарон Дженнидің кеңсесінде бірге оқып, 1881 жылы өз фирмасын құрды, ол қаладағы ең өнімділердің бірі және Чикаго сәулет мектебінің танымал көшбасшысы болды. Солтүстік жартысы шығындармен күресті және Холабирд & Рош тиімді жоба ұсынды. Қатадин және Вахусет деп аталатын екі ғимараттың (олардың есімдері Жаңа Англия тауларынан алынған) дизайны оларды солтүстік жартысына бір құрылым ретінде жалғастырды, жалпы құны 800 000 долларға бағаланды. Құрылыс 1892 жылы Коридон Т. Пурдидің басшылығымен басталды, ол кейін көптеген әйгілі Чикаго мен Нью-Йорк көкпарларының құрылымдық инженері ретінде мақтау алды. 17 қабатты қосымша ғимарат түпнұсқаның түсі мен тік бұрандалы пішінін сақтап, бірақ кіреберістері кеңірек және неоклассикалық элементтері бар, дәстүрлі безендірілген дизайнға ие болды. Ғимараттың дизайны биік ғимараттардың дизайнында жүк көтергіш қабырғалардан болат қаңқалы құрылысқа өтуді көрсетті. Бірінші болып салынған Катахдин түпнұсқадағыдай темірмен қапталған тас конструкциясын пайдаланды. Вахусет толығымен болаттан жасалған. Солтүстік жартысында жүк көтергіш қабырғаларда қалың кірпіш қажет болса, қосымшада кірпіш пен терракоттан жасалған жұқа қабырғалар қолданылды, бұл үлкен мөлшерде әйнек орнатуға және құрылысты жылдамдатуға мүмкіндік берді. Оңтүстік жартысы 15 пайызға арзан, салмағы 15 пайызға жеңіл және солтүстік жартысына қарағанда 15 пайызға көбірек арендаға берілетін алаңы болды. Барлық қабаттар (соңғы қабаттан басқа) бір-бірімен байланысқан және ортақ жертөлесі бар төрт ғимараттың әрқайсысы жеке жылыту жүйесімен, лифтілермен, баспалдақтармен және қажет болған жағдайда бөлек сатуды жеңілдету үшін су құбырымен жабдықталған. 1893 жылы жалпы құны 2,5 миллион долларды құрады. Аяқталғаннан кейін Монаднок әлемдегі ең үлкен кеңсе ғимараты болды, онда 1200 бөлме және 6000-нан астам адам тұрды. Чикаго Daily Tribune газеті 1896 жылы Иллинойс штатының көптеген қалаларының халқы ғимаратқа оңай сыйып кететінін атап өтті. Бұл өзінің пошта ауданы болды, онда күн сайын алты рет, аптасына алты күн поштаны жеткізу үшін төрт пошташы жұмыс істеді. Бұл Чикагодағы электр қуатына қосылған алғашқы ғимарат және өртке қарсы қауіпсіздік шараларымен жабдықталған алғашқы ғимараттардың бірі, металл қаңқасын қорғау үшін құрылыстың ішінде қуыс оттай кірпішпен қапталған. Брукстердің осындай ауқымды ғимаратты осындай ықтимал емес жерде салу шешімі Монадноктың табысымен расталды – бұл олардың жасаған ең табысты инвестициясы болды. 1892 жылы Чикагодағы "Экономист" журналында: "Рэнд МакНеллидің мәліметінше, алғашқы жалдаушылардың арасында "ірі корпорациялар, банктер және кәсіби мамандар болды, олардың ішінде Санта-Фе, Мичиган орталық және Чикаго және Альтон теміржолдары, сондай-ақ Америкалық биржалық ұлттық және глобустық жинақ банктері" бар еді. 1897 жылы Юнион жоғары теміржол компаниясы Чикаго "L" желісінің Юнион Лүпі желісін ашты, оның соңғы бөлігі ғимараттың Ван Бюрен жағымен бірге жүрді. Олдис 1901 жылы "L" желісіне қарсы 300 000 долларлық ($ доллармен) зиян өтеуі үшін сотқа шағымданып, былай деді: Олдис істі жоғалтты, бірақ апелляцияда жеңіске жетті, өйткені Иллинойс штатының Жоғарғы соты "L" желілеріне жақын орналасқан мүлік иелері мүлік шумен, дірілмен немесе жарықтың бұзылуынан зақымданған жағдайда зиянды өтеуге құқылы екенін анықтады, бұл көптеген сот процестеріне жол ашты.
Early tenants, according to Rand McNally, included "great corporations, banks, and professional men among them the Santa Fe, the Michigan Central, and the Chicago & Alton Railroads, and the American Exchange National and Globe Savings Banks". In 1897, the Union Elevated Railroad Company opened the Union Loop line of the Chicago "L", the last leg of which ran immediately alongside the Van Buren side of the building. Aldis filed suit against the "L" in 1901 for $300,000 in damages ($ in dollars), complaining that:
Aldis lost the case, but won on appeal, when the Supreme Court of Illinois found that owners of property abutting the "L" lines could recover damages if the property had been injured by noise, vibration, or the blocking of light, paving the way for many lawsuits to follow.
Жаңғырту (1938-1979)
1926 жылдан кейін жаңа құрылыстың өркендеуі Монднак сияқты ескі ғимараттарға күшті бәсекелестік туғызды. 1929 жылы ғимараттың 87 пайызы толып тұрса, 1937 жылы 55 пайызға дейін төмендеді және ғимараттан пайда табу тоқтады. 1938 жылы ғимаратты басқарушы Грэм Алдис (Оуэннің жүрегі туысы) Чикагоның ескірген көк үйлерін бұзуды тоқтату мақсатында, Чикаго Daily Tribune газетінің айтуынша, "қаланың ең ірі және ең жаңа жаңғырту жұмысын" жариялады. "Модернизация" терминін қабылдамай, Алдис өзінің жоспарын "прогрессивті стильдеу" деп атады, ол ғимараттарды күтіп ұстаудың миллиондаған долларлық құнды ғимараттарды сақтау үшін революциялық өзгерістерге ұшыратады деп сенді. "Ешқандай себеп жоқ", - деді ол, "жақсы жобаланған кеңсе ғимаратының ескіргендіктен бұзылуына". Функционалдық дизайнды дамытқан Skidmore & Owings компаниясы негізгі кіреберісті қайта стильдеу, вестибюль мен бірінші қабаттағы дүкендерді жөндеу, барлық қоғамдық кеңістіктерді жаңғырту және сұранысқа қарай кеңселерді кезең-кезеңімен жаңғырту үшін 125 000 долларлық (доллармен) бағдарламаны іске асыруға тартылды. Жаңғырту жұмыстарына мозаикалық едендерді резеңке плиткалармен және терраццомен жабу, лифттерді және әшекей баспалдақтарды жабу, дәліздер мен кеңселердегі мәрмәр мен емен жабыншаларын заманауи материалдармен алмастыру кірді. 1938 жылдың соңына қарай 35 жаңа арендатор келісімшартқа қол қойды және 11 қолданыстағы арендатор ғимараттағы қосымша кеңістікті жалға алды. 1966 жылы 75 жыл бойы Брукс иелігіндегі ғимаратты басқарып келген Алдис & Co. таратылды және Монднак 2 миллион долларға (доллармен) Джон Хэнкок орталығының, Рокери ғимаратының және Ескі Колония ғимаратының иелері - Садлер & Co. компаниясына сатылды. Жаңа иелері интерьерді қайта жаңғыртты, кілем, флуоресцентті шамдар мен жаңа есіктер орнатты және 1974 жылы Джексон көшесіндегі Ключински федералды ғимаратын салу кезінде шөгіп кеткен солтүстік қабырғаны нығайтуға күшті күш жұмсады. 1977 жылға қарай операциялық шығындар жоғары болды, аренда төлемдері төмен болды және ғимараттың толу деңгейі 80 пайызға дейін төмендеді. Несие төлемдерін жасауға күресіп, ипотекадан сақтану үшін иелері ғимаратты сатуға мәжбүр болды. Ол 1979 жылы Уильям С. Доннелл басқаратын серіктестікке шаршы футы үшін 5 долларға (шаршы метрі үшін 54 доллар) немесе шамамен 2 миллион долларға (доллармен) сатылды.
Қайта қалпына келтіру және одан кейінгі кезеңдер (1979 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1979 жылы сатып алынған ғимараттың жағдайы нашарлаған еді. Дирборнға кіретін есіктер жабылып, бірінші қабат "шағырық белгілермен бүлдірілген", кірпіш боялып, қабығы қаша бастады. Ішінде мәрмәр қабырғалар сырланған, ал түпнұсқа емен есіктердің орнына арзан махоган есіктер қойылған. Сатылардың орнатылған жақтаулары жабылып, кейбір сатылар мен дәліздер толығымен жабылған. Мозаикалық плиткалардың көп бөлігі қиратылған, кейбір едендер кілеммен қапталған, ал басқалары винил немесе терраццодан қапталған. 16 лифттің жартысы әлі де қолмен жұмыс істеді. "Бұл ғимараттың тарихы бойында әр он жыл сайын жартылай жаңартылып отырған сияқты", - деді Доннелл, "бірақ ол ешқашан толыққанды жаңартылмаған". Гарвардта сәулет өнері мамандығы бойынша білім алған Доннелл ғимаратты бұзып, тарихи қабырғаның ішінде жаңа, заманауи кеңсе кешенін салуды жоспарлаған. Қайта құру үшін қаржы табуға сәтсіздікке ұшыраған ол, керісінше, "төлемді қалай жүрсеңіз" деген жобаны бастады. Бұл жоба, тарихшы Дональд Миллердің айтуынша, сол кездегі ең жан-жақты аспан қыртысын қалпына келтіру болды; оны аяқтау үшін он үш жыл кетті. Чикаго өнер институтында табылған түпнұсқа суреттер мен екі ескі фотосуреттерден жұмыс істеп, Доннелл мен Джон Винчи, елдің жетекші архитекторларының бірі, ғимаратты алғаш рет салынған кездегі жағдайға қайтарып берді, кез-келген жаңғыртудан бұрын, кеңселер бос болған кезде бөлшектеліп жұмыс істеді. Шеллақтың түсі ағаш жарыққа түсіп, қараңғыланбаған шкафтарға сәйкес келді. Мозаикалық еденді итальяндық шеберлер шаршы метріне 50 доллар (538 доллар) құн төлеп қайта жасады. Жергілікті фирманың құм шашу және жапсырманы жапсырудың күрделі процесін қайталай алатын жері табылды. Бұл қайта жасалған шыны Root-тың дизайнының қабырғалары мен табиғи жарық коридорларын қалпына келтіру үшін пайдаланылды. Есіктер мен ағаш жиектерін қайта жасау үшін Доннелл түпнұсқа дуға ағаштан жасалған фирманы сатып алды және әлі де 19-ғасырдың машиналарын қолданды. Алғашқы алюминий шамдардың толық көшірмелері алғашқы фотосуреттерден жасалды және бастапқы жарықтандыру әсерін қайта жасау үшін көміртекті қызыл түсті шамдар алынды. Бір ғана алюминий баспалдақ қабырғаның артында табылды, қалпына келтірілді және вестибюль баспалдақтары мен металл бұйымдарын қайта құру үшін үлгі ретінде пайдаланылды. Жоғары қабаттардағы қабырғалар жақында жаңғыртылған, жақын маңдағы 19 ЛаСалле және Манхэттен ғимараттарынан алынған мәрмәрмен қалпына келтірілді. Мәрмәрді, лобби қабырғалары мен төбелерін қалпына келтіру үшін, Руттың бастапқы құрылысын берген итальяндық карьерден сатып алған. Дирборн көшесінің кіреберістері қайта ашылды, олардың массивті гранитті перделері мен айналасындағылар қара бояу қабаттарынан тазартылды немесе ауыстырылды. Бұрыштарын жөндеу немесе ауыстыру үшін қажетті кірпіштерді қайдан алуға болатыны анықталды. Кіреберісіндегі үлкен шыны терезелер алынып тасталды және бастапқы жобаға сәйкес келетін кішігірім қос ілгіш терезелер ауыстырылды. Фассадтың сыртқы түрін сақтау үшін бастапқы зығырдан жасалған нұсқаларға ұқсас шыны талшықтан жасалған көлеңкелер орнатылды. 1989 жылы қалпына келтіру жұмыстарының орташа құны бір қабатқа 1 миллион доллар (доллармен) немесе бір шаршы футқа 47 доллар (бір шаршы метрге 506 доллар) болды. Доннеллдің мақсаты - Монаднок "алғашқыда қалай көрінгенін ғана емес, бұрынғыдай өмір сүретінін" және ол 19-ғасырдағы тұрғындарға ұқсас көше деңгейіндегі дүкендерге жалға алушыларды іздеді. Дүкендердің терезелері барлық белгілер мен кедергілерден тазартылды, бұл дәлізден көшеге дейінгі қарауға арналған көріністі сақтап қалу үшін. Флуоресценттік жарықтандыруға тыйым салынды және әйнектегі алтын жапырақтағы жазуларға ғана рұқсат етілді. Барлық жеке меншік дүкендер ғимараттың сәулеттік сипатына сай таңдалды. Мысалы, ғасырлар аралығындағы атмосфераны еске түсіретін гүл дүкені, сондай-ақ, ескі арматуралары мен декорациялары бар шаштараз таңдалды. Доннеллдің сөздері бойынша, еменнен жасалған жиһаздармен жабдықталған темекі дүкені, шыны қалам дүкені, аяқ киім шыңдалатын орындық және басқа да қызмет көрсету орындары "бұл ғасырдың басында осы орындарды иеленген шағын кәсіпкерлердің түрін, олар ғимаратқа өмір мен өркен беруге қабілетті адамдарды білдіреді, өйткені олар оған өз үлестерін қосады". Реставрация сыншылардан да, коммерциялық тұрғыдан да табысты болды. 1979 жылы сатып алынған және шаршы метрі 5,50 долларға (59,20 долларға) жалға алынған.
Сәулет
Екі бөлігі бірге ғимараттың Дирборн көшесіндегі 128 метрлік ені және 21 метрлік тереңдігі бар. Алғашқы солтүстік жартысы қара-қоңыр кірпіштен тұрғызылған қарапайым, үздірілмейтін тік құрылымды ұсынады, ол ғимараттың негізінде жұмсақ қисық пен жоғарыда қатаң парапет құра отырып, контурланған. Тарихшы Дональд Хоффман атап өткендей, негізгі және қоршаудың жеңіл иілуі "египеттіктер папирустан жасаған қоңырау тәрізді бағанаға өте жақын". Ғимараттың бұрыштары жоғары қарай сәндік шағылысқа ие, ал терезелер өз негіздерінде шағылысқан. Қабаттардың бөлінуі сырттан көрінбейді; үздірілмейтін құрылым тек тік бетке орналасқан, бірін-бірі жіңішке шымылдық терезелермен бөлінген бірнеше терезелермен бұзылады. Кіреберістер кішкентай, бір қабатты порталдар, олардың үстіне қарапайым тас қаптамалар орнатылған. Оңтүстік жартысы ескі ғимараттың сызықтары мен түсін сақтайды, бірақ екінші қабаттан ілмек тәрізді жолмен тік бөлінеді, ғимараттың негізін және шатыр сызығындағы үлкен сәндік мыс карнизін ерекшелейді. Екі қабатты үлкен кіреберістер 2 метрлік қалыңдықтағы қызыл граниттен жасалған массивті блоктармен шеңберленген. Алғашқы ғимараттың ілгекті терезелері қайталанады, бірақ Холабирд пен Роштің ерте сауда белгісі болған қасбеттің толқынды көрінісін жасау үшін екі төрт терезелі бөліктері бір-бірімен алмасады және терезелердің тар жолағымен ауысады. Чикаго мектебінің тарихшысы Карл Кондит мынадай пікір білдірді: Монаднок ғимараты Руттың Монток ғимараты үшін ойлап тапқан, Чикагоның жұмсақ топырағында биік ғимараттарды салу әдісін революциялаған жүзетін іргетас жүйесіне негізделген. 1 метрлік бетон қабаты, болат арқалармен нығайтылып, 3 метрге дейін созылып, ғимараттың салмағын жердің кең аумағына таратады. Ғимарат орналасуы үшін жобаланған, бірақ 1905 жылға қарай осы деңгейде және "бірнеше дюймге" дейін орналасып, бірінші қабатты қайта құру қажет болды. 1948 жылға қарай ол тұрақтанды, нәтижесінде көшеден жер қабатына бір қадаммен түсуге тура келді. Бүкіл шығыс қабырғасы 1940 жылы Дирборн көшесінің астынан метроның көк желісі қазылған кезде орнатылған, қатты тақтаға дейін батып кеткен каисондарға сүйенген. Тар ғимарат 300-ге жуық кеңсеге сыртқы жарық беруге мүмкіндік береді, олар табиғи жарықты екі жақты сыртқы терезелер арқылы, қауырсыннан жасалған шыныдан жасалған трансомдар мен дәліздер арқылы орталық дәлізке жеткізеді. Аспан шырақтары ашық баспалдақтарға күн сәулесін кіргізеді. Солтүстік жартысының дәліздері 6 метр, ал оңтүстік жартысының дәліздері 3 метр енді. Солтүстік жартысында ортада үштен бір бөлігінде перфорацияланған сатылары, ақ мәрмәрден жасалған баспалдақтары және сәндік болат қоршаулары бар екі ашық баспалдақ бар. Дәліздің батыс жағында жолаушыларға арналған және жүкке арналған лифттердің екі тобы бар. Оңтүстік жартысында лифттердің бір тобы солтүстік жартысының бойында орналасқан. Оңтүстік жағалауда лифттер жоқ, әр қабатта қақпақпен жабылған. Бұл шахталардың артында мәрмәрден жасалған баспалдақтар, құйма темірден жасалған жабық сатылар және әшекейлі балюстрадалар бар. Негізгі кеңсе бөлмесі бір сыртқы кеңседен және екі немесе одан да көп ішкі кеңселерден тұрады. Төртінші және жартылай нүктелердегі ауыр ішкі қабырғалар, олардың аркалары Руттың инновациялық желдік тірегін көрсетеді, төрт бастапқы ғимараттың шекарасын белгілейді.
The Monadnock rests on the floating foundation system invented by Root for the Montauk Building that revolutionized the way tall buildings were built on Chicago's spongy soil. A 2 feet (1 m) layer of concrete, reinforced with steel beams, forms a spread footing extending out 11 feet (3 m) under the surrounding streets, spreading the weight of the building over a large area of earth. The building was designed to settle , but by 1905 had settled that much and "several inches more", necessitating reconstruction of the first floor. By 1948, it had settled , resulting in a step down from the street to the ground floor. The entire east wall is supported on caissons sunk to the hardpan, installed when the subway Blue Line was dug under Dearborn Street in 1940. The narrow building allows an external exposure to all of the 300 offices, which pass natural light via double hung outside windows through feather chipped glass transoms and hallway partitions into the single central corridor. Skylights bring sunlight into the open stairwells. The north half corridors are 20 feet (6 m) wide and the south half corridors are 11 feet (3 m). In the north half, there are two open stairs in the center at the one third points, with perforated risers, white marble treads, and decorative steel railings. There are two banks of four elevators on the west side of the corridor, one for passengers and the other for freight. In the south half, there is a single bank of elevators on the north half of the length. The southern bank was abandoned and slabbed over on each floor. There is a flight of stairs behind each of these shafts with marble treads, closed cast iron risers, and ornamental balusters. The basic office suite is , consisting of one outer office and two or more inner offices. Heavy internal walls at the quarter and halfway points, the arches of which manifest Root's innovative wind bracing, mark the boundaries of the four original buildings.
Қоршаған аумақ
Монаднок баспаханалар қатары ауданына жатады, ол Ұлттық тарихи ескерткіш болып табылады, оған Манхэттен ғимараты, Ескі Колония ғимараты және Фишер ғимараты, Чикагоның алғашқы аспан қақпақтарының кейбірі кіреді. 1890 жылы Уильям ЛеБаррон Дженни салған Манхэттен ғимараты Чикагодағы толық болат қаңқасы немесе «Чикаго» құрылымы бар алғашқы ғимарат болды, бұл Дженнидің 1884 жылы Үйді сақтандыру ғимаратында енгізген жаңашылдығы еді. Америкадағы алғашқы 16 қабатты ғимарат, сол кезде ол «құрмет пен қорқынышпен қарастырылды». Дженнидің шедеврі «Манхэттен» құрылыс саласындағы техникалық жетістік деп саналды. 1894 жылы Holabird & Roche компаниясы салған 17 қабатты Old Colony, революциялық портал формасы үшін өз уақытының құрылымдық шедеврлерінің бірі болып саналды. Бұл Чикаго мектебінің бұрыштармен дөңгеленген ойыстарға ие ғимараттарының тобынан сақталған жалғыз ғимарат. 1894 жылы Бернхам салған Фишер ғимараты инженерлік керемет болды – бұл тұңғыш рет дерлік кірпіш қолданылмай салынған биік коммерциялық ғимарат. Оның болат қаңқасы мен жұқа терракоталық қаптамасы бетінің үштен екісін шынымен жабуға мүмкіндік берді. Аудан географиялық тұрғыдан Принтердің қатарымен, бастапқыда Чикагоның баспа және баспа өнеркәсібінің орталығымен, ал қазір көбінесе тұрғын үйлерге айналдырылған. Бұл аймақта әлемдегі ең үлкен қоғамдық кітапхана, Чикагоның алғашқы афроамерикалық мэрі есімін алған Гарольд Вашингтон кітапханасы және Американың ең ірі католиктік университеті – Депол университетінің Лоп кампусы орналасқан. Джексон көшесінің батысында Чикагоның Юнион Лигасы клубы орналасқан, ол 1879 жылы «өзіне сыйлы, заңды өмір сүретін бизнесмендер» үшін азаматтық ұйым ретінде құрылған. Солтүстікке қарай Людвиг Мис ван дер Роэдің минималистік Федералды алаңынан тұратын үш ғимарат: 1964 жылы Мис жобалаған жалғыз сот ғимараты – Эверетт Маккинли Дирксен АҚШ соты; 1973 жылы АҚШ пошта кеңсесі Loop станциясы; және 1975 жылы Мистің соңғы жобасы – Ключински Федералды ғимараты. Үшбұрышты, 27 қабатты Метрополитен түзеу орталығы, Дирксен ғимаратындағы және жақын жердегі Ральф Х. Меткалф федералдық ғимаратындағы федералды соттарға қызмет көрсететін қамауға алу орталығы, Кларк пен Ласал көшелеріндегі Монадноктан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Чикаго транзиттік органының көтерілген теміржол сақинасының оңтүстік бөлігі Ван Бюрен көшесіндегі ғимараттың жанынан өтеді; CTA-ның қоңыр, қызғылт, қызғылт сары және күлгін желілері бір блок шығысқа қарай Кітапхана штаты / Ван Бюрен аялдамасынан өтеді. Жексон көшесі метро станциясы, көк желіге қызмет көрсетеді, ғимараттың Дирборн көшесі жағында орналасқан.
Тәндік қабылдау және тарихи маңызы
Қазіргі Чикаго сыншылары ғимаратты Бурнхэм мен Руттың бұрынғы жобаларынан тым радикалды деп санады және оның қарапайымдылығы мен басым эстетикалық нормаларды елемеуі өте шектен тыс болды, оны "инженердің үйі" және коммерциялық стильдің "толыққанды пуритандық" үлгісі деп атады. Еуропалық сыншылар одан да аз риза болды. Француз сәулетшісі Жак Эрманның сөздерімен айтқанда, "Монаднок енді белгілі бір қажеттіліктерге ақылмен жауап беретін және олардан барлық мүмкін салдарларды шығаратын суретшінің жұмысы емес. Бұл – 15 бірдей қабатты бірінен соң бірі орнатып, блок жеткілікті биік болғанда тоқтайтын жұмысшының жұмысы". Басқа сыншылар бұл стильдің болмауы "табиғи" деп есептеді және осының арқасында Монаднок шынымен заманауи болды. Нью-Йорк сыншысы Барр Фери 1892 жылы: "Фасадтарда ешқандай әшекейлеу жоқ, тек терезелердің қатары, құрылыстың кеңсе ғимараты екенін, бизнеске арналғанын, барлық қолжетімді беттерді қажет ететінін және пайдаланатынын ашық көрсетеді" деп жазды. Басқа сыншылар ғимараттың бизнес идеалдарына адалдығын мақтады, бұл "біз өнерде жеткісіміз болатын ең жоғары деңгей болмаса да, бизнес ғимаратының білдіруі керек жалғыз идеалдар". Монтгомери Шкайлер, Монадноқтың ең жақтас қорғаушыларының бірі, Монадноқтың әшекейлеудің болмауы өнердің жетіспеушілігі емес, "заманауи бизнес өмірінің салмақтылығын шағылыстырады" деп дәлелдеді. Монадноқты ХХ ғасырдың басындағы неміс сәулетшілері, соның ішінде Мис, кеңінен мақтады. Ол 1938 жылы Чикагоға келген кезде: "Монаднок блогының күші мен қуаты соншалық, мен бірден мақтанамын және осында үйімді жасағанымды қуанамын" деді. Бұл еуропалық сәулетшілер ғимараттың мақсатқа және функционалдық өрнекке назар аударуын әсерлі деп тапты. Баухаус сәулетшісі Людвиг Хильберсаймер былай деп жазды: "Мағынасыз және орынсыз әшекейлеуді қолданудың жалған шешімі – өкінішке орай, тым көп кездеседі. Бұл үлкен ғимаратқа ішкі үйлесімділік пен логикалық тазалықты сыйлайтын пропорцияға деген сезім туады". Қазіргі сыншылар Монднакты Луи Салливанның Карсон, Пири, Скотт және Компания ғимаратымен бірге Чикаго мектебінің ең маңызды үлгілерінің бірі ретінде мақтайды. Ол Генри Хобсон Ричардсонның Маршалл Филдс дүкенімен салыстыруға болатын "біртілдік дизайнның жеңісі" және "біздің коммерциялық архитектурамыздың ең қызықты эстетикалық тәжірибелерінің бірі" деп аталды. Ғимарат 1958 жылы Чикагодағы сәулеттік ескерткіштер жөніндегі комиссия таңдаған алғашқы бес ғимараттың бірі болды, "өзінің бастапқы дизайны мен Чикагодағы ең биік қабырғалық құрылым ретіндегі тарихи маңызын мойындады". Комиссия "кірпіштің тартымды қолданылуы, биік және массивті қабырғалар, әшекейлі формалардың болмауы, қарапайым, бірақ сәнді ғимаратты біріктіреді" деп атап өтті. 1973 жылы Чикаго қалалық кеңесі Монадноқты Чикагоның ескерткіші деп жариялау үшін бірауыздан дауыс берді, олар "бұл ғимараттың екі жартысы қазіргі архитектураның тарихын және дамуын зерттеуге ерекше мүмкіндік береді. Бірге олар бір құрылыс дәстүрінің аяқталуын және екіншісінің басталуын көрсетеді". Монадноқтың ескерткіш мәртебесін сынағандар, бұл ғимаратты қажеттілікке байланысты бұзуға кедерілдіреді деп қарсылық білдірді, ол "қазіргі уақытта оның мақсатына сай келмейтін ғимараттың тамаша мысалы" және "ақшаны ысыраптайтын актив" еді, ол нарықтан төмен өнімділік көрсетіп, тұрған жерінен әлдеқайда арзан болатын. 1970 жылы Монаднок қосылған тарихи орындардың ұлттық тізілімі "Бұл ғимараттың әшекейсіз қабырғалары, күшті масса құрайтын, болашақты болжағандай, 1920 жылдардың соңына дейін танымал болмаған 'плиталық аспан қыртысы' стилінің алға басушысы болды" және "екі бөлім жиынтығында, ХХ ғасыр архитектурасының дамуындағы ең күшті, бірақ талғамды архитектуралық мәлімдемелердің бірін құрайды" деп атап өтті. Оның 1976 жылы Оңтүстік Дирборн көшесі – Баспаханалар қатары тарихи ауданының бөлігі ретінде Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде ұсынылуында "бұл мұнаралы ғимараттар тілінде жасалған ең классикалық мәлімдемелердің бірі" деген пікір болды.