Кіріспе
1918 жылғы Рождестволық қақтығыс (Weihnachtskämpfe немесе Weihnachtsaufstand;) – 1918 жылғы Германия революциясы кезінде 1918 жылғы 24 желтоқсанда социалистік революциялық Volksmarinedivision және тұрақты неміс армиясының бөлімдері арасындағы қысқаша шайқас. Ол Гогенцоллерндер әулетінің негізгі резиденциясы – Берлин сарайында болды. Шамамен 67 адам қаза тапты, бұл оқиға осы уақытқа дейін көбінесе қан төгілмей өткен революцияның зорлыққа толуына бастады. Бұл шайқас революциялық үкіметтің радикалды мүшелерінің одан шығуына тікелей себеп болды және Фридрих Эберттің социал-демократиялық үкіметіне қарсы жұмысшылар арасында наразылық тудырды. Бұл 1919 жылғы қаңтарда Спартакшылар көтерілісі деп белгілі болған, әлдеқайда кең ауқымды зорлық-зомбылыққа жол ашты. Революциялық теңізшілер оларға қарсы жіберілген тұрақты армия күштерін жеңгендіктен, бұл қақтығыс үкіметтің күшейе түскен сенімін қозғаған оңшыл Freikorps ұйымдарының өсуіне ықпал еткен маңызды эпизод болды.
The 1918 Christmas crisis (Weihnachtskämpfe or Weihnachtsaufstand; ) was a brief battle between the socialist revolutionary Volksmarinedivision and regular German army units on 24 December 1918 during the German Revolution of 1918–19. It took place at the Berlin Palace, the main residence of the House of Hohenzollern. Around 67 people were killed, and the event marked the point at which the hitherto largely bloodless revolution turned more violent. The fighting was the immediate cause for the more radical members to leave the revolutionary government and led to resentment among the workers against the Social Democratic government of Friedrich Ebert. This set the scene for the much larger scale violence of January 1919 known as the Spartacist uprising. Since the revolutionary sailors defeated the regular army force sent against them, the engagement was also an important episode in the rise of the right wing Freikorps on which the government increasingly relied.
Өмірбаян
1918 жылғы 11 қарашада Фолксмарин дивизиясы құрылды, бастапқыда бірнеше жүз революциялық теңізшілер Кильден Берлинге келген кезде тұтқындалды, бірақ 9 қарашада босатылды. Оларға Берлиндегі бірнеше жүз теңізші қосылды және 12 қарашада Кильден Берлиннің әскери қолбасшысы, Штудткомандант Отто Велс сұраған тағы 2000 адам келді. Ең жоғарғы сатысында 3000-нан астам сарбаздан тұратын дивизия революцияның элиталық күші саналды. 15 қарашада дивизия штабы Берлин сарайына, бұрынғы Гогенцоллерн әулетінің және император Вильгельм II-нің қала резиденциясына көшірілді, ал әскерлер көршілес Марсталда орналасты. Олардың міндеті – үкіметтік ауданды күзету еді. Саяси тұрғыдан, дивизия радикалды солшылдарға, USPD-нің тәуелсіз социал-демократтарына және «Спартакшыларға» жақын болды. Алайда, революцияның тірегі болғандықтан, келесі төрт аптада бөлім өзін өте өзге жағдайда тапты. Бұл, 6 желтоқсанда жоспарланған әскери төңкеріске қатыспағаны және оған қатысқан командирін қызметтен шеттетуімен байланысты ма, әлде дивизия генерал-квартирмейстер Вильгельм Гренердің кез келген коммунистік көтерілісті басып тастау үшін армияны пайдалану туралы келісіміне кедергі келтіргенімен байланысты ма – белгісіз. Желтоқсанның ортасынан бастап Велс бөлімді таратуға ұмтылып жатқандай көрінді. Сарайдан өнер туындылары ұрланғаны туралы шағымдар түсті. Уақытша үкімет, Rat der Volksbeauftragten (Халық депутаттары кеңесі) дивизияға Берлиннен тысқары жаңа қамалдауға көшуді және сарбаздар санын қазіргі 1000-ға жуық деңгейден 600-ге дейін азайтуды бұйырды. Эберт майор Курт фон Шлайхермен әңгімелесіп, оған Берлин маңынан адал әскерлер келіп, көмектесетінін уәде алды. Сондай-ақ, ол бұл «радикалдарға қарсы күшті соққы беруге» мүмкіндік беретініне үміттенгенін айтты.
Салдарлар
Эберттің саяси жеңілісі ретінде қарастырылған қақтығыстың тікелей нәтижесі ретінде Велс қала күштерінің қолбасшысы (штаткоманданты) лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Дивизия сарай мен Марштальды тастап кетуі керек болды, бірақ таратылмады. Олардың жалақы талаптары қанағаттандырылуы керек еді, ал штатты қысқарту кейінге шегерілді. Осы оқиғаның маңызды салдары, спартачист көшбасшысы Карл Либкнехт «Эберттің қанды Рождествосы» деп атаған құбылыс, 29 желтоқсанда USPD мүшелерінің Халық комиссарлар кеңесінен (Rat der Volksbeauftragten) кетуіне әкелді. Келесі күні Г. Носке мен Р. Виссель олардың орнын басты. Сол күні спартакисттер USPD-мен барлық байланыстарын үзіп, жаңа Коммунистік партияны (KPD) құрды. Оларға Гамбург пен Бременнен келген USPD мүшелері қосылды. Осылайша, революциялық үкіметтен радикалды элементтер ығыстырылды. «Көпшілік» СДПК мүшелерімен бірге жұмыс істеудің орнына, USPD енді SPD-ге қарсы спартакисттерге қосылды. Революцияны шын мәнінде қалағандардың ешқайсысы билікте қалған жоқ. Сонымен қатар, радикалды солшылдар терең бөлініп, Ленин сияқты көшбасшы пайда болатынына ешқандай белгі көрінбеді. Бірақ Фридриххайнде халық теңіз дивизиясының қаза тапқан мүшелері жерленгенде, мыңдаған ашулы адамдар қатысты. Олар «Теңізшілерді өлтірушілер ретінде айыптаймыз: Эберт, Ландсберг және Шейдеман» деген жазуы бар плакаттарды ұстап, «Атаулы сатқындар!» деп шулады. Бұл 1919 жылғы қаңтар оқиғаларына көрініс берді. Эмиль Айххорн Берлин полициясының президенті лауазымынан босату туралы шешімге келіспегенде – бұл көтерілісші теңізшілерді қолдағандығының нәтижесінде болды – халық оны қолдау үшін көшеге шықты. Бұл «Спартак көтерілісі» немесе «Спартак аптасы» деп белгілі болған оқиғаға әкелді, бірақ оны дәлірек «Қаңтар көтерілісі» деп атау қажет, өйткені бұл негізінен Берлиннің революциялық жұмысшыларының 9 қарашадағы жетістіктерін қайталау және сол кезде жеңгендерін, кейіннен жартылай жоғалтқандарын қайтару әрекеті болды. 10-15 желтоқсанда Берлинде тәртіпті қалпына келтіру үшін жиналған күштердің ыдырауынан кейін, реттелген әскерлердің тағы да сәтсіздікке ұшырауы әскери шенділердің ерікті әскерлерге көбірек сенуді жақтауына себеп болды. Қараша айының ортасынан бастап, ОХЛ кейбір офицерлердің ұлтшыл, монархистік және революцияға қарсы көзқарастағы, әскери қызметке шақырылмаған ерікті сарбаздардан құралған «Фрайкорп» деп аталатын бөлімдер құруын қолдады, тіпті тұрақты армия демобилизацияланып жатқан кезде де. «Рождество шайқастарының» нәтижесінде үкімет, әсіресе Носке, OHL-ге осы бағытта қосылды. Бұл жаңа әскери күштер шығыс шекараны (мысалы, Позенде) қамтамасыз ету және жаңадан құрылған Балтық елдерін Қызыл Армиядан қорғауға, сондай-ақ Рейх ішінде заң мен тәртіпті қалпына келтіруге бағытталған еді.