1919 жылғы неміс конституциясы: Веймар конституциясы

Кіріспе

1919 жылғы Германия конституциясы

Германия империясының конституциясы (Die Verfassung des Deutschen Reichs), көбінесе Веймар конституциясы (Weimarer Verfassung) деп аталатын, Веймар Республикасы дәуірінде (1919–1933) Германияны басқарған конституция болды. Конституция Германияны пропорционалдық өкілдік бойынша сайланатын заң шығарушы органмен демократиялық парламенттік республика деп жариялады. Әйелдер мен еркектерге жалпыға бірдей сайлау құқығы берілді, дауыс берудің ең төменгі жасы 20 болды. Конституция 1933–1945 жылдардағы нацистік кезеңде де, 1945–1949 жылдардағы Германияның одақтас әскерлермен оккупациялану кезінде де техникалық тұрғыдан күшінде болды. Бірақ іс жүзінде ол 1933 жылғы уәкілеттік заңымен жойылды, осылайша оның көптеген қағидалары мен қорғау шаралары нацистік билік кезінде орындалмады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Одақтас Бақылау Кеңесі мен төрт оккупациялық державаның билігі қайтадан конституцияның қағидаларынан жоғары тұрды. Конституцияның атауы оған дейін болған Германия империясының конституциясымен бірдей болды. Германия Федеративтік Республикасының Негізгі Заңы мен Германия Демократиялық Республикасының Конституциясы 1949 жылы қабылданғанға дейін Германия мемлекетінің ресми атауы Неміс рейхы (Deutsches Reich) болды.

Шығу тегі

Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1919 жылдың 19 қаңтарында өткен федералды сайлаудан соң Германияның Ұлттық ассамблеясы Рейх үшін конституция жазу мақсатымен Тюрингия штатындағы Веймар қаласында жиналды. Делегаттар арасында ұлттық ту, жастарға діни білім беру және Рейх құрамына кіретін штаттардың (Länder) құқықтары сынды мәселелер бойынша келіспеушіліктер туды. 1919 жылдың тамызына дейін бұл келіспеушіліктер шешілді, бірақ 65 делегат Веймар конституциясын қабылдауға дауыс беруден бас тартты. Бірінші президент Фридрих Эберт 1919 жылдың 11 тамызында жаңа неміс конституциясына қол қойды. Конституция Веймар қаласының атымен аталады, бірақ Эберт конституцияны Шварцбургта қол қойды, себебі парламент конституцияны әзірлеп жатқанда Эберт Шварцбургта демалыста болды. Германияда 1920 жылдың 6 маусымында Веймар конституциясына сәйкес федералды сайлаулар өтті. Конституциялық құқық саласындағы белгілі неміс оқытушысы Герхард Аншуц (1867–1948) Веймар конституциясын кеңінен талқылаған сарапшылардың бірі болды.

I бөлім: Рейхтің құрамы және оның жауапкершілігі

Конституцияның бірінші бөлігі (Erster Hauptteil) Рейх үкіметінің түрлі құрамдас бөліктерінің ұйымдастырылуын белгіледі.

2-бөлім: Рейхстаг және Рейхс үкіметі

20-дан 40-қа дейінгі баптар ұлттық парламентті, яғни Рейхстагты сипаттайды, ол елордада, яғни Берлинде орналасқан. Рейхстаг 20 жастан асқан барлық немістерге ашық, тең және құпия дауыс беру арқылы неміс халқы сайлаған өкілдерден тұратын. Рейхстагқа сайлау пропорционалдық өкілдік принципі бойынша жүргізілді. Рейхстаг мүшелері бүкіл ұлтты білдіретін және тек өз санасына ғана бағынатын. Мүшелердің өкілеттігі төрт жылды құрады. Рейхстагты Рейх президенті таратуға және таратылған күннен бастап 60 күн ішінде жаңа сайлау өткізуге құқылы болды. Рейхстаг және әрбір мемлекеттік парламент (Landtag) мүшелері, егер заң шығарушы органның келісімі болмаса, қылмыстық іс бойынша тұтқындалудан немесе тергеуден қорғалды. Мүшелік міндеттерін орындауға кедергі келтіретін жеке бостандыққа кез келген шектеу де осы органның келісімін қажет етті. (37-бап) Президент жеті жылға сайланды және бір рет қайта сайлануға құқығы болды. Ол Рейхстагтың үштен екісінің дауысымен өткізілген референдум арқылы қызметтен алынуы мүмкін. Сайлаушылардың бұл шараны қабылдамауы президентті қайта сайлағанмен тең болып саналды және Рейхстагты таратуға себеп болар еді. Егер мемлекет конституциялық міндеттемелерін немесе Рейх заңдарын орындамаса, президент оны орындауға мәжбүрлеу үшін қарулы күш қолдануға құқылы болды. Бұдан әрі, 48-бап президентке қоғамдық қауіпсіздікке немесе Рейх қауіпсіздігіне төнген қауіптің алдын алу мақсатында, қарулы күш қолдануды және/немесе азаматтық құқықтарды тоқтатуды қоса алғанда, шаралар қабылдау өкілеттігін берді. Президент Рейхстагты осы шаралар туралы хабардар етуге міндетті болды және Рейхстаг президенттің жарлығын жоюға құқылы болды. (Соңынан Адольф Гитлер осы бапты конституцияда бекітілген азаматтық бостандықтарды заңмен жою және диктатура орнату үшін пайдаланды.) Рейх канцлері өкіметінің саяси бағытын анықтады және Рейхстагқа жауапты болды. Рейхстаг сенімсіздік дауысы берген жағдайда канцлер мен министрлер отставкаға кетуге міндетті болды. Рейх үкіметі (кабинет) шешімдерді көпшілік дауыспен қабылдады, дауыстар тең болған жағдайда Рейх президентінің дауысы шешуші болды. Рейхстаг Рейх президенті, канцлер немесе кез келген министрді конституцияны немесе Рейх заңдарын қасақана бұзғаны үшін айыптауға құқылы болды, мұндай іс Жоғарғы Сотта қаралар еді.

Articles 20 to 40 described the national parliament, the Reichstag, which was seated in the capital, Berlin. The Reichstag was composed of representatives elected by the German people by an equal and secret ballot open to all Germans aged 20 or older. Proportional representation principles governed Reichstag elections. Members of the Reichstag represented the entire nation and were bound only to their own conscience. Members served for four years. The Reichstag could be dissolved by the Reich president and new elections held not more than 60 days after the date of dissolution. Members of the Reichstag and of each state parliament (Landtag) were immune from arrest or investigation of a criminal offense except with the approval of the legislative body to which the person belonged. The same approval was required for any other restriction on personal freedom which might harm the member's ability to fulfil his duties. (Article 37)

The President served a term of seven years and could be re elected once. He could be removed from office by plebiscite upon the vote of two thirds of the Reichstag. Rejection of the measure by the voters would act as a re election of the president and causes the Reichstag to be dissolved. If a state failed to fulfil its obligations under the constitution or Reich law, the president could use armed force to compel the state to do so. Furthermore, Article 48 gave the President the power to take measures – including the use of armed force and/or the suspension of civil rights – to restore law and order in the event of a serious threat to public safety or Reich security. The president was required to inform the Reichstag of these measures and the Reichstag could nullify such a presidential decree. (Adolf Hitler later used this Article to legally sweep away the civil liberties granted in the constitution and facilitate the establishment of a dictatorship.) The Reich chancellor determined the political guidelines of his government and was responsible to the Reichstag. The chancellor and ministers were compelled to resign in the event the Reichstag passed a vote of no confidence. The Reich government (cabinet) formulated decisions by majority vote; in the case of a tie, the Reich president's vote was decisive. The Reichstag could accuse the Reich president, chancellor, or any minister of willful violation of the Constitution or Reich law, said case to be tried in the Supreme Court.

3-бөлім: Рейх президенті мен Ұлттық министрлік

41-59-баптар Президенттің міндеттерін, оның ішінде лауазымға талаптарды сипаттайды. Бұдан әрі, олар Президенттің Ұлттық министрлікке және оның Канцлерге қатысты қарым-қатынасын толыққанды түсіндіреді.

4-бөлім: Рейхсрат

4-бөлім 60-дан 67-ге дейінгі баптарды қамтыды және Рейхсратты (Мемлекеттік кеңес) құрды. Рейхсрат – мемлекеттердің ұлттық деңгейде заң шығару процесіне қатысу құралы болды. Рейхсрат мүшелері мемлекеттік парламенттердің мүшелері немесе өкілдері болып табылды және олар тиісті мемлекеттік үкіметтерінің тапсырмаларымен міндетті болды. Үкімет министрлері ұсынылып отырған заң жобалары мен әкімшілік регламенттер туралы Рейхсратты хабардар етуге міндетті, осы арқылы Рейхсрат наразылық білдіре алатын болды.

5-бөлім: Рейхтің заңнамасы

68-77-баптар заңның қабылдану тәртібін анықтайды. Заңдарды Рейхстаг депутаты немесе Рейх үкіметі ұсына алады және Рейхстагтың көпшілік дауысымен қабылданады. Ұсынылған заңдар Рейхсратқа ұсынылуға тиіс, ал оның наразылықтары Рейхстагқа ұсынылуы керек еді. Рейх президенті заң жобасын күшіне енуі алдында халықтың пікірін білу үшін плебисцит ретінде ұсынуға құқылы болды. Рейхсрат Рейхстаг қабылдаған заңдарға қарсылық білдіруге құқылы еді. Егер бұл қарсылық шешілмесе, Рейх президенті өз қалауынша плебисцит өткізе алады немесе заң жобасын қараусыз қалдырады. Егер Рейхстаг Рейхсраттың қарсылығын үштен екі көпшілікпен жоққа шығарса, Рейх президенті заңды күшіне енгізуге немесе плебисцит өткізуге міндетті болды. Конституциялық түзетулер қалыпты заң ретінде ұсынылды, бірақ мұндай түзету күшіне енуі үшін Рейхстаг мүшелерінің үштен екісінен артығы қатысуы және қатысқандардың кем дегенде үштен екісі заңды қолдауы керек еді. Рейх үкіметі басқаша белгіленбесе, әкімшілік ережелерді қабылдау құқығына ие болды.

6-бөлім: Рейхтің әкімшілігі

78-ден 101-ге дейінгі баптар Рейх үкіметінің конституцияны және заңдарды қалай басқарғанын, әсіресе Рейх үкіметінің өкілеттігінде болған – сыртқы қатынастар, отарлық істер, қорғаныс, салық салу және кедендік саясат, сауда флоты және су жолдары, теміржолдар және басқа да салалардағы әдістерін сипаттайды.

7-бөлім: Әділет

102-108-баптар Веймар Республикасының сот жүйесін құрды. Басты қағида сот тәуелсіздігін орнатты – судьялар тек заңға ғана бағынышты болды. Бұл бөлімде Жоғарғы Сот құрылды, сондай-ақ азаматтар мен мемлекеттік органдар арасындағы дауларды қарау үшін әкімшілік соттар құрылды.

II негізгі бөлім: Неміс азаматтарының негізгі құқықтары мен міндеттері

Веймар конституциясының екінші бөлігі (Zweiter Hauptteil) немістердің негізгі құқықтары (Grundrechte) мен негізгі міндеттерін (Grundpflichten) баяндады. Конституция әрбір азаматқа сөз және жиналыс бостандығы сияқты жеке құқықтарды кепілдік берді. Бұл құқықтар 1848 жылғы алдыңғы конституцияның қағидаларына негізделген.

3-бөлім: Дін және діни бірлестіктер

Немістердің діни құқықтары 135-141 баптарда тізімделген. Рейх тұрғындарына сенім және ар-ұждан бостандығы берілді. Конституция дін тануға еркіндік берді және мемлекет оны қорғады, мемлекеттік шіркеу құрылмады. Бұған қоса, азаматтық және қоғамдық құқықтарды пайдалану, сондай-ақ мемлекеттік қызметке қабылдану діни сенімдерге тәуелсіз болды. Діни нанымды жариялау міндетті емес еді, және ешкімді діни рәсімге қатысуға немесе діни ант беруге мәжбүрлеуге болмады. Конституцияның осы бөлімінен бес бап (136–139 және 141 нөмірлер) Германия Федеративтік Республикасының Негізгі Заңына (1949 жылы қабылданған) тікелей енгізілді, сондай-ақ Германияның қазіргі конституциялық құқығы болып табылады.

4-бөлім: Білім беру және мектеп

142-150 баптар Рейх шегіндегі білім беру мекемелерінің қызметін басшылыққа алды. Мемлекеттік білім беру мемлекеттік мекемелер арқылы жүзеге асырылып, үкімет тарапынан реттелді, сондай-ақ Рейх, штат және жергілікті қауымдастықтардың арасындағы ынтымақтастықпен байланысты болды. Бастауыш білім беру міндетті болды, ал 18 жасқа дейінгі білім беру тегін ұсынылды. Конституция сонымен қатар жеке білім беруге де мүмкіндік берді, ол да үкімет тарапынан реттелді. Діни ұйымдар басқаратын жеке мектептерде діни ұйымның принциптеріне сәйкес діни оқыту жүргізілуі мүмкін болды.

5-бөлім: Экономика

Экономикалық мәселелерге қатысты конституциялық ережелер 151-165-баптарда келтірілген. Басты принциптердің бірі – экономикалық өмір әділеттілік принциптеріне сәйкес болуы керек, барлық адамға лайықты өмірді қамтамасыз ету және жеке тұлғаның экономикалық еркіндігін сақтау мақсатында. Меншік құқығы 153-баппен кепілдендірілді. Мүлік тек заң бойынша және халықтың мүддесі үшін, тиісті өтемақы төленген жағдайда ғана алынып қойылуы мүмкін. Рейх еңбекті, интеллектуалдық еңбекті, авторлардың, өнертапқыштардың және суретшілердің құқықтарын қорғады. Кез келген адамға және барлық мамандыққа кәсіподақ құру және еңбек жағдайларын жақсарту құқығы кепілдендірілді, сондай-ақ жеке кәсіпкерлердің құқықтары да қорғалды. Жұмысшылар мен қызметкерлерге жалақыны және еңбек жағдайларын реттеуде, сондай-ақ экономикалық дамуда жұмыс берушілермен тең құқықта қатысу мүмкіндігі берілді.

Өтпелі және қорытынды ережелер

Веймар конституциясының соңғы 16 бабы (166-181-баптар) жаңа конституцияға жүйелі өтуді қамтамасыз етті және кейбір жағдайларда жаңа конституцияның түрлі шараларының қашан күшіне енетінін белгіледі. Егер заңнама әлі қабылданбаған болса (мысалы, жаңа Жоғарғы Сотты реттейтін заңдар), бұл баптар конституциялық билікті уақытша қазіргі институттардың қалай жүзеге асыратынын анықтады. Бұл бөлім сонымен қатар конституциямен құрылған жаңа органдардың ескірген органдардың (мысалы, Ұлттық жиналыс) орнын басатынын, егер олар ескі заңдарда немесе жарлықтарда аталған болса, белгіледі. Мемлекеттік қызметкерлер мен қарулы күштердің өкілдері осы конституцияға адал болуға ант беруге міндетті болды. 1871 жылдың 15 сәуіріндегі бұрынғы конституция тоқтатылды, бірақ жаңа конституцияға қайшы келмейтін басқа Рейх заңдары мен жарлықтары күшінде қалды. Бұрынғы қолданыста болған заңға негізделген ресми жарлықтар заңмен немесе жарлықпен алынбағанша күшінде болды. Ұлттық жиналыс бірінші Рейхстаг сайланып, жұмыс істегенге дейін Рейхстаг ретінде қарастырылды, ал Ұлттық жиналыс сайлаған Рейх президенті 1925 жылдың 30 маусымына дейін өкілеттіктерін сақтады.

Кемшіліктері

Тарихшы Уильям Л. Ширер өзінің «Үшінші рейхтің өрлеуі мен құлдырауы» атты кітабында Веймар конституциясын «қағаз бетінде, жиырмасыншы ғасырдың өз түріндегі ең либералды және демократиялық құжат ретінде, қателеспейтін демократияның жұмыс істеуін қамтамасыз ететін тапқыр және тамаша құрылғыларға толы» деп сипаттады. Дегенмен, Веймар конституциясының қатысты проблемалары болды. Президенттік өкілеттіктерді бөлу өте күрделі мәселе еді. Веймар конституциясы президентке канцлерді, тіпті егер канцлер рейхстагтың сенімін сақтаса да, қызметтен босатуға мүмкіндік берді. Сол сияқты, президент рейхстагтың қолдауы жоқ канцлерді тағайындай алатын. Бұдан басқа, үкімет құрылымы президенттік және парламенттік жүйелердің қоспасы болды, президент «монархтың орнын алмастырушы» ретінде әрекет етіп, монархтың кейбір биліктерін қабылдады. 48-бапта, Notverordnung (төтенше жағдай декреті) деп аталатын ереже, президентке азаматтық бостандықтарды тоқтата тұру үшін кең өкілеттік берді. Бұл Адольф Гитлердің канцлер болғаннан кейін тез пайдаланған мүмкіндігі болды (Райхстагтағы өртті қараңыз). Сонымен қатар, президентке жергілікті үкіметтерді таратуға рұқсат етілді, ол төрт рет қолданылды, тек солшыл министрлерді нысанаға алды (Reichsexekution қараңыз). Пропорционалды сайлау жүйесін қолдану, өкілдікке өту үшін шектің болмауы да сынға ілікті. Бұл жүйе дауыстардың ысырап болуын болдырмауға бағытталған, бірақ көптеген ұсақ партиялардың пайда болуына мүмкіндік берді, олардың көпшілігі саяси спектрдің екі шетінде болды, бұл өз кезегінде кез келген партияға тұрақты парламенттік көпшілікті құруды және сақтауды қиындатты. Бұл фракциялық бөлініс үкіметтегі жиі ауыс-түйіске әкелген факторлардың бірі болды. Ширер 1930 жылғы ұлттық сайлауда шамамен 28 саяси партия болғанын айтады; Отто Фридрих 1933 жылы Рейхстагта 40 түрлі топты атады. Рейхстагта өкілдік алу үшін ешқандай шек болған жоқ, сондықтан экстремистік партияның тез өсуіне қарсы ешқандай кепілдік болмады. Палатаға 0,4 пайыз дауыспен өтуге болады. Мысалы, 1924 жылғы сайлауда Бавария шаруалар лигасы дауыс берудің 0,7 пайызын ғана алды, бірақ бұл Рейхстагта үш орынға жеткілікті болды. Алайда, 1932 жылғы сайлауда нацистердің (НСДАП) ең үлкен партия болып қалыптасуы Веймар Германиясының сайлаушыларының көңіл-күйіне байланысты болды. Сайлау борышын сынағандар 1920-жылдардағы Рейхстагтағы нацистердің мардымсыз қатысуы олардың билікке көтерілуіне айтарлықтай көмектеспегенін және Веймар конституциясындағы борыштардың болуы Гитлердің амбицияларына кедергі келтірмейтінін айтады. Шын мәнінде, нацистер борыштарды еңсергеннен кейін, олардың болуы кіші партияларды одан да тез шеттетуге мүмкіндік берген болар еді. Бұл нақты және/немесе түсінілген проблемаларға қарамастан, Веймар конституциясы қолайсыз әлеуметтік, саяси және экономикалық жағдайларда құрылды және күшіне енді. Өзінің «Үшінші рейхтің келуі» атты кітабында тарихшы Ричард Дж. Эванс «барлығы ескерілгенде, Веймар конституциясы 1920-жылдардағы көптеген елдердің конституцияларынан нашар емес еді және олардың көпшілігінен де демократиялық болды. Оның ең қиын ережелері жағдай басқаша болғанда соншалықты маңызды болмас еді. Бірақ Республиканың заңдылығынан айырылуы конституцияның кемшіліктерін бірнеше есеге арттырды».

In his book The Rise and Fall of the Third Reich, historian William L. Shirer described the Weimar Constitution as "on paper, the most liberal and democratic document of its kind the twentieth century had ever seen full of ingenious and admirable devices which seemed to guarantee the working of an almost flawless democracy." Yet, the Weimar Constitution had serious problems. The allocation of presidential powers was deeply problematic. The Weimar Constitution allowed the president to dismiss the chancellor, even if the chancellor retained the confidence of the Reichstag. Similarly, the president could appoint a chancellor who did not have the support of the Reichstag. Further, the government structure was a mix of presidential and parliamentary systems, with the president acting as a "replacement Kaiser" and assuming some of the powers the monarch would have wielded. Article 48, the so called Notverordnung (emergency decree) provision, gave the president broad powers to suspend civil liberties with an insufficient system of checks and balances. This presented an opportunity that Adolf Hitler was quick to seize once he became chancellor (see Reichstag fire). Also the President was allowed to depose local governments, which has been used four times, only targeting left wing ministers (see Reichsexekution). The use of a proportional electoral system without thresholds to win representation has also been cited. This system, intended to avoid the wasting of votes, allowed the rise of a multitude of splinter parties, many of which represented the extreme ends of the political spectrum, which in turn made it difficult for any party to establish and maintain a workable parliamentary majority. This factionalism was one contributing factor in the frequent changes in government. Shirer cites the presence of some 28 political parties in the 1930 national elections; Otto Friedrich cites 40 different groups in the Reichstag in 1933. There was no threshold to win representation in the Reichstag, and hence no safeguard against a quick rise of an extremist party. It was possible to win a seat in the chamber with as little as 0.4 percent of the vote. In the 1924 elections, for instance, the Bavarian Peasants' League got just 0.7% of the vote—but this was enough for three seats in the Reichstag. However, the rise of the Nazis (NSDAP) to form the largest party during the 1932 elections, can only be attributed to the sentiment of electors in Weimar Germany. Critics of electoral thresholds dispute the argument that the Nazis' token presence in the Reichstags of the 1920s significantly aided their rise to power and that the existence of thresholds in the Weimar constitution would not in fact have hindered Hitler's ambitions—indeed, once the Nazis had passed the thresholds, their existence would have actually aided the Nazis by allowing them to marginalize smaller parties even more quickly. Even without these real and/or perceived problems, the Weimar Constitution was established and in force under disadvantageous social, political, and economic conditions. In his book The Coming of the Third Reich, historian Richard J. Evans argues that "all in all, Weimar's constitution was no worse than the constitutions of most other countries in the 1920s, and a good deal more democratic than many. Its more problematical provisions might not have mattered so much had the circumstances been different. But the fatal lack of legitimacy from which the Republic suffered magnified the constitution's faults many times over."

Гитлер Веймар конституциясын бұзған

1933 жылы Адольф Гитлер канцлер болып тағайындалғаннан кейін бір айдан аспайтын уақыт өткен соң, Рейхстаг өрт туралы жарлығы Веймар конституциясының 48-бабын қолданып, азаматтық құқықтар бойынша бірнеше конституциялық кепілдіктерді тоқтатты. Зардап шеккен баптар: 114 (хабеас корпус), 115 (тұрғын үйдің қол сұғылмауы), 117 (хат алмасу құпиялылығы), 118 (сөз бостандығы/цензура), 123 (жиналыстар), 124 (бірлестіктер) және 153 (мүліктен айыру). Содан кейін, 1933 жылдың 23 наурызында Рейхстаг қабылдаған «Құқық беру туралы заң» Рейхстагтың дәстүрлі тәсілімен заң шығарудан өзге, Рейх үкіметінің де заң шығаруға құқығы бар екенін жариялады. Бұл заң Рейхстагтың, Рейхсраттың және Рейх президентінің өкілеттіктеріне әсер етпейтінін де мәлімдеді. Конституцияның 68-77-баптарында баяндалған қалыпты заң шығару рәсімдері Рейх үкіметі қабылдаған заңдарға қолданылмады. «Құқық беру туралы заң» қалыпты заң шығару процесіне енгізілген өзгерістердің нәтижесінде конституциялық түзету болды. Заң конституциялық талаптарға сай келді (Рейхстаг мүшелерінің үштен екісі қатысып, қатысушылардың үштен екісі қолдау көрсетті). Заң Веймар конституциясын тікелей өзгерте қоймады, бірақ конституциялық реформаға қажетті рәсімдер орындалғаны айқын түрде көрсетілді. 1919 жылғы конституция ресми түрде жойылған жоқ, бірақ «Құқық беру туралы заң» оның қалған барлық ережелері мәнсіз болғанын білдірді. 1934 жылы Гитлердің билігін консолидациялау үшін жасаған екі соңғы әрекеті «Құқық беру туралы заңды» бұзды. Заңның 2-бабында Рейхстаг пен Рейхсрат институттарына зиян келтірмесе, Рейх үкіметі қабылдаған заңдар конституциядан ауытқуға құқылы екендігі көрсетілген. Президенттің құқықтары бұзылмайды. 1934 жылдың 14 ақпанында «Рейхсратты тарату туралы заң» оның бар екенін қорғауға қарамастан, Рейхсратты толығымен таратып жіберді. 2 тамызда Гинденбург қайтыс болғаннан кейін Гитлер бұрынғы күні қабылданған заңға сәйкес президенттік өкілеттіктерді өзіне иеленді. Алайда, 1932 жылдың желтоқсанындағы конституциялық түзетуге сәйкес, жаңа сайлаулар күтіліп тұрғанда президент міндетін атқарушы канцлер емес, Рейхсгерхт (Императорлық сот) президенті Эрвин Бумке болуы керек еді. Дегенмен, «Құқық беру туралы заң» канцлер 2-бапты бұзған жағдайда қандай шаралар қолдануға болатынын нақты көрсетпеді және ешқандай заңдық шағымдану болған жоқ.

Less than a month after Adolf Hitler’s appointment as chancellor in 1933, the Reichstag Fire Decree invoked Article 48 of the Weimar Constitution, suspending several constitutional protections on civil rights. The articles affected were 114 (habeas corpus), 115 (inviolability of residence), 117 (correspondence privacy), 118 (freedom of expression/censorship), 123 (assembly), 124 (associations), and 153 (expropriation). The subsequent Enabling Act, passed by the Reichstag on 23 March 1933, stated that, in addition to the traditional method of the Reichstag passing legislation, the Reich government could also pass legislation. It further stated that the powers of the Reichstag, Reichsrat and Reich President were not affected. The normal legislative procedures outlined in Articles 68 to 77 of the constitution did not apply to legislation promulgated by the Reich government. The Enabling Act was effectively a constitutional amendment because of the foregoing alterations to the normal legislative process. The act met the constitutional requirements (two thirds of the Reichstag's members were present, and two thirds of the members present voted in favor of the measure). The Act did not explicitly amend the Weimar Constitution, but there was explicit mention to the fact that the procedure sufficient for constitutional reform was followed. The constitution of 1919 was never formally repealed, but the Enabling Act meant that all its other provisions were a dead letter. Two of the penultimate acts Hitler took to consolidate his power in 1934 actually violated the Enabling Act. Article 2 of the act stated that

Laws enacted by the government of the Reich may deviate from the constitution as long as they do not affect the institutions of the Reichstag and the Reichsrat. The rights of the President remain undisturbed. On 14 February 1934, the "Law on the Abolition of the Reichsrat" eliminated the Reichsrat completely, despite the explicit protection of its existence. Then, when Hindenburg died on 2 August, Hitler appropriated the president's powers for himself in accordance with a law passed the previous day. However, due to a constitutional amendment made in December 1932, the acting president, pending new elections, should have been Erwin Bumke, the president of the Reichsgericht (Imperial Court of Justice), not the chancellor. Nonetheless, the Enabling Act did not specify any recourse that could be taken if the chancellor violated Article 2, and no legal challenge was ever mounted.

Мұра

Құқықтық акті қабылданғаннан кейін конституция көбінесе естен шығарылды. Дегенмен, Гитлер оны өзінің диктатурасына заңдылық сыртқы көрініс беру үшін пайдаланды. Оның билігі тұсында үш рет рейхстаг сайлауы өтті. Бірақ сайлаушыларға нацистер мен "қонақ үміткерлердің" жалғыз тізімі ұсынылды. Құпия дауыс беру техникалық жағынан мүмкін болды, бірақ нацистер сайлау учаскелерінде сайлаушыларды жасырын дауыс беруге тырысудан үркіту үшін заңсыз әрекеттер жасады. Оның мыңдаған жарлықтары Рейхстаг өртіндей жарлыққа, яғни 48-бапқа тікелей негізделген. 1945 жылы Гитлер өзінің саяси өсиетімен (өзіне қол жұмсау алдында жазылған) адмирал Карл Дёницті өзінің орнына тағайындады. Алайда, ол Дёницті фюрер емес, президент етіп тағайындады, осылайша он жыл бұрын Гинденбургтің қайтысынан кейін тоқтатылған конституциялық лауазымды қайта жаңғыртты. Заңдылыққа қарамастан, Гитлер билікті Дёницке толыққанды заңды түрде беруге қол жеткізе алмады, себебі Веймар конституциясына сәйкес, Рейх президенті лауазымын қалпына келтіру үшін осындай тағайындаманы жалпы сайлауда растау қажет болды. 1945 жылдың 30 сәуірінде Дёниц Фленсбург үкіметін құрды, ол Германияның Дания шекарасына жақын, Фленсбург қаласын қоса, өте шағын аумағын бақылады. Одақтастар оны 23 мамырда таратып жіберді. 5 маусымда Одақтас Берлин декларациясы жеңімпаз төрт державаның өз аймақтарында оккупациялық күштер ретінде әрекет етуі және Германия үшін Одақтас Бақылау Кеңесінде бірлесіп билікті өздеріне алуы туралы жариялады. Құқықтық акті 1945 жылғы 20 қыркүйектегі Бақылау Кеңесінің №1 заңымен ресми түрде жойылды, бұл Веймар конституциясын теориялық тұрғыдан қалпына келтірді; алайда, конституцияның 1945 жылдан 1949 жылға дейін Германияның Одақтастар бақылауында болған кезеңдегі заңды күші тек теориялық сипатта болды, себебі осы кезеңде конституция Германияға қатысты Одақтастардың құқықтарына бағындырылды ("Германияның толық Конституциясы") және тиісінше, тиімсіз болды. 1949 жылғы Германия Демократиялық Республикасының (әдетте Шығыс Германия деп аталатын) Конституциясында 1919 жылғы конституциядан тікелей алынған көптеген бөлімдер болды. Ол біріккен Германияның конституциясы болуы тиіс еді, сондықтан ол либералды-демократиялық және марксистік-лениндік идеологиялар арасындағы келісім болды. 1968 жылы ол жаңа, тікелей коммунистік конституциямен ауыстырылды, ол 1990 жылы Германияның қайта бірігуіне дейін күшінде болды. 1949 жылы қабылданған Германия Федеративтік Республикасының Негізгі заңында "Германияның 1919 жылғы 11 тамыздағы Конституциясының 136, 137, 138, 139 және 141-баптарының ережелері осы Негізгі заңның ажырамас бөлігі болып табылады" делінген. Корея Республикасының (көбінесе Оңтүстік Корея деп аталатын) алғашқы ресми конституциясы бастапқыда Веймар конституциясына негізделген.

After the passage of the Enabling Act, the constitution was largely forgotten. Nonetheless, Hitler used it to give his dictatorship the appearance of legality. Three Reichstag elections were held during his rule. However, voters were presented with a single list of Nazis and "guest candidates". Secret voting technically remained possible, but the Nazis made use of aggressive extralegal measures at the polling stations to intimidate the electors from attempting to vote in secret. Thousands of his decrees were based explicitly on the Reichstag Fire Decree, and hence on Article 48. In Hitler's 1945 political testament (written shortly before his suicide), he appointed Admiral Karl Dönitz to succeed him. However, he named Dönitz as President, not Führer, thereby re establishing a constitutional office which had lain dormant since Hindenburg's death ten years earlier. Despite the appearance of legality, Hitler failed to fully legally transfer power to Dönitz, as the restored office of President of the Reich required, under the Weimar Constitution, confirmation of such nomination in general elections. On 30 April 1945, Dönitz formed what became known as the Flensburg government, which controlled only a tiny area of Germany near the Danish border, including the town of Flensburg. It was dissolved by the Allies on 23 May. On 5 June, the Allied Berlin Declaration proclaimed the assumption of supreme authority by the four victorious powers acting as occupying forces in their respective zones and jointly in the Allied Control Council for Germany as a whole. The Enabling Act was formally repealed by the Allied Control Council in Control Council Law No. 1 on 20 September 1945, which theoretically reestablished the Weimar Constitution; however, the continued legal validity of the constitution during the Allied occupation of Germany from 1945 to 1949 was only of a theoretical nature, since during this period the constitution was overshadowed by the Allied rights over Germany as a whole ("Constitution of Germany as a whole") and remained therefore ineffective. The 1949 Constitution of the German Democratic Republic (otherwise known as East Germany) contained many passages that were directly copied from the 1919 constitution. It was intended to be the constitution of a united Germany, and was thus a compromise between liberal democratic and Marxist–Leninist ideologies. It was replaced by a new, explicitly Communist constitution in 1968, which remained in force until the reunification of Germany in 1990. The Basic Law for the Federal Republic of Germany, enacted in 1949, said "provisions of Articles 136, 137, 138, 139 and 141 of the German Constitution of 11 August 1919 shall be an integral part of this Basic Law". The first official constitution of the Republic of Korea (commonly referred to as South Korea) was originally based on the Weimar Constitution.