Кіріспе

Германияның біріккен әскери күштері 1921–1935

Рейхсвер – Веймар Республикасы және Үшінші рейхтің алғашқы жылдары Германия қарулы күштерінің ресми атауы. Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия жеңілгеннен кейін, Императорлық неміс армиясы (Deutsches Heer) бейбіт уақыттағы армияға қайта құру үшін таратылды. Одан 1919 жылдың наурыз айында уақытша Рейхсвер құрылды. Версаль келісімінің шарттарына сәйкес, қайта құрылған неміс армиясы көлемі, құрылымы және қару-жарағы жағынан қатаң шектеулерге тап болды. Рейхсвердің ресми құрылуы 1921 жылдың 1 қаңтарында, бұл шектеулер орындалғаннан кейін болды. Неміс қарулы күштері Адольф Гитлердің 1935 жылы «әскери егемендікті қалпына келтіру» туралы жариялағанға дейін Рейхсвер атауын сақтап келді, содан кейін ол жаңа Вермахт құрамына енді. Сырттай саяси нейтралды болғанымен, Рейхсвер мемлекет ішіндегі мемлекет сияқты әрекет етті, ал оның жетекшілері Веймар Республикасындағы маңызды саяси күш факторы болды. Рейхсвер кейде демократиялық үкіметті қолдады, мысалы, Эберт-Грёнер келісімінде Республикаға адалдық серт берген кезде, ал кейде Версаль келісімін бұза отырып, құпия жарымәскери топтарды демеу арқылы демократияға қарсы күштерді қолдады, мысалы, Қара Рейхсвер. Рейхсвер өзін ескі императорлық әскердің тәжірибесін сақтап, неміс қарулануының негізін құрайтын кадрлық армия деп санады.

Версаль шартына сәйкес қару-жарақтарды шектеу

1919 жылғы Версаль шартының V бөлімінде Германия өз әскери күштерінің мөлшерін және қарулануын шектеуге міндеттенді, осылайша оларды тек шекараны қорғау және Германия ішінде тәртіп сақтау үшін ғана пайдалануға болады. Шартының талаптарына сәйкес, әскери құрамның саны 100 000 адамнан тұратын кәсіби армиямен және 15 000 адамнан тұратын теңіз күштерімен шектелді. Бас штаб құруға тыйым салынды. Белгіленген калибрден асатын ауыр қару-жарақ, бронетранспорттық құралдар, су асты қайықтары және үлкен әскери кемелерге, сондай-ақ кез келген әуе күштеріне тыйым салынды. Бұл ережелерді 1927 жылға дейін Әскери-әлеуметтік бақылау комиссиясы қадағалады. Неміс армиясына мерзімді шақыру дәстүрлі түрде 1 жылдан 3 жылға дейін созылған. Қызмет мерзімін аяқтағаннан кейін, запасқа шығарылған сарбаздар үлкен даярланған резерв қорын құрады. Версаль шарты Рейхсвер офицерлерінің қызмет мерзімін 25 жылға, ал қалғандарының барлығын 12 жылға белгіледі, осылайша резервтіктердің көп болуына жол бермеу үшін.

Негізін қалау

1918 жылдың 9 қарашасында Германия империясының құлдырауына және император Вильгельм II-нің қашуына әкелген неміс революциясының басында Берлинде республика жарияланды. Келесі күні Германия канцлері Фридрих Эберт пен генерал Вильгельм Гренер, Жоғарғы армия бас қолбасшылығының атынан әрекет ете отырып, Эберт-Гренер келісімін жасады. Онда Гренер Эбертке қарулы күштердің адалдығын баяндады, ал Эберт жауап ретінде үкіметтің солшыл көтерілістерге қарсы дереу шаралар қабылдайтынына, Ұлттық жиналысты шақыратынына, әскери басшылықты кәсіби офицерлер корпусында сақтайтынына және, ең бастысы, әскерилердің дәстүрлі "мемлекет ішіндегі мемлекет" статусын сақтайтынына уәде берді, яғни олар азаматтық үкіметтен тәуелсіздіктерін сақтай беретін еді. 1918 жылдың 11 қарашадағы келісімнің бір бөлігі ретінде жаңа неміс үкіметі оккупацияланған аумақтарды жылдам эвакуациялауға келісті. Батыс майданнан шығу 12 қарашада басталды және 1919 жылдың 17 қаңтарына дейін Рейннің батыс жағалауындағы аймақтар неміс әскери күштерінен босатылды. Содан кейін, әлі де бірнеше миллион сарбаздан тұратын Император армиясының бөлімдерін қарусыздандыру жұмысы басталды. Бұл жұмыс бұрын белгіленген демобилизация орындарында, әдетте үй гарнизондарында жүзеге асырылды. Рейннің батыс жағалауындағы гарнизондық полктер үшін демобилизация орындары Рейхтің ішкі аймақтарында белгіленді. Германияның 1918 жылдың қарашасынан 1919 жылдың ақпанына дейінгі де-факто үкіметі – Халық депутаттары кеңесі және Жоғарғы армия бас қолбасшылығы демобилизациядан кейін қалған бөлімдерді бейбіт уақыттағы армияға ауыстыруды жоспарлады. 1919 жылдың 6 наурызында Веймар Ұлттық жиналысы 43 бригададан тұратын уақытша армия құру туралы заң қабылдады. Ол Рейх президентіне "қазіргі армияны таратуға және Рейхсвер құруға уәкілеттік берді, ол Рейх заңдарымен белгіленетін жаңа қарулы күштер құрылғанға дейін Рейхтің шекараларын қорғайды, Рейх үкіметінің бұйрықтарын орындайды және ішкі бейбітшілік пен тәртіпті сақтайды". 1919 жылдың 16 сәуірінде уақытша флот құру туралы заңда "неміс жағалауларын қорғауға, миналарды тазарту арқылы қауіпсіз теңіз трафигін қамтамасыз етуге, теңіз полициясы ретінде әрекет етуге және сауда кемелеріне басқаша көмек көрсетуге, балық аулаудың кедергісіз жүзеге асырылуын қамтамасыз етуге, Рейхсвермен бірлесіп Рейх үкіметінің бұйрықтарын орындауға және бейбітшілік пен тәртіпті сақтауға" рұқсат берілді. Әскери-теңіз флотының саны 20 000 адамды құрады. 1919 жылдың 1 қазанынан 1920 жылдың 1 сәуіріне дейін Уақытша Рейх армиясының күштері 400 000 саяқты "Көшкін армияға" көшірілді. Сонымен қатар, ескі армияның бөлімдері мен міндеттері жойылды. 1920 жылдың қазан айында 150 000 адамға дейін азайғаннан кейін бригадалар полктермен ауыстырылды және армияның соңғы саны 1921 жылдың 1 қаңтарында 100 000 адамға жетті. Рейхсвер сол күні ресми түрде құрылды, ал оның егжей-тегжейін 1921 жылдың 23 наурызындағы Қорғаныс заңы реттеді. Әскерлер Веймар конституциясына адалдық серт берді.

Құрылымы

Рейхсвер армия мен флотқа бөлінді. Рейхсшир жеті жаяу әскер және үш атқыштар дивизиясынан құралды. Әскери-теңіз флотына белгілі бір типтегі кемелер мен қайықтардың шектеулі саны рұқсат етілді, су асты кемелері болған жоқ. Ол Балтық теңізі әскери-теңіз базасы және Солтүстік теңізі әскери-теңіз базасы болып бөлінді. Версаль келісімінің шарттарына сәйкес, армия мен флоттағы қатардағы әскери қызметшілер мен кіші офицерлердің қызмет мерзімі 12 жыл, ал офицерлер үшін 25 жылды құрады. 1921 жылғы Қорғаныс заңы штаттардың әскери тәуелсіздігін жойды, бірақ Саксония, Вюртемберг, Баден және Баварияға шектеулі дербестік қалдырды. Бавария ерекше болды, себебі VII әскери округ Пфальцтан басқа штаттың барлық аумағын қамтыды, ал 7-ші (Бавария) дивизиясында тек баварлар қызмет етті. 1924 жылға дейін бұл бөлім Бавария Рейхсвері деп белгілі болды және рейх үкіметіне қатысты белгілі бір дербестік құқықтарына ие болды.

Командирлер

Веймар конституциясына сәйкес, Рейх президенті "Райхтың барлық қарулы күштеріне жоғары қолбасшылықты" иеленді. Бірақ, ол үкімет мүшесінің қол қоюы болған жағдайда ғана әрекет ете алатын. Бұл билік тұрғысынан рейхсвер министріне тиесілі болды. Веймар республикасы кезінде екі Рейх президенті қызмет етті: Фридрих Эберт 1925 жылға дейін, одан кейін Пол фон Гинденбург. Алғашқы рейхсвер министрі Густав Носке болды, ол 1920 жылы Капп төңкерісінен кейін Отто Гесслермен ауыстырылды. Вильгельм Гренер 1928 жылы тағайындалды, ал оның орынбасары Курт фон Шлейхер 1932 жылы оны алмастырды. Шлейхер екі айлық канцлерлік кезеңінде уақытша лауазымда болды. Адольф Гитлер рейхс-канцлер болып тағайындалғанға дейін Гинденбург конституцияда талап етілгендей канцлердің ұсынымы бойынша емес, бір жақты шешіммен Вернер фон Бломбергті рейхсвер министрі етіп тағайындады. Әскер басшылығының алғашқы басшысы генерал Вальтер Рейнхардт болды. Капп төңкерісінен кейін генерал Ханс фон Зеект бұл лауазымды иеленді және 1923 жылы Германия Коммунистік партиясын (КПД) және нацистік партияны тыйым салды. 1926 жылы Вильгельм Хей оның орнын басты. 1930 жылы Хэйдің орнын Курт Фрайхерр фон Хаммерштейн Экуорд иеленді, ол 1933 жылдың 27 желтоқсанында отставкаға шықты. Оның орнын Вернер фон Фрич басты.

Әлеуметтік құрам

Әскердің шектеулі мөлшеріне байланысты, қызметкерлерді мұқият іріктеуге мүмкіндік болды. Тәжірибелі басшылар Империяның «Ескі әскерінен» шықты. 1927 жылы офицерлердің 20%-ы бұрынғы аристократиядан болды, бұл 1913 жылғы 30%-дан төмендеді. Бұл аристократ офицерлердің үлесін азайтудың ұзақ мерзімді тенденциясын жалғастырды. Офицерлер корпусының көп бөлігі консервативті, монархиялық көзқарас ұстанып, Веймар Республикасын қабылдамады. Алайда, әсіресе бұрынғы аристократия арасында, ұлттық-социализмге қатысты ұстаным сынсыз болған жоқ. Рейхсвер басшылығы мен офицерлер корпусы әскерді демократияландыруға сәтті қарсылық көрсетті. Германияның басым консервативті ауылдық аймақтарынан келген рекруттерге басымдық берілді. Рейхсвер басшылығы оларды қалалық жастардан ғана емес, физикалық тұрғысынан жоғарырақ деп санады, сонымен қатар әлеуметтік демократияның «ұсыныстарына» қарсы тұра алады деп есептеді. 1926 жылы Рейхстаг Президенті Пол Лёбе, Рейхсвердің құрамын қоғамның жалпы құрамын жақын көрсету үшін рекруттерді қабылдауды тек дене шынықтыру деңгейіне байланысты етуді ұсынды. Бұл ұсыныс Рейхсвер мен консервативті шеңберлерден күшті қарсылық тудырды, олардың екеуі де Рейхсверді барлық әлеуметтік топтарға ашу оның тиімділігін төмендетеді деп сенді. Лёбе ұсынысы қабылданбады. Рейхсвер өзін «кадрлық армия» немесе «жетекші армия» («Führerarmee») ретінде қарастырды, яғни әр бөлім өзінің бұрынғы мүшелерімен тығыз байланыста болды және қажет болған жағдайда оларға сене білді. Бұл 1935 жылы нацистік режим әскери тәуелсіздік жариялағаннан кейін армияның жылдам өсуінің негізгі шарты болды.

Рейхсвердегі офицерлер

Версаль келісімінің шарттарына сәйкес Рейхсверге 4000 офицерге рұқсат берілді, ал Рейхсмаринаға 1500 офицер мен палуба офицерлері болуы мүмкін еді. Рейхсвердің нақты офицерлік құрамы 3718 адамды құрады, бұл 1918 жылғы 227 081-ден азайған көрсеткіш, оның ішінде 38 118-і мансапты офицерлер болды. Рейхсверге ауыстырылған офицерлердің көбісі бас штаб офицерлері еді. Соғыс кезінде офицерлік шеніне көтерілген шамамен 15 000 адамның ішінде Рейхсвер тек азаушысын қабылдады, себебі бұл майдан офицерлері асханада, казармада және қоғамда офицерлік өмірге жат деп есептелді. Демократиялық көзқарастарды ұстанатын офицерлер қабылдауға алынбады. Радикалды ұлтшыл офицерлер, әсіресе Капп төңкерісінен кейін, көбінесе қызметтен алынды. Офицерлік құрамның саяси көзқарасы монархиялық болды, бірақ сырттай Республикаға адал екенін көрсетті. 1919 жылдың тамыз айында ресми түрде таратылған неміс аристократиясы соғысқа дейінгі неміс халқының 0,14% құраса да, Рейхсвердегі офицерлердің шамамен 23,8% аристократтардан шыққан. Қарулы күштердің әртүрлі салаларында бұрынғы аристократ офицерлердің үлесі әртүрлі болды. 1920 жылы олар кавалериядағы офицерлердің 50% құрады, бірақ жаяу әскерде 5% және саперлерде 4% ғана болды. 1919 жылы офицерлік шеніне көтерілген 1000-ға жуық қатардан офицерлердің ішінде 1928 жылға қарай тек 117-сі қалды, яғни Рейхсвердегі барлық офицерлердің 3,5% құрады. Рейх үкіметі офицерлік үміткерлерді іріктеу процесін мемлекеттік бақылауға алмағандықтан, Рейхсвердегі полк командирлері офицерлік үміткерлерді таңдауға жауапты болды, бұл бұрынғы Императорлық армиядағыдай болды. Іріктелгендердің көбі әскери ортаға жақын адамдар еді. 1926 жылы офицерлік үміткерлердің 96% жоғары әлеуметтік топтардан, ал шамамен 50% офицерлік отбасылардан шыққан. Рейхсвер офицерлік құрамының біртектілігі Империя кезінде болғаннан гөрі жоғары болды. 1912/13 жылдары офицерлердің тек 24% белсенді немесе бұрынғы офицерлердің отбасыларынан шыққан.

Веймар Республикасындағы рейхсвер

1918 жылдың қараша айында Фридрих Эбертке Еберт-Гренер келісімі арқылы адалдығын білдірген әскерилер, жаңа үкіметтің сақталуын қамтамасыз етті. 1920 жылдардың басындағы қиын жағдайларда Республика Рейхсверді, көбінесе 1919 жылы Берлинде болған Спартакшылар көтерілісі сияқты, солшыл радикалды күштермен күресу үшін пайдаланды.

Фрейкорппен ынтымақтастық

Версаль келісімшарты Рейхсвердің мүмкіндіктерін шектеген немесе оның жеке құрамы жеткіліксіз болған жағдайларда, "ұлттық қорғаныс" – мысалы, польшалық және литвалық жалдамалы әскерлерге қарсы шекаралық қақтығыстар немесе 1920 жылы әскериленбеген Рейнландтағы Рур көтерілісін басу – Фрейкорптарға жүктелді. Фрейкорптар 1920 жылы ресми түрде таратылғанымен, өз қызметін жалғастырды. 1923 жылы Отто Гесслердің қолдауымен генерал фон Зеект "Арбайт Коммандос" (АК) деп аталатын "азаматтық жұмыс топтарын" құрды, олар Рейхсвер бөлімшелеріне бекітілді және олардан оқыту мен көмек алды. Көбінесе "Қара Рейхсвер" деп танылатын АК-лардың құрамында негізінен бұрынғы Фрейкорптар болды, олардың ең көп саны шамамен 20 000 адамды құрады және Рейхсверге Версаль келісімшартында белгіленген 100 000 адамдық лимиттен асып түсуге жасырын мүмкіндік берді. 1923 жылдың 1 қазанында оның 4000-ге жуық мүшесі Берлиннің шығысындағы Одер өзенінің жанындағы Күстринде төңкеріс жасауға тырысты. Тәуелссіздікке ұшырағаннан кейін Зеект Қара Рейхсверді дереу таратып жіберді. Рейхсвер генералдары "Стальхельм" және "Киффхаузербунд" сияқты саяси оңшыл, республикаға қарсы әскери ұйымдармен тығыз байланыс ұстады, бірақ Рейхсвер өзін ресми түрде "саяси бейтарап" деп жариялады.

Капп төңкерісі кезінде пассивтілік

1920 жылдың наурыз айында Германияның саяси басшылығы Веймар Республикасына қарсы сәтсіз төңкеріс әрекеті болған Капп путшына қарсы Рейхсверді пайдаланбады. Бұл, үкімет екі Фрейкорп бригадасын демобилизациялауға тырысқаннан кейін, олардың бірі – Эрхардт теңіз бригадасы таратылудан бас тартқанда болды. Қорғаныс министрі Носке Рейхсвер басшылығымен кеңескенде, әскери басқару бастығы генерал Рейнхардт ғана үкіметті қорғау үшін әскерді қолдануды ұсынды. Қалған генералдар, соның ішінде Ханс фон Зеект, Рейхсвердің жасырын бас штабы – Truppenamt бастығы, әскерді жөнелтуге қарсы кеңес берді. Ол: «Рейхсвер Рейхсверге оқ атпайды» деген сөзді айтқан делінеді. Үкіметке Берлиннен қашудан басқа амал қалмады. (Керісінше, Капп путшысы кезінде Рур және Саксонияда басталған солшыл Рур көтерілісі Рейхсвердің белсенді қатысуымен аяусыз басылды.) Капп путшысының нәтижесінде Носке Отто Гесслермен ауыстырылды.

Версаль шартын айналып өту

Рейхсвер басшылығы Версаль шартындағы қару-жарақ шектеулерін ертеден-ақ жасырын және заңсыз шаралар арқылы айналып өтуге кірісті. Оларға қара рейхсвердің құпия құрылуы, Кеңес Одағында рұқсатсыз қару сынақтары, тыйым салынған Бас штабтың білімін толықтыру мақсатындағы Басшы көмекшілерін даярлау мектебін (Führergehilfenschulung) құру және жаңа құрылған Труппенамтта Бас штабты сақтап қалу кірді. "Статистикалық қоғам" кодовый атымен қару-жарақ өнеркәсібіне қатысты жоспарлар Германия өнеркәсіп федерациясымен бірлесіп жасалды. Зейнеткер офицерлердің көмегімен жаяу әскерін даярлайтын спорт мектептері ашылды, олардың көпшілігі бұрынғы әскери оқу алаңдарының жанында орналасқан, онда әскери спорт бойынша жаттығушылар даярланды. Бұл, әсіресе Солтүстік Германияда, "Дер Штальхелм" ардагерлер ұйымының қолдауымен іске асырылды. Әскери дайындыққа қосымша көмек ретінде жаттығу мақсатында макеттік танктерді пайдалану да қарастырылды.

Кеңес Одағымен құпия ынтымақтастық

1923 жылдың ақпан айында жаңа Truppenamt бастығы генерал-майор Отто Хассе құпия келіссөздер үшін Мәскеуге сапарлады. Германия Кеңес өнеркәсібінің дамуына көмектесуге міндетті болды, ал Қызыл Армия командирлері Германиядағы әскери штаб мектебінде оқудан өтуі керек еді. Бұл өз кезегінде Рейхсверге Версаль келісімін бұза отырып, жасырын түрде кеңейуге мүмкіндік берді. Олар Кеңес Одағынан артиллерия алуға, кеңестік аумақта авиация және танк мамандарын даярлауға, сондай-ақ химиялық қару-жарақ өндіруге және сынақтан өткізуге мүмкіндік алды. Липецк қаласында Рейхсвердің құпия авиация мектебі мен сынақ полигоны құрылды, онда болашақ неміс әуе күштерінің ядросын құратын 120 әскери ұшқыш, 100 әуе бақылаушысы және көптеген техникалық персонал даярланды. Қазанда танк мамандары 1930 жылға дейін, шамамен отыз адамдық топқа дейін даярланды. Саратов маңындағы Томка газ сынақ алаңында химиялық қару-жарақтар бірлесіп сыналып, жаңа үлгілері жасалды. 1926 жылдың желтоқсан айында социал-демократ Филипп Шейдеман Рейхстагта Кеңес Одағымен ынтымақтастық туралы мәлімдеме жасады, бұл Вильгельм Маркс басқаратын үкіметтің құлауына әкеп соқты. 1931 жылы Карл фон Оссиетцкий мен Уолтер Крейзер 1929 жылы «Weltbühne» апталығында жарияланған ынтымақтастық туралы мақаласы үшін «Weltbühne» ісі бойынша тыңшылық жасады деген айыппен сотталды.

Бавариядағы дағдарыс және сыраханалық төңкеріс

1923 жылғы 26 қыркүйекте Бавария үкіметі төтенше жағдай жариялады және атқару билігін мемлекеттік комиссар ретінде Густав Риттер фон Кахрға жүктеді. Берлиндегі үкімет бүкіл ел бойынша төтенше жағдай жариялады, ал президент Эберт атқару билігін Отто Гесслерге берді. Бавариядағы Рейхсвер әскерлерінің командирі генерал Отто фон Лосов Гесслердің нацистік «Völkischer Beobachter» газетін тыйым салу туралы бұйрығын орындаудан бас тартқаннан кейін, Рейх үкіметі Лосовты қызметінен босату туралы келесі бұйрықты орындауға көп мүмкіндік таппады. Сеекттің «Рейхсвер Рейхсверге оқ атпайды» деген қағидасы күшінде қалды. 8 қарашада Адольф Гитлердің сыра залындағы төңкерісі туралы хабар Берлинге жеткенде, Эберт атқару билігін Гесслерден Зеектке ауыстырды, бірақ ол Республиканың мүддесін қорғайтынына ешқандай кепілдік болмады. Мюнхендегі оқиғалардың даму барысын ескере отырып, Зеектке тікелей әрекет етудің қажеті болмады. Қахр Гитлерге қарсы шықты, ал Бавариядағы Рейхсвер дивизиясы төңкерісті қолдамады. 1924 жылғы ақпан айында Зеект Эберттен алған атқару өкілеттіктерінен бас тартты.

Сектт және 1924-1932 жылдардағы оқиғалар

1925 жылғы Локарно шарты Германияның батыс шекараларын күшпен өзгертуге тыйым салды, ал 1926 жылы Германия Ұлттар Лигасына қосылды. Рейхсверде соғыс саяси мақсаттарға жету құралы ретінде қарастырыла бергенімен, Локарно шарты мен Доуэс жоспары аясындағы үкімет саясаты, жеңіске жеткен елдерге Германияның репарациялық төлемдері мәселесін уақытша шешіп, бейбітшілікті сақтауға және халықаралық түсіністікті нығайтуға бағытталды. Зеект және оның офицерлері Ұлттар Лигасына қосылуға қарсы болды және Германияның солшыл күштерінің бейбітшілікке ұмтылысы олардың өмір сүруіне қауіп төндіреді деп санады. 1925 жылы Пауль фон Гинденбургтің рейхс-президент болып сайлануынан кейін, оның 1914 жылғы Танненберг шайқасындағы жеңісі Рейхсвер әскерлері үшін оны үлгі-өнеге ететін тұлғаға айналдырды. 1926 жылдың қазан айында, үкіметтің келісімінсіз, Зеект бұрынғы император Вильгельм II-нің ұлын ескі Императорлық 1-ші гвардиялық полкінің формасында әскери маневрлерге қатысуға шақырды. Республикалық баспасөз бұл оқиғаны жариялағаннан кейін шу туды. Гесслер Гинденбургке Зеект отставкаға кететін болса, өзі де отставкаға кететінін мәлімдеді. Кабинет Гесслерді қолдады, соның салдарынан Гинденбург 9 қазан күні Зеекттің отставкасын қабылдады. Зеекттің орнына генерал Вильгельм Хейе тағайындалды, бірақ генерал Курт фон Шлейхер басымдыққа ие болды. Оның басшылығымен Рейхсвер өз мақсаттарына жету үшін саясатқа жиі араласты, нәтижесінде Республика мен Рейхсвер жақындасты. 1927 жылдың ақпан айында, қарусыздануды бақылап келген Әскери-әлеуметтік комиссия Германиядан шығып кетті. 1928 жылы «Дойчланд» шағын броненосецін салу туралы шешім Версаль шартының талаптарына сәйкес келіп, мәртебелі іс ретінде қарастырылды. Бұл социал-демократ Рейхс-канцлер Герман Мюллер үшін қиындық тудырды, өйткені оның партиясы бұл кемеге қарсы науқан жүргізген болатын, бірақ коалициялық үкіметті сақтап қалу үшін оның кабинет мүшелері оған дауыс берді. Рейхсвер басшылығы үшін бұл дауыс беру маңызды саяси шешім болды. 1929 жылғы бюджетке «Дойчланд» кемесінің бауырласы «Адмирал Шеер» үшін алғашқы төлем қарастырылды. Республика мен Рейхсвер арасындағы жақындасу Рейхсверге ең көп пайда әкелді. Ол қорғаныс бюджетін ұлғайтуға қол жеткізді, ал бюджеттің ұлғаюын сынға алу Рейхсверге, демек мемлекетке жасалған шабуыл ретінде қарастырылды.

Мемлекеттің ішінде мемлекет

Веймар республикасының тарихшылары Рейхсвердің "мемлекет ішіндегі мемлекет" болғандығы мәселесінде пікір келіспейді. Осылай деушілер парламенттік республикаға қарсы болған офицерлер корпусына және генерал фон Зеекттің Рейхсвердің саяси нейтралды болуы керек деген талабына назар аударады. Бұл ұстаным Рейхсвердің мүшелеріне дауыс беру құқығын бермейтін және оларды Рейхсвердің ішкі құқығына бағындыратын Рейхсвер заңдарымен қолдау тапты. Саясаттан және үкіметтен алшақтауы Рейхсвердің азаматтық басшылықпен қарым-қатынасын қиын жағдайға түсірді. Оның адалдығы режимге емес, абстрактілі мемлекетке болды, ал саяси ортадан оқшаулануы оны мемлекет ішіндегі мемлекетке айналдырды. 1929 жылы жарық көрген "Әскердің ойлары" (Gedanken eines Soldaten) атты еңбегінде Зеект: "Армия мемлекет ішіндегі мемлекет болуға тиіс, бірақ ол қызмет арқылы мемлекетке бірігуі керек; шын мәнінде ол мемлекеттің өзінің ең таза бейнесі болуы керек" деп жазды. 1928 жылы Рейхсвер Курт фон Шлейхер басқаратын Министрлік істер жөніндегі кеңсесін (Ministeramt) құрған кезде сыртқы жағдай өзгерді, бұл үкіметке ықпал ету мақсатымен жасалды. Веймар конституциясының 46 және 47-баптары Рейх президентіне "Рейхтің барлық әскери күштеріне жоғары қолбасшылықты" және әскери офицерлерді тағайындау және қызметтен босату құқығын берді. Бейбітшілік шарттары мен соғыс жариялаулары үшін ұлттық заң (45-бап) қажет болды, ол заң шығарушы органнан басталып, бекітілуі тиіс еді. Сонымен қатар, генерал Зеект негізінен адал болды және мемлекеттің консолидациясына көмектесті.

Адольф Гитлердің рейдшвері

1933 жылдың қаңтар айының соңында канцлер болған соң Гитлер 3 ақпанда генералдарға өзінің үкімет бағдарламасын ұсынды. Ол оларға басқа да нәрселермен қатар Рейхсвер Германияның жалғыз қарулі күші болып қалатынын уәде етті және әскери міндетті қайта енгізу туралы жариялады. Рейхсвер Версаль шартын қайта қарау және күшті әскери және бекем мемлекеттік басшылық құру үшін күш-жігерді арттыруға үміттенді, бірақ Рейхсвердің 3 миллион мүшелі СА оны ығыстырып шығарады деп қорқыды. Оның басшысы Эрнст Рём және оның әріптестері өздерінің күшін Германияның болашақ армиясы ретінде қарастырды, кіші Рейхсверді және оның кәсіби офицерлерін алмастыруды жоспарлады. Рейхсвер Гитлерді 1934 жылдың жазында СА-дан билікті тартып алуға қолдады. Рём Рейхсвер министрі болғысы келді және 1934 жылдың ақпан айында Рейхсвердің кішкентай бөлігін СА-ға қосып, нағыз халық армиясын құруды талап етті. Бұл саяси және әскери басшыларды алаңдатты, ал төңкеріс мүмкіндігін болдырмау үшін Гитлер консервативті басшылар мен әскерилердің жағына шықты. Ұзын пышақтар түнінде (1934 жылдың 30 маусымы мен 2 шілдесі аралығында) Рём мен СА басшылығы нацистердің көптеген саяси қарсыластарымен бірге өлтірілді, соның ішінде Рейхсвер генералдары Шлейхер мен Фердинанд фон Бредоу. Рейхсвер офицерлер корпусы наразылық білдірмей, бұл қылмыстарды мойындады. 1933 және 1934 жылдары Рейхсвер кеңеюдің құпия бағдарламасын бастады. 1933 жылдың желтоқсан айында армия штабы 21 дивизияда әскери күшті 300 мыңға дейін арттыру туралы шешім қабылдады. 1934 жылдың 1 сәуірінде 50-60 мың жаңа сарбаз әскери қызметке қабылданып, арнайы оқу батальондарына жіберілді. Рейхсвердің бастапқы жеті жаяу әскер дивизиясы 21-ге дейін кеңейтілді, ал әскери округ штабтары 1934 жылдың 1 қазанында корпус штабтарының деңгейіне дейін жеткізілді. Бұл дивизиялар өздерінің санын жасыру үшін жасырын атауларды пайдаланды, бірақ 1935 жылдың қазан айында олар алынып тасталды. Сондай-ақ 1934 жылдың қазан айында 1919 жылы зейнеткерлікке жіберілген офицерлер қайта шақырылды. Соғысқа жарамсыз болғандары әкімшілік лауазымдарға тағайындалды, ал жарамды офицерлер жетекші белімдерге жіберілді. 1934 жылдың 2 тамызында, Гинденбург қайтыс болған күні, нацистерді "бақылауда ұстауға" көмектескен Рейхсвер министрі Вернер фон Бломберг Рейхсверге Гитлерге жеке ант беруді бұйырды. Веймар Республикасы кезінде ант конституцияға берілетін. 1935 жылдың 1 наурызында Люфтваффе құрылды, ал 16 наурызда жалпыға бірдей әскери міндеттілік қайта енгізілді, екеуі де Версаль шартын бұзды. Осы акті бойынша Рейхсвер Вермахт деп аталды. 1935 жылдың 1 маусымында Рейхсхер (Рейхсвердің армиялық бөлімі) "Хер" ("армия") деп, ал Рейхсмарина Кригсмарина ("соғыс флоты") деп өзгертілді.