Кіріспе

Хром(II) ацетаты гидраты, сондай-ақ хромоуский ацетат деп те аталады, Cr2(CH3CO2)4(H2O)2 формуласына ие координациялық қосылыс. Бұл формула әдетте Cr2(OAc)4(H2O)2 деп қысқартылады. Бұл қызыл түсті қосылыста төрттік байланыс бар. Хромоуский ацетатты дайындау, ауаға сезімталдығы және оның тотығуымен қатар болатын түстің күрт өзгеруіне байланысты, студенттердің синтез дағдыларын бағалау үшін стандартты сынақ ретінде қолданылатын. Ол дигидрат және сусыз түрлерде кездеседі. Cr2(OAc)4(H2O)2 – қызғылт диамагниттік ұнтақ, бірақ алмаз тәрізді жапыра тәрізді кристалдарды өсіруге болады. Иондық еместігіне сәйкес, Cr2(OAc)4(H2O)2 су мен метанолда нашар ериді.

Құрылымы

Cr2(OAc)4(H2O)2 молекуласы екі хром атомы, екі байланысқан су молекуласы және төрт ацетат көпірлі лиганданы қамтиды. Әрбір хром атомының координациялық ортасы төрт оттегі атомынан (әр ацетат лигандасынан біреу), шаршы пішінде, бір су молекуласынан (аксиалды жағдайда) және екінші хром атомынан (су молекуласына қарама-қарсы) тұрады, бұл әр хром центріне октаэдрлік геометрияны береді. Хром атомдары төрттік байланыс арқылы біріктірілген, ал молекула D4h симметриясына ие (сутек атомдарының орналасуын ескермейтін). Rh2(OAc)4(H2O)2 және Cu2(OAc)4(H2O)2 да осы негізгі құрылымды қабылдайды, бірақ бұл қосылыстарда M–M арасындағы байланыс соншалықты қысқа емес. Екі хром атомы арасындағы төрттік байланыс әр металдың төрт d орбиталының екінші металдың сәйкес орбиталдарымен жабысуынан туындайды: dz2 орбиталдары сигма байланысын құрайды, dxz және dyz орбиталдары екі пи байланысын құрайды, ал dxy орбиталдары дельта байланысын құрайды. Бұл төрттік байланыс екі атом арасындағы 236,2 ± 0,1 пм төмен магниттік момент және қысқа молекулалық қашықтықпен де расталады. Аксиалды лиганд болмағанда немесе карбоксилат изоэлектронды азотты лигандтармен алмастырылғанда Cr–Cr арақашықтығы тіпті қысқарады, рекордтық көрсеткіш – 184 пм.

Тарих

Евгений Мелхиор Пелиго 1844 жылы хром(II) ацетатын алғаш рет сипаттаған. Оның материалы, көрінетіндей, Cr2(OAc)4(H2O)2 димері болған. Бұл ерекше құрылым, сондай-ақ мыс(II) ацетатының құрылымы 1951 жылы анықталған.

Қолданбалар

Хром(II) ацетатының практикалық қолданылуы шектеулі. Ол α-бромокетондар және хлорогидриндер сияқты органикалық қосылыстарды дегалогендеу үшін қолданылған. Реакциялар 1e− қадамдары арқылы жүреді, және кейде қайта құрылымдану өнімдері байқалады. Бұл қосылыс жақсы тотығуға қарсы агент болғандықтан, ауадағы О2-ні тотықтырады және оттегіні сіңіруге арналған құрал ретінде қолданылуы мүмкін.