Кіріспе

Дәрі-дәрмек

Медициналық қолданыстар

Метамизол, күшті анальгетикалық (ауырсынды басатын), жақсы қызба түсіретін және спазмолиттік (бұлшықеттердің тартылуын жеңілдететін) қасиеттерімен, жедел ауырсынуды, қызуды және бұлшықет спазмынан туындаған ауырсынды емдеу үшін қолданылады. Көбінесе операцияға дейінгі және кейінгі ауырсыну, жарақат, ішек ауруы, қатерлі ісіктерден туындаған ауырсыну, сондай-ақ басқа жедел/созылмалы ауырсыну түрлері мен басқа препараттарға көнбеген жоғары қызбаға пайдаланылады.

Арнайы популяциялар

Оның жүктілік кезінде қолданылуы ұсынылмайды, бірақ жануарлар зерттеулері туа біткен кемшіліктердің азын қамтамасыз етеді. Егде жастағыларға және бауыр немесе бүйрек жеткіліксіздігі бар адамдарға қолдану ұсынылмайды, бірақ егер осы топтарды емдеу қажет болса, әдетте төмен доза мен сақтық қажет. Лактация кезінде қолдану ұсынылмайды, себебі ол ана сүтіне бөлінеді. Жұйтақ жағымсыз әсерлеріне агранулоцитоз, апластикалық анемия, гиперсезімталдық реакциялары (мысалы, анафилаксия және бронхоспазм), токсикалық эпидермалық некролиз кіреді және ол сульфаниламидтермен химиялық байланысты болғандықтан порфирияның жедел шабуылдарын тудыруы мүмкін. Метамизолға сезімталдыққа генетикалық факторлар әсер етуі мүмкін. Кейбір популяцияларда метамизолмен шақырылған агранулоцитоз басқаларына қарағанда жиірек кездеседі. Мысалы, метамизолмен байланысты агранулоцитоз испандықтарға қарағанда британдықтарда жиірек кездесетін жағымсыз әсер болып көрінеді. Еуропалық дәрі-дәрмек агенттігінің бағалау есебінде "агранулоцитозды тудыру әлеуеті зерттелген популяцияның генетикалық ерекшеліктерімен байланысты болуы мүмкін" деп көрсетілген. 2015 жылғы мета-талдау көрсеткендей, "қысқа мерзімді ауруханада қолдану үшін метамизоль басқа кең таралған анальгетиктермен салыстырғанда қауіпсіз таңдау болып көрінеді", бірақ "нәтижелер талданған есептердің жалпы сапасының нашарлығымен шектелген". 2016 жылғы жүйелі шолу метамизолдың жоғарғы асқазан-ішек жолының қан кетуінің салыстырмалы тәуекелін 1,4 есеге арттырғанын көрсетті. Препаратты өндірушілердің бірі жүргізген зерттеуде емнің алғашқы аптасында агранулоцитоздың пайда болу қаупі миллионға 1,1 болса, диклофенак үшін миллионға 5,9 болды. Метамизолдың ішек коликтеріне терапевтік әсері оның анальгетикалық қасиеттерімен байланысты, ал жұқа ішек немесе тоқ ішек моторикасына әсер ететініне дәлел жоқ.

Қарсы көрсетілімдер

Бұрын метамизолға немесе препараттың кез келген қоспасына (мысалы, лактозаға) агранулоцитоз немесе анафилаксия сияқты гиперсезімталдық реакциялары болған жағдайда, жіті порфирия, гематопоэздің бұзылуы (мысалы, химиотерапиялық препараттармен емдеу салдарынан), жүктіліктің үшінші триместрі (жаңа туған нәрестеге зиянды әсер етуі мүмкін), емізу кезеңінде, дене салмағы 16 кг-дан төмен балаларға, аспиринмен шақырылған астма және басқа да анальгетиктерге гиперсезімталдық реакцияларының тарихы болғанда қолдануға болмайды.

Физикохимия

Метамизол – сульфон қышқылы және кальций, натрий және магний тұздары түрінде келеді.

Фармакология

Метамизолдың нақты әсер ету механизмі белгісіз, бірақ оның әсері негізінен ми мен жұлынның простагландиндердің биосинтезіне жауапты COX 3 ферментін тежеу арқылы жүзеге асады деп есептеледі. Простагландиндер – қабыну, ауырсыну және дене температурасының көтерілуіне әсер ететін липидтік қосылыстар. Метамизол орталық нерв жүйесіндегі COX 3 ферментін тежеу арқылы простагландиндердің өндірісін азайтады, осылайша ауырсынуды жеңілдетеді, температураны төмендетеді және қабынуды азайтады. Метамизолдың COX 1 және COX 2 ферменттерін тежеу күші дәстүрлі НСҚҚ-ның тежеу әсерінен төмен. Метамизол бауырда метаболизмге ұшырап, N-деметилдену процесі арқылы белсенді метаболиттерге айналады. Метамизолдың әсер ету механизмі оның белсенді метаболиттері, атап айтқанда, арахидоноил-4 метиламиноантипирин (ARA 4 MAA) және арахидоноил-4 аминоантипирин (ARA 4 AA) арқылы жүзеге асады деп есептеледі. Бұл әсер ету механизмі парацетамолмен және оның белсенді арахидон қышқылы метаболиті АМ404-пен салыстырылды. CB1 рецепторларының кері агонисті AM 251 метамизолдың каталептикалық реакциясын және термиялық анальгезиясын азайта алды. Тағы бір зерттеуде оның гипералгезиялық әсері CB2 кері агонистінің AM 630 әсерінен кері қайтарылатыны анықталды. 1880 жылдары Кнорр фенилгидразиннен хинин туындыларын жасауға тырысты, бірақ оның орнына пиразол туындысын жасады, оны метилирлеуден кейін феназонға, сондай-ақ антипиринге айналдырды, оны «барлық заманауи қызу түсіретін анальгетиктердің анасы» деп атады. Бұл препараттың сатылымы күрт өсті, ал 1890 жылдары Teerfarbenfabrik Meister, Lucius & Co. (қазіргі Sanofi-дің алдағысы) компаниясы антипириннен үш есе белсенді пирамидон деп аталатын тағы бір туындыны жасады. 1920 жылы метамизол синтезделді. Мысалы, Швецияда (1974), АҚШ-та (1977) және Үндістанда (2013 жылы тыйым салу 2014 жылы алынды) мақұлдау алынып тасталды. Метамизол АҚШ-та агранулоцитоз қаупіне байланысты тыйым салынғанмен, шағын сауалнамалар бойынша Майамидегі испандықтардың 28%-ы оны иеленуде, ал Сан-Диегодағы испандықтардың 38%-ы оны пайдалануды хабарлады. АҚШ-та аттарда метамизолдың рұқсатсыз сатылуы мен қолданылуы болды. Оның қауіпсіздігі туралы сынақ деректерін қарастырғаннан кейін FDA оны жылқыларда қызбаны емдеу үшін мақұлдады. 2019 жылғы Израиль конференциясы сондай-ақ опиоидты тәуелділіктің алдын алу ретінде мақұлданған мәртебені дәлелдеді, ал метамизол бүйрек қызметінің бұзылуы бар науқастарға арналған анальгетиктердің көпшілігіне қарағанда қауіпсіз. Метамизол – Бразилияның Сан-Паулу қаласында ең көп сатылатын дәрі-дәрмек, 2016 жылы оның көлемі 488 тоннаны құрады. Басқа елдерге қарағанда тұтынудың осы айырмашылығын ескере отырып, Бразилияның денсаулық сақтауды реттеу агенттігі (ANVISA) 2001 жылы оның қауіпсіздігін бағалау үшін халықаралық комиссияны шақырды. Қорытындысы бойынша, пайдасы қауіп-қатерге қарағанда әлдеқайда көп және шектеулер енгізу халыққа айтарлықтай жағымсыз салдарға әкеледі. Болгариялық Sopharma фармацевтикалық компаниясы оны Analgin брендімен өндіреді, ол 2014 жылдан бері Болгарияда он жылдан астам уақыт бойы ең көп сатылатын анальгетикалық дәрі болып табылады. Германияда бұл препарат ең көп қолданылатын ауырсынуды басатын дәрі. 2018 жылы Испаниядағы тергеушілер бірнеше британдықтардың Испанияда қайтыс болғаннан кейін Nolotil (метамизол Испанияда белгілі) қарады. Бұл өлімдердің бір себебі метамизолдың жанама әсері болуы мүмкін, ол агранулоцитозға (ақ қан клеткаларының санының төмендеуіне) әкелуі мүмкін.

Брендтер

Метамизол – халықаралық патентсіз атауы, және оны сатуға рұқсат етілген елдерде көптеген саудалық атаулармен қолжетімді. Румынияда метамизол Zentiva компаниясы сатқан бастапқы фармацевтикалық өнім ретінде Algocalmin саудалық атауымен 500 мг бірден босатылатын таблеткалар түрінде қолжетімді. Сондай-ақ, 1 г метамизол натрийі 2 мл еріткіште ерітілген инъекция түрінде де қолданылады. Израильде ол Teva компаниясы өндірген "Optalgin" саудалық атауымен сатылады. Оңтүстік Кореяда (설피린) және Жапонияда (スルピリン) "Сульпирин" деп аталады.

Анальгин

Анальгин (Lang ru) – бұрынғы КСРО фармакопеясында қолданылған және славян елдерінде әлі де қолданылып жүрген жалпылама атау. 2011 жылы Ресейдегі бір компания бұл атауды өзінің тауар белгісі ретінде тіркеуге тырысып, сәтсіз аяқтады. Болгарияда Sopharma компаниясы 2004 жылы «Анальгин» атауын тауар белгісі ретінде тіркеуге қол жеткізді. Анальгин Үндістан фармакопеясында да қолданылатын жалпы термин.